Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । इत्युक्ता मुनिना साध्वी सा विप्रवनिता पुनः । तं प्रणम्याथ पप्रच्छ शिवपूजाविधेः क्रमम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੁਨੀ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।

Verse 2

शांडिल्य उवाच । पक्षद्वये त्रयोदश्यां निराहारो भवेद्यदा । घटीत्रयादस्तमयात्पूर्वं स्नानं समाचरेत्

ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਾਹਾਰ ਵਰਤ ਧਾਰੇ, ਤਾਂ ਅਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ।

Verse 3

शुक्लांबरधरो धीरो वाग्यतो नियमान्वितः । कृतसंध्याजपविधिः शिवपूजां समारभेत्

ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਅਤੇ ਜਪ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਭਕਤ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰੇ।

Verse 4

देवस्य पुरतः सम्यगुपलिप्य नवांभसा । विधाय मंडलं रम्यं धौतवस्त्रादिभिर्बुधः

ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਕਤ ਨਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਪ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਧੋਏ ਹੋਏ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਮੰਡਲ ਬਣਾਵੇ।

Verse 5

वितानाद्यैरलंकृत्य फलपुष्पनवांकुरैः । विचित्रपद्ममुद्धृत्य वर्णपंचकसंयुतम्

ਵਿਤਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਫਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਦਭੁਤ ਪਦਮ-ਆਕਾਰ ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ।

Verse 6

तत्रोपविश्य सुशुभे भक्तियुक्तः स्थिरासने । सम्यक्संपादिताशेष पूजोपकरणः शुचिः

ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 7

आगमोक्तेन मंत्रेण पीठमामंत्रयेत्सुधीः । ततः कृत्वात्मशुद्धिं च भूतशुद्ध्यादिकं क्रमात्

ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਕਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸਾਧਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 8

प्राणायामत्रयं कृत्वा बीजवर्णैः सबिंदुकैः । मातृका न्यस्य विधिवद्ध्यात्वा तां देवतां पराम्

ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਬਿੰਦੂ-ਸਹਿਤ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 9

समाप्य मातृका भूयो ध्यात्वा चैव परं शिवम् । वामभागे गुरुं नत्वा दक्षिणे गणपं नमेत्

ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ-ਨਿਆਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਗਣਪਤਿ (ਗਣੇਸ਼) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ।

Verse 10

अंसोरुयुग्मे धर्मादीन्न्यस्य नाभौ च पार्श्वयोः । अधर्मादीननंतादीन्हृदि पीठे मनुं न्यसेत्

ਦੋਵੇਂ ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਘਾਂ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਆਦਿ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ; ਨਾਭੀ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਧਰਮ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਆਦਿ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਪੀਠ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਮੰਤ੍ਰ (ਮਨੁ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 11

आधारशक्तिमारभ्य ज्ञानात्मानमनुक्रमात् । उक्तक्रमेण विन्यस्य हृत्पद्मे साधुभाविते

ਆਧਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ-ਤੱਤਵ ਤੱਕ, ਕਹੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰਮ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਆਸ ਕਰੇ—ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸੁਭਾਵਿਤ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ।

Verse 12

नवशक्तिमये रम्ये ध्यायेद्देवमुमापतिम् । चन्द्रकोटिप्रतीकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

ਨੌਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਅੰਤਰ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਮਾਪਤਿ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ਿਵ।

Verse 13

आपिंगलजटाजूटं रत्नमौलिविराजितम् । नीलग्रीवमुदारांगं नागहारोपशोभितम्

ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਿੰਗਲ ਜਟਾਵਾਂ ਜੂੜੇ ਵਾਂਗ ਗੁੱਥੀਆਂ ਹਨ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਮੌਲੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਠ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਅੰਗ ਉਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਗ-ਹਾਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 14

वरदाभयहस्तं च धारिणं च परश्वधम् । दधानं नागवलयकेयूरांगदमुद्रिकम्

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਭਯ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਰਸ਼ੁਧਾਰਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਗ-ਵਲਯ, ਕੇਯੂਰ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ—ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਕੰਗਣ, ਬਾਂਹ-ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ—ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

व्याघ्रचर्मपरीधानं रत्नसिंहासने स्थितम् । ध्यात्वा तद्वाम भागे च चिंतयेद्गिरिकन्यकाम्

ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜੋ ਵਿਆਘ੍ਰ-ਚਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਵਾਮ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਰਿਕਨਿਆ—ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ—ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ।

Verse 16

भास्वज्जपाप्रसूनाभामुदयार्कसमप्रभाम् । विद्युत्पुंजनिभां तन्वीं मनोनयननंदिनीम्

ਉਸ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜੋ ਭਾਸਵਾਨ ਜਪਾ-ਪੁਸ਼ਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਯ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਵਰਗੀ ਦਿੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

Verse 17

बालेंदु शेखरां स्निग्धां नीलकुंचितकुन्तलाम् । भृंगसंघातरुचिरां नीलालकविराजिताम्

ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਿਰ ਉੱਤੇ ਬਾਲ-ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ্নਿਗਧ ਤੇ ਕਾਂਤੀਮਈ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਨੀਲੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਕੇਸ਼ ਹਨ, ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਮਨੋਹਰ, ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਅਲਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 18

मणिकुंडलविद्योतन्मुखमंडलविभ्रमाम् । नवकुम्कुमपंकांक कपोलदलदर्पणाम्

ਉਸ ਦੇ ਮਣੀ-ਜੜੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਮੁਖ-ਮੰਡਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ; ਨਵੇਂ ਕੇਸਰੀ ਕੁੰਕੁਮ ਦੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕਪੋਲ ਕਮਲ-ਪੰਖੁੜੀ ਵਰਗੇ, ਦਰਪਣ ਸਮਾਨ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

Verse 19

मधुरस्मितविभ्राजदरुणाधरपल्लवाम् । कंबुकंठीं शिवामुद्यत्कुचपंकजकुड्मलाम्

ਉਸ ਦੀ ਮਧੁਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਅਰੁਣ ਅਧਰ ਕੋਂਪਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ; ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸਤਨ ਕਮਲ-ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਖਿੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸਨ।

Verse 20

पाशांकुशाभयाभीष्टविल सत्सु चतुर्भुजाम् । अनेकरत्नविलसत्कंकणांकितमुद्रिकाम्

ਉਹ ਚਤੁਰਭੁਜਾ ਸੀ—ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼, ਅੰਕੁਸ਼, ਅਭਯ-ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ ਖੇਡ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਕੰਗਣਾਂ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।

Verse 21

वलित्रयेण विलसद्धेमकांचीगुणान्विताम् । रक्तमाल्यांबरधरां दिव्यचंदनच र्चिताम्

ਤਿੰਨ ਸੁੰਦਰ ਵਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀ ਸੁਵਰਨ ਕਾਂਚੀ-ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਅੰਬਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 22

सर्वसंगीतविद्यासु न मत्तोऽन्यास्ति काचन । मम योगेन तुष्यंति सर्वा अपि सुरस्त्रियः

ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਯੋਗ-ਸਾਮਰਥ੍ਯ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 23

एवं ध्यात्वा महादेवं देवीं च गिरि कन्यकाम् । न्यासक्रमेण संपूज्य देवं गंधादिभिः क्रमात्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਆਸ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਪੂਜਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 24

पंचभिर्ब्रह्मभिः कुर्यात्प्रोक्तस्थानेषु वा हृदि । पृथक्पुष्पांजलिं देहे मूलेन च हदि त्रिधा

ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ—ਅਥਵਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਅਰਪੇ; ਅਤੇ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 25

पुनः स्वयं शिवो भूत्वा मूलमंत्रेण साधकः । ततः संपूजयेद्देवं बाह्यपीठे पुनः क्रमात्

ਫਿਰ ਸਾਧਕ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰੀ ਪੀਠ (ਵੇਦੀ) ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁੜ ਦੇਵ ਦੀ ਸੰਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 26

संकल्पं प्रवदेत्तत्र पूजारंभे समाहितः । कृतांजलिपुटो भूत्वा चिंतयेद्धृदि शंकरम्

ਪੂਜਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਸੰਕਲਪ ਉਚਾਰੇ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਾਂਜਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।

Verse 27

ऋणपातकदौर्भाग्यदारिद्र्यविनिवृत्तये । अशेषाघविनाशाय प्रसीद मम शंकर

ਕਰਜ਼, ਪਾਪ, ਦੁર્ભਾਗ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਅਘ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ—ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।

Verse 28

दुःखशोकाग्निसंतप्तं संसारभयपीडितम् । बहुरोगाकुलं दीनं त्राहि मां वृषवाहन

ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੈ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅਨੇਕ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦਿਨ—ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਨ ਸ਼ਿਵ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 29

आगच्छ देवदेवेश महादेवाभयंकर । गृहाण सह पार्वत्या तव पूजां मया कृताम्

ਆਓ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੋ ਅਭਯ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।

Verse 30

इति संकल्प्य विधिवद्ब्राह्मपूजां समाचरेत् । गुरुं गणपतिं चैव यजेत्सव्यापसव्ययोः

ਇਉਂ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਸਿਆਂ (ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ) ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਵੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 31

क्षेत्रेशमीशकोणे तु यजेद्वास्तोष्पतिं क्रमात् । वाग्देवीं च यजेत्तत्र ततः कात्यायनीं यजेत्

ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੈਸ਼ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਸਤੁਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਵਾਗਦੇਵੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 32

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं च नमोंऽतकैः । स्वरैरीशादिकोणेषु पीठपादाननुक्रमात् । आभ्यां बिंदुविसर्गाभ्यामधर्मादीन्प्रपूजयेत्

‘ਨਮੋ’ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਪੀਠ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਦਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ। ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਵਿਸਰਗ ਦੇ ਦੋ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਆਦਿਕ (ਉਲਟ ਤੱਤਾਂ) ਦੀ ਵੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 33

सत्त्वरूपैश्चतुर्दिक्षु मध्येऽनंतं सतारकम् । सत्त्वादींस्त्रिगुणांस्तं तु रूपान्पीठेषु विन्यसेत्

ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕ ਸਮੇਤ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਰਖੇ। ਫਿਰ ਪੀਠਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਤਵ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਿਆਸੇ।

Verse 34

अत ऊर्ध्वच्छदे मायां सह लक्ष्म्या शिवेन च

ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਉਪਰਲੇ ਆਵਰਨ ਉੱਤੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਮੇਤ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 35

तदंते चांबुजं भूयः सकलं मंडलत्रयम् । पत्रकेसरकिंजल्कव्याप्तं ताराक्षरैः क्रमात्

ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਕਮਲ ਰਚੇ—ਜੋ ਤਿੰਨ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮੂਹ ਹੋਵੇ—ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤਾਰਕ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੋਣ।

Verse 36

पद्मत्रयं तथाभ्यर्च्य मध्ये मंडलमादरात् । वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च भागाद्यैर्दिक्षु पूजयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੱਧ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਆਦਿ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਮਾ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਰੌਦ੍ਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 37

वामाद्या नव शक्तीश्च नवस्वरयुता यजेत् । हृदि बीजत्रयाद्येन पीठमंत्रेण चार्चयेत्

ਵਾਮਾ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਨੌਂ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨੌਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਹਿਰਦੇ (ਕੇਂਦਰ) ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਪੀਠ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 38

आवृत्तैः प्रथमांगैश्च पंचभिर्मूर्त्तिशक्तिभिः । त्रिशक्तिमूर्त्तिभिश्चान्यैर्निधिद्वयसमन्वितैः

ਉਹ (ਸਦਾਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਆਵਰਨ-ਚਕ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ—ਪੰਜ ਮੂਰਤੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ-ਮੂਰਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਧੀ-ਦ੍ਵਯ ਸਮੇਤ।

Verse 39

अनंताद्यैः परीताश्च मातृभिश्च वृषादिभिः । सिद्धिभिश्चाणिमाद्याभिरिंद्राद्यैश्च सहायुधैः

ਉਹ ਅਨੰਤ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਿਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਯੁਧਾਂ ਸਮੇਤ—ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 40

वृषभक्षेत्रचंडेशदुर्गाश्च स्कंदनंदिनौ । गणेशः सैन्यपश्चैव स्वस्वलक्षणलक्षिताः

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਖੇਤਰਪਾਲ, ਚੰਡੇਸ਼, ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ; ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਨੰਦੀ; ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵੀ—ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 41

अणिमा महिमा चैव गरिमा लघिमा तथा । ईशित्वं च वशित्वं च प्राप्तिः प्राकाम्यमेव च

ਅਣਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ, ਗਰਿਮਾ ਅਤੇ ਲਘਿਮਾ; ਈਸ਼ਿਤ੍ਵ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਤ੍ਵ; ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯ ਵੀ—ਇਹ (ਅੱਠ) ਸਿੱਧੀਆਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 42

अष्टैश्वर्याणि चोक्तानि तेजोरूपाणि केवलम् । पंचभिर्ब्रह्मभिः पूर्वं हृल्लेखाद्यादिभिः क्रमात

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਕਹੇ ਗਏ—ਜੋ ਕੇਵਲ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹ੍ਰੱਲੇਖ ਆਦਿ ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 43

अंगैरुमाद्यैरिंद्राद्यैः पूजोक्ता मुनिभिस्तु तैः । उमाचंडेश्वरादींश्च पूजयेदुत्तरादितः

ਉਹ ਪੂਜਾ ਉਹਨਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਹੈ—ਉਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ। ਫਿਰ ਉੱਤਰਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਮਾ, ਚੰਡੇਸ਼ਵਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 44

एवमावरणैर्युक्तं तेजोरूपं सदाशिवम् । उमया सहितं देवमुपचारैः प्रपूजयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੂਪ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 45

सुप्रतिष्ठितशंखस्य तीर्थैः पंचामृतैरपि । अभिषिच्य महादेवं रुद्रसूक्तैः समाहितः

ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸ਼ੰਖ ਰਾਹੀਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਅਤੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ; ਰੁਦ੍ਰ-ਸੂਕਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਰੱਖੇ।

Verse 46

कल्पयेद्विविधैर्मंत्रैरासनाद्युपचारकान् । आसनं कल्पयेद्धैमं दिव्यवस्त्रसमन्वितम्

ਵਿਭਿੰਨ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਸਨ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ। ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੁਵਰਨ ਆਸਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 47

अर्घ्यमष्टगुणोपेतं पाद्यशुद्धोदकेन च । तेनैवाचमनं दद्यान्मधुपर्कं मधूत्तरम्

ਅੱਠ ਸ਼ੁਭ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਪਾਦ੍ਯ ਅਰਪੇ। ਉਸੇ ਜਲ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਬਣਿਆ ਮਧੁਪਰਕ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 48

पुनराचमनं दत्त्वा स्नानं मंत्रै प्रकल्पयेत् । उपवीतं तथा वासो भूषणानि निवेदयेत् । गंधमष्टांगसंयुक्तं सुपूतं विनिवेदयेत्

ਫਿਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਚੇ। ਤਦ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭੂਸ਼ਣ ਅਰਪੇ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਮੰਗਲ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੁਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 49

ततश्च बिल्वमंदारकह्लारसरसीरुहम् । धत्तूरकं कर्णिकारं शणपुष्पं च मल्लिकाम्

ਤਦ ਪਿੱਛੋਂ ਬਿਲਵ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕਹਲਾਰ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕਮਲ, ਨਾਲ ਹੀ ਧਤੂਰਾ, ਕਰਣਿਕਾਰ, ਸ਼ਣ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਮੱਲਿਕਾ (ਚੰਬੇਲੀ) ਅਰਪੇ।

Verse 50

कुशापामार्गतुलसीमाधवीचंपकादिकम् । बृहतीकरवीराणि यथालब्धानि साधकः

ਸਾਧਕ ਯਥਾ-ਲੱਭ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਤੁਲਸੀ, ਮਾਧਵੀ, ਚੰਪਕ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਵੀ—ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਸਕੇ—ਅਰਪੇ।

Verse 51

निवेदयेत्सुगंधीनि माल्यानि विविधानि च । धूपं कालागरूत्पन्नं दीपं च विमलं शुभम्

ਵਿਵਿਧ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਰਪੇ; ਕਾਲਾਗੁਰੂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ੁਭ ਦੀਪ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 52

विशेषकम् । अथ पायसनैवेद्यं सघृतं सोपदंशकम् । मोदकापूपसंयुक्तं शर्करागुडसंयुतम्

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਪਣ ਵਜੋਂ ਘਿਉ ਸਮੇਤ ਪਾਇਸ ਦਾ ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਨਾਲ ਉਪਦੰਸ਼ਕ (ਸਾਥੀ ਵਿਅੰਜਨ) ਭੇਟ ਕਰੇ; ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਆਪੂਪ ਵੀ, ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ, ਅਰਪੇ।

Verse 53

मधुनाक्तं दधियुतं जलपानसमन्वितम् । तेनैव हविषा वह्नौ जुहुयान्मंत्रभाविते

ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਲਿਪਤ, ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਜਲ ਸਮੇਤ—ਉਸੇ ਹੀ ਹਵਿਸ ਨਾਲ, ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 54

आगमोक्तेन विधिना गुरुवाक्यनियंत्रितः । नैवेद्यं शंभवे भूयो दत्त्वा तांबूलमुत्तमम्

ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤਾਂਬੂਲ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 55

धूपं नीराजनं रम्यं छत्रं दर्पणमुत्तमम् । समर्पयित्वा विधिवन्मंत्रैर्वेदिकतांत्रिकैः

ਧੂਪ, ਰਮਣੀਯ ਨੀਰਾਜਨ, ਛਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦਰਪਣ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੰਨ ਕਰੇ।

Verse 56

यद्यशक्तः स्वयं निःस्वो यथाविभवमर्चयेत् । भक्त्त्या दत्तेन गौरीशः पुष्पमात्रेण तुष्यति

ਜੇ ਕੋਈ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਆਪ ਨਿਰਧਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ—ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਵੀ—ਗੌਰੀਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

अथांगभूतान्सकलान्गणेशादीन्प्रपूजयेत् । स्तवैर्नानाविधैः स्तुत्वा साष्टांगं प्रणमेद्बुधः

ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ-ਭੂਤ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਕਤ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ।

Verse 58

ततः प्रदक्षिणीकृत्य वृषचंडेश्वरादिकान् । पूजां समर्प्य विधिवत्प्रार्थयेद्गिरिजापतिम्

ਤਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼, ਚੰਡੇਸ਼ਵਰ ਆਦਿਕ ਸ਼ਿਵ-ਗਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ-ਵਤ ਪੂਜਾ ਅਰਪਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਿਰਿਜਾ-ਪਤੀ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ।

Verse 59

जय देव जगन्नाथ जय शंकर शाश्वत । जय सर्व सुराध्यक्ष जय सर्वसुरार्चित

ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵ! ਜਗਤ-ਨਾਥ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ! ਜੈ ਹੋ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ! ਜੈ ਹੋ, ਸਭ ਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਰਚਿਤ!

Verse 60

जय सर्वगुणातीत जय सर्ववरप्रद । जय नित्य निराधार जय विश्वंभराव्यय

ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਸਭ ਵਰਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਨਿੱਤ, ਨਿਰਾਧਾਰ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ!

Verse 61

जय विश्वैकवेद्येश जय नागेंद्रभूषण । जय गौरीपते शंभो जय चंद्रार्धशेखर

ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਏਕ-ਸੱਤਾ ਵਜੋਂ ਵੇਦਯ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਨਾਗਰਾਜ-ਭੂਸ਼ਣ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਗੌਰੀ-ਪਤੇ ਸ਼ੰਭੋ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਅਰਧ-ਚੰਦਰ-ਸ਼ੇਖਰ!

Verse 62

जय कोट्यर्कसंकाश जयानंतगुणाश्रय

ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਅਨੰਤ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਯ!

Verse 63

जय रुद्र विरूपाक्ष जयाचिंत्य निरंजन । जय नाथ कृपासिंधो जय भक्तार्तिभञ्जन । जय दुस्तरसंसारसागरोत्तारण प्रभो

ਜੈ ਹੋ ਰੁਦ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤਰ! ਜੈ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਨਿਰੰਜਨ! ਜੈ ਨਾਥ, ਕ੍ਰਿਪਾ-ਸਿੰਧੁ! ਜੈ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਭੰਨਣਹਾਰ! ਜੈ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਦੁਸਤਰਨ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ!

Verse 64

प्रसीद मे महादेव संसारार्त्तस्य खिद्यतः । सर्वपापभयं हृत्वा रक्ष मां परमेश्वर

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ; ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਹਾਂ। ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Verse 65

महादारिद्र्यमग्नस्य महापापहतस्य च । महाशोकविनष्टस्य महारोगातुरस्य च

(ਕਿਰਪਾ ਕਰ) ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਹਾਂ-ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੈ; ਜੋ ਅਤਿ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।

Verse 66

ऋणभारपरीतस्य दह्यमानस्य कर्मभिः । ग्रहैः प्रपीड्यमानस्य प्रसीद मम शंकर

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ—ਮੈਂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

Verse 67

दरिद्रः प्रार्थयेदेवं पूजांते गिरिजापतिम् । अर्थाढ्यो वापि राजा वा प्रार्थयेद्देवमीश्वरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰ ਮਨੁੱਖ ਗਿਰਿਜਾਪਤੀ ਅੱਗੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ਵਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ।

Verse 68

दीर्घमायुः सदारोग्यं कोशवृद्धिर्बलोन्नतिः । ममास्तु नित्यमानन्दः प्रसादात्तव शंकर

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੀਰਘ ਆਯੁ, ਸਦਾ ਨਿਰੋਗਤਾ, ਧਨ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਬਲ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਿੱਤ ਹੀ ਆਨੰਦ ਵੱਸਦਾ ਰਹੇ।

Verse 69

शत्रवः संक्षयं यांतु प्रसीदन्तु मम ग्रहाः । नश्यन्तु दस्यवो राष्ट्रे जनाः संतु निरापदः

ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ; ਮੇਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ; ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂ ਮਿਟ ਜਾਣ; ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਿਰਾਪਦ ਰਹਿਣ।

Verse 70

दुर्भिक्षमारीसंतापाः शमं यांतु महीतले । सर्वसस्यसमृद्धिश्च भूयात्सुखमया दिशः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਕਾਲ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਣ; ਸਭ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ।

Verse 71

एवमाराधयेद्देवं प्रदोषे गिरिजापतिम् । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्दक्षिणाभिश्च तोषयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਗਿਰਿਜਾ-ਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।

Verse 72

सर्वपापक्षयकरी सर्वदारिद्र्यनाशिनी । शिवपूजा मया ख्याता सर्वाभीष्टवरप्रदा

ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 73

महापातकसंघातमधिकं चोपपातकम् । शिवद्रव्यापहरणादन्यत्सर्वं निवारयेत्

ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਪਾਪ ਵੀ ਟਾਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦੀ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਵਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 74

ब्रह्महत्यादिपापानां पुराणेषु स्मृतिष्वपि । प्रायश्चित्तानि दृष्टानि न शिवद्रव्यहारिणाम्

ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਨੂੰ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 75

बहुनात्र किमुक्तेन श्लोकार्धेन ब्रवीम्यहम् । ब्रह्महत्याशतं वापि शिवपूजा विनाशयेत्

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਮੈਂ ਅੱਧੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਸੌ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 76

मया कथितमेतत्ते प्रदोषे शिवपूजनम् । रहस्यं सर्वजंतूनामत्र नास्त्येव संशयः

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਕ ਗੁਪਤ (ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ) ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 77

एताभ्यामपि बालाभ्यामेवं पूजा विधीयताम् । अतः संवत्सरादेव परां सिद्धिमवाप्स्यथ

ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਬਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।

Verse 78

इति शांडिल्यवचनमाकर्ण्य द्विजभामिनी । ताभ्यां तु सह बालाभ्यां प्रणनाम मुनेः पदम्

ਇਉਂ ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਲਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਮੁਨੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਗਈ।

Verse 79

विप्रस्त्र्युवाच । अहमद्य कृतार्थास्मि तव दर्शनमात्रतः । एतौ कुमारौ भगवंस्त्वामेव शरणं गतौ

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਬੋਲੀ: “ਅੱਜ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਗਵਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੁਮਾਰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।”

Verse 80

एष मे तनयो ब्रह्मञ्छुचिव्रत इतीरितः । एष राजसुतो नाम्ना धर्मगुप्तः कृतो मया

“ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਚਿਵ੍ਰਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਧਰਮਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 81

एतावहं च भगवन्भवच्चरणकिंकराः । समुद्धरास्मिन्पतितान्घोरे दारिद्र्यसागरे

“ਹੇ ਭਗਵਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਾਂ, ਉੱਧਾਰ ਲਵੋ।”

Verse 82

इति प्रपन्नां शरणं द्विजांगनामाश्वास्य वाक्यैरमृतोपमानैः । उपादिदेशाथ तयोः कुमारयोर्मुनिः शिवाराधनमंत्र विद्याम्

ਇਉਂ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਆਰਾਧਨਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਉਪਦੇਸ਼ੀ।

Verse 83

अथोपदिष्टौ मुनिना कुमारौ ब्राह्मणी च सा । तं प्रणम्य समामंत्र्य जग्मुस्ते शिवमंदिरात्

ਤਦ ਮুনি ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 84

ततः प्रभृति तौ बालौ मुनिवर्योपदेशतः । प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजां चक्रतुरंजसा

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮুনি-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਲਕ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੌਖੇ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 85

एवं पूजयतोर्देवं द्विजराजकुमारयोः । सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹੋਏ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ—ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 86

कदाचिद्राजपुत्रेण विनासौ द्विजनंदनः । स्नातुं गतो नदीतीरे चचार बहुलीलया

ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਖੇਡ-ਮਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਿਆ।

Verse 87

तत्र निर्झरनिर्घातनिर्भिन्ने वप्र कुट्टिमे । निधानकलशं स्थूलं प्रस्फुरंतं ददर्श ह

ਉੱਥੇ ਝਰਨੇ ਦੀ ਤੀਖੀ ਧਾਰ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟਿੱਲੇ ਦੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਫਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਿਧਾਨ-ਕਲਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ-ਝਲਮਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 88

तं दृष्ट्वा सहसागत्य हर्षकौतुकविह्वलः । दैवोपपन्नं मन्वानो गृहीत्वा शिरसा ययौ

ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਹर्ष ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੂੰ ਦੇਵ-ਦੱਤ ਦਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 89

ससंभ्रमं समानीय निधाय कलशं बलात् । निधाय भवनस्यांते मातरं समभाषत

ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ। ਘਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨੇੜੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 90

मातर्मातरिमं पश्य प्रसादं गिरिजापतेः । निधानं कुम्भरूपेण दर्शितं करुणात्मना

“ਮਾਂ, ਮਾਂ—ਇਹ ਵੇਖੋ ਗਿਰਿਜਾਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ! ਕਰੁਣਾਮਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਕਲਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 91

अथ सा विस्मिता साध्वी समाहूय नृपात्मजम् । स्वपुत्रं प्रतिनंद्याह मानयन्ती शिवार्चनम्

ਤਦ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਈ; ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਬੋਲੀ।

Verse 92

शृणुतां मे वचः पुत्रौ निधानकलशीमिमाम् । समं विभज्य गृह्णीतं मम शासनगौरवात्

“ਪੁੱਤਰੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਇਸ ਨਿਧਾਨ-ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਕੇ ਲੈ ਲਵੋ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਗੌਰਵਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।”

Verse 93

इति मातुर्वचः श्रुत्वा तुतोष द्विज नंदनः । प्रत्याह राजपुत्रस्तां विस्रब्धः शंकरार्चने

ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦਵਿਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 94

मातस्तव सुतस्यैव सुकृतेन समागतम् । नाहं ग्रहीतुमिच्छामि विभक्तं धनसंच यम्

ਮਾਤਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਇਕੱਠੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।

Verse 95

आत्मनः सुकृताल्लब्धं स्वयमेव भुनक्त्वसौ । स एव भगवानीशः करिष्यति कृपां मयि

ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗੇ। ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਗੇ।

Verse 96

एवमर्चयतोः शंभुं भूयोपि परया मुदा । संवत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव गृहे तयोः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 97

अथैकदा राजसूनुः सह तेन द्विजन्मना । वसंतसमये प्राप्ते विजहार वनां तरे

ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ, ਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦਵਿਜ-ਜਨਮਾ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 98

अथ दूरं गतौ क्वापि वने द्विजनृपात्मजौ । गन्धर्वकन्याः क्रीडंती शतशस्तावपश्यताम्

ਫਿਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਵਨ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗੰਧਰਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ।

Verse 99

ताः सर्वाश्चारुसर्वांग्यो विहरंत्यो मनोहरम् । दृष्ट्वा द्विजात्मजो दूरादुवाच नृपनंदनम्

ਉਹ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਨੋਹਰ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੰਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 100

इतः पुरो न गंतव्यं विहरंत्यग्रतः स्त्रियः । स्त्रीसंन्निधानं विबुधास्त्यजंति विमलाशयाः

‘ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਅੱਗੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਬੁਧ ਜਨ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸੰਨਿਧਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।’

Verse 110

तत्र गत्वा वनं सर्वाः संचीय कुसुमोत्करम् । भवत्यः पुनरायांतु तावत्तिष्ठाम्यहं त्विह

‘ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਓ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਓ; ਤਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰਦਾ ਹਾਂ।’

Verse 120

अस्त्येको द्रविकोनाम गंधर्वाणां कुलाग्रणीः । तस्याहमस्मि तनया नाम्ना चांशुमती स्मृता

‘ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਵਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਲ ਦਾ ਅਗਵਾਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਅੰਸ਼ੁਮਤੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।’

Verse 130

गच्छ स्वभवनं कांत परश्वः प्रातरेव तु । आगच्छ पुनरत्रैव कार्यमस्ति च नो मृषा

ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ; ਪਰ ਪਰਸੋਂ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਈਂ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਡਾ ਇਕ ਕਾਰਜ ਹੈ—ਇਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।

Verse 140

तस्य त्वमपि साहाय्यं कुरु गन्धर्वसत्तम । अथासौ निजराज्यस्थो हतशत्रुर्भविष्यति

ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 150

अस्त्राणां च सहस्राणि तूणी चाक्षय्यसायकौ । अभेद्यं वर्म सौवर्णं शक्तिं च रिपुमर्दिनीम्

ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸਤ੍ਰ ਮਿਲੇ; ਅਤੇ ਦੋ ਤੂਣੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਣ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਇਕ ਅਭੇਦ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਵਚ; ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ)।

Verse 160

एवमन्ये समाराध्य प्रदोषे गिरिजापतिम् । लभंतेभीप्सितान्कामान्देहांते तु परां गतिम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਗਿਰਿਜਾ-ਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 164

ये प्राप्य दुर्लभतरं मनुजाः शरीरं कुर्वंति हंत परमेश्वरपादपूजाम् । धन्यास्त एव निजपुण्यजितत्रिलोकास्तेषां पदांबुजरजो भुवनं पुनाति

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਹਾਏ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਉਹੀ ਧੰਨ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਐਸੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦੀ ਧੂੜ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।