
ਵਿਆਸ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਸਤ੍ਯਮੰਦਿਰ’ ਕਹੀ ਗਈ ਬਸਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਸਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਧਵਜ-ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਪ੍ਰਾਕਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਪੀਠ, ਅਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਣਨਾਯਕ (ਗਣੇਸ਼), ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭਾਨੂ (ਸੂਰਜ) ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ੍ਵਯੰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਆਪਣੇ ਦੇਹ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਲੇਪ/ਮਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਵਿਲਾਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਗਜ-ਸ਼ਿਰ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ‘ਗਜਾਨਨ’ ਨਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗਣੇਸ਼ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸ ਕੇ ਸਾਧਕਾਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇਣਗੇ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ, ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪੂਜ੍ਯ ਹੋਣਗੇ।
Verse 1
व्यास उवाच । ततो देवैर्नृपश्रेष्ठ रक्षार्थं सत्यमंदिरम् । स्थापितं तत्तदाद्यैव सत्याभिख्या हि सा पुरी
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਤ੍ਯਮੰਦਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਪੁਰੀ ‘ਸਤ੍ਯਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
Verse 2
पूर्वं धर्मेश्वरो देवो दक्षिणेन गणाधिपः । पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः
ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ; ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗਣਾਧਿਪ (ਗਣੇਸ਼); ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ); ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਭੂ (ਸਵੈ-ਜਨਮ) ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । गणेशः स्थापितः केन कस्मात्स्थापितवानसौ । किं नामासौ महाभाग तन्मे कथय मा चिरम्
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੇਰ ਬਿਨਾ ਦੱਸੋ।
Verse 4
व्यास उवाच । अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिकारणम्
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਦੇ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 5
समये मिलिताः सर्वे देवता मातरस्तथा । धर्मारण्ये महाराज स्थापितश्चंडिकासुतः
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇਵੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
Verse 6
आदौ देवैर्नृपश्रेष्ठ भूमौ वै सत्ययोषिताम् । प्राकारश्चाभवत्तत्र पताकाध्वजशोभितः
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਯੋਸ਼ਿਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਤੇ ਧਵਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।
Verse 7
ब्राह्मणायतने तत्र प्राकारमण्डलान्तरे । तन्मध्ये रचितं पीठमिष्टकाभिः सुशोभितम्
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਯਤਨ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਕਾਰ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਪੀਠ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
Verse 8
प्रतोल्यश्च चतस्रो वै शुद्धा एव सतोरणाः । पूर्वे धर्मेश्वरो देवो दक्षिणे गणनायकः
ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੋਲੀ (ਦੁਆਰ) ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ; ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ (ਗਣੇਸ਼) ਸਥਾਪਿਤ ਸਨ।
Verse 9
पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः । धर्मेश्वरोत्पत्तिवृत्तमाख्यातं तत्तवाग्रतः
ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਭੂ; ਅਤੇ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਤਾਂਤ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
Verse 10
अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिहेतुकम् । कदाचित्पार्वती गात्रोद्वर्त्तनं कृतवत्यभूत्
ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਉਬਟਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਹ ਦੀ ਮਲਾਈ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੀਤੀ।
Verse 11
मलं तज्जनितं दृष्ट्वा हस्ते धृत्वा स्वगात्रजम् । प्रतिमां च ततः कृत्वा सुरूपं च ददर्श ह
ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮੈਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ—ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਘੜੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ।
Verse 12
जीवं तस्यां च संचार्य उदतिष्ठत्तदग्रतः । मातरं स तदोवाच कि करोमि तवाज्ञया
ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਸੰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?”
Verse 13
पार्वत्युवाच । यावत्स्नानं करिष्यामि तावत्त्वं द्वारि तिष्ठ मे । आयुधानि च सर्वाणि परश्वादीनि यानि तु
ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸਨਾਨ ਕਰਾਂਗੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੀਂ। ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਆਦਿ ਜੋ ਵੀ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਉਹ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈ।”
Verse 14
त्वयि तिष्ठति मद्द्वारे कोऽपि विघ्नं करोतु न । एवमुक्तो महादेव्या द्वारेऽतिष्ठत्स सायुधः
“ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਘਨ ਨਾ ਪਾਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਆ।
Verse 16
द्वारस्थेन गणेशेन प्रवेशोदायि तस्य न । ततः क्रुद्धो महादेवः परस्परमयुध्यत
ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 17
युद्धं कृत्वा ततश्चोभौ परस्परवधैषिणौ । परशुं जघ्निवान्देव ललाटे परमे शुभम्
ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਦੇਵ ਨੇ ਪਰਸ਼ੂ ਨਾਲ ਲਲਾਟ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ—ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ।
Verse 18
ततो देवो महादेवः शूलमुद्यम्य चाहनत् । शिरश्चिच्छेद शूलेन तद्भूमौ निपपात ह
ਤਦ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ੂਲ ਉਠਾ ਕੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
Verse 19
एतस्मिन्नंतरे देवो महादेवो जगाम ह । आभ्यंतरे प्रवेष्टुं च मतिं दध्रे महेश्वरः
ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਤਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।
Verse 20
पार्वतीं विकलां दृष्ट्वा देवदेवो महेश्वरः । चिंतयामास देवोऽपि किं कृतं वा मुधा मया
ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਹਲ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ: “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?”
Verse 21
एतस्मिन्नंतरे तत्र गजासुरमपश्यत । तं दृष्ट्वा च महादैत्यं सर्वलोकैकपूजितः
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਗਜਾਸੁਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
Verse 22
जघ्निवांस्तच्छिरो गृह्य पार्वत्या कृतमर्भकम् । उत्तस्थौ सगणस्तत्र महादेवस्य सन्निधौ
ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਬਾਲਕ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
Verse 23
ततो नाम चकारास्य गजानन इति स्फुटम् । सुराः सर्वे च संपृक्ता हर्षिता मुनयस्तथा
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਗਜਾਨਨ' ਰੱਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
Verse 24
स्तुवंति स्तुतिभिः शश्वत्कुटुम्बकुशलंकरम् । विक्रीणाति कुटुम्बं यो मोदकार्थं समर्चके
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮੋਦਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 25
दक्षिणस्यां प्रतोल्यां तमेकदंतं च पीवरम् । आर्चयच्च महादेवं स्वयंभूः सुरपूजितम्
ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਮੋਟੇ, ਇੱਕ ਦੰਦ ਵਾਲੇ (ਏਕਦੰਤ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 26
जटिलं वामनं चैव नागयज्ञोपवीतकम् । त्र्यक्षं चैव महाकायं करध्वजकुठारकम्
ਜਟਾਧਾਰੀ, ਵਾਮਨ-ਸਰੂਪ, ਨਾਗ ਨੂੰ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਮਹਾਕਾਯ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਵਜ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਉਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
Verse 27
दधानं कमलं हस्ते सर्वविप्रविनाशनम् । रक्षणाय च लोकानां नगराद्दक्षिणाश्रितम्
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਨਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਆਸ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
Verse 28
सुप्रसन्नं गणाध्यक्षं सिद्धिबुद्धिनमस्कृतम् । सिंदूराभं सुरश्रेष्ठं तीव्रांकुशधरं शुभम्
ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਤ; ਸਿੰਦੂਰ ਵਰਣ, ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਭ, ਤੇਜ਼ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
Verse 29
शतपुष्पैः शुभैः पुष्पैरर्चितं ह्यमराधिपः । प्रणम्य च महाभक्त्या तुष्टुवु स्तं सुरास्ततः
ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਸੌ ਸ਼ੁਭ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 30
देवा ऊचुः । नमस्तेस्तु सुरेशाय गणानां पतये नमः । गजानन नमस्तुभ्यं महादेवाधिदैवत
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪਤੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਗਜਾਨਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਅਧਿਦੈਵਤ, ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ!
Verse 31
भक्तिप्रियाय देवाय गणाध्यक्ष नमोस्तु ते । इत्येतैश्च शुभैः स्तोत्रैः स्तूयमानो गणाधिपः । सुप्रीतश्च गणाध्यक्षः तदाऽसौ वाक्यमब्रवीत्
ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਦੇਵ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗਣਾਧਿਪ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 32
गणाध्यक्ष उवाच । तुष्टोऽहं वो सुरा ब्रूत वांछितं च ददामि वः
ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਬੋਲੋ—ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 33
देवा ऊचुः । त्वमत्रस्थो महाभाग कुरु कार्यं च नः प्रभो । धर्मारण्ये च विप्राणां वणिग्जननिवासिनाम्
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ—ਸਾਡਾ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ। ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਲਈ (ਉਪਕਾਰਕ ਤੇ ਰਖਵਾਲੇ) ਬਣੋ।
Verse 34
ब्रह्मचर्यादियुक्तानां धार्मिकाणां गणेश्वर । वर्णाश्रमेतराणां च रक्षिता भव सर्वदा
ਹੇ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਰ੍ਯ ਆਦਿ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਧਾਰਮਿਕਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ, ਸਦਾ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣੋ।
Verse 35
त्वत्प्रसादान्महाभाग धनसौख्ययुता द्विजाः । भवंतु सर्वे सततं वणिजश्च महाबलाः
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜ ਸਦਾ ਧਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿਣ; ਅਤੇ ਵਣਜਾਰੇ ਵੀ ਸਦਾ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧ ਹੋਣ।
Verse 36
रक्षितव्यास्त्वया देव यावच्चंद्रार्कमेदिनी । एवमस्त्विति सोवादीद्गणनाथो महेश्वरः
ਹੇ ਦੇਵ! ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮੇਤ ਇਹ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਣਨਾਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।”
Verse 37
देवाश्च हर्षमापन्नाः पूजयंति गणाधिपम् । ततो देवा मुदा युक्ताः पुष्पधूपादितर्पणैः
ਦੇਵਤਾ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਗਣਾਧਿਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 38
ये चान्ये मनुजा लोके निर्विघ्नार्थं च पूजयन्
ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਨਿਰਵਿਘਨਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
Verse 39
विवाहोत्सवयज्ञेषु पूर्वमाराधितो भवेत् । धर्मारण्योद्भवानां च प्रसन्नो भव सर्वदा
ਵਿਆਹ, ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਜਨਮਿਆਂ (ਅਥਵਾ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ) ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੀਂ।