
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਸਵਰਗ-ਸੋਪਾਨ’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਫਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭਾ—ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪਤਨੀ—ਆਪਣੇ ਦੁર્ભਾਗ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਾਯੁ-ਆਹਾਰ ਕਰਕੇ ਘੋਰ ਤਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾ ਧਰਮਵਚਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਪਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਮਾ ਇਸ ਦੀ ਵਿਹਾਰਿਕਤਾ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਭਾਨੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਮਾ ਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾ ਤੀਰਥ ਦੇ ‘ਉਨਮੀਲਨ’ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਇਹ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ; ਸਰਵਦੇਵਮਯ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਯਾਤਰਾ-ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਅਸ਼ਵ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ; ਗੋ-ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ-ਵਿਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਨਿਆ-ਦਾਨ ਮਹਾਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜਲੋਕ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਯਜਨਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੋ-ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਕਾਲਾਤੀਤ ਦੱਸ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र प्रभासेश्वरमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु स्वर्गसोपानमुत्तमम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਓ—ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । प्रभासं तात मे ब्रूहि कथं जातं महाफलम् । स्वर्गसोपानदं दृश्यं संक्षेपात्कथयस्व मे
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਤਾਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਿਆ? ਜੋ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਓ।
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । दुर्भगा रविपत्नी च प्रभानामेति विश्रुता । तया चाराधितः शम्भुरुग्रेण तपसा पुरा
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ‘ਦੁਰਭਾਗੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 4
वायुभक्षा स्थिता वर्षं वर्षं ध्यानपरायणा । ततस्तुष्टो महादेवः प्रभायाः पाण्डुनन्दन
ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਹਾਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ, ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਭਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
Verse 5
ईश्वर उवाच । कस्मात्संक्लिश्यसे बाले कथ्यतां यद्विवक्षितम् । अहं हि भास्करोऽप्येको नानात्वं नैव विद्यते
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਾਲਿਕਾ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ? ਜੋ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਕਹਿ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਇਕ ਹਾਂ—ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।
Verse 6
प्रभोवाच । नान्यो देवः स्त्रियः शम्भो विना भर्त्रा क्वचित्प्रभो । सगुणो निर्गुणो वापि धनाढ्यो वाप्यकिंचनः
ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਗੁਣ, ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿਰਧਨ।
Verse 7
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः स्त्रीणां भर्तैव दैवतम् । दुर्भगत्वेन दग्धाहं सखीमध्ये सुरेश्वर । भर्त्तर्यल्लब्धसौख्यास्मि तेन क्लिश्याम्यहं भृशम्
ਚਾਹੇ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੈਰੀ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਸਖੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਦੁਰਭਾਗ ਦੇ ਦਾਹ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਪਤੀ ਤੋਂ ਸੁਖ ਨਾ ਲੱਭਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
Verse 8
ईश्वर उवाच । वल्लभा भास्करस्यैव मत्प्रसादाद्भविष्यसि
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਣੇਂਗੀ।
Verse 9
पार्वत्युवाच । अप्रमाणं भवद्वाक्यं भास्करोऽपि करिष्यति । वृथा क्लेशो भवेदस्याः प्रभायाः परमेश्वर
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਤਾਂ ਭਾਸਕਰ ਵੀ ਅਪ੍ਰਮਾਣ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
Verse 10
उमावाक्यान्महेशानध्यातस्तिमिरनाशनः । आगतो गगनाद्भानुर्नर्मदोत्तररोधसि
ਉਮਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਭਾਨੁ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 11
भानुरुवाच । आहूतोऽस्मि कथं देव ह्यघासुरनिषूदन
ਭਾਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਅਘਾਸੁਰ-ਨਿਸੂਦਨ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
Verse 12
ईश्वर उवाच । प्रभां पालय भो भानो संतोषेण परेण हि
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਾਨੁ, ਪ੍ਰਭਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਕਰ।”
Verse 13
उमोवाच । प्रभाया मन्दिरे नित्यं स्थीयतां हिमनाशन । अग्रपत्नी समस्तानां भार्याणां क्रियतां रवे
ਉਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਹਿਮ-ਨਾਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਭਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਵੱਸ। ਹੇ ਰਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰ-ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।”
Verse 14
भानुरुवाच । एवं देवि करिष्यामि तव वाक्यं वरानने । एतच्छ्रुत्वा प्रभाहूता प्रत्युवाच महेश्वरम्
ਭਾਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 15
प्रभोवाच । स्वांशेन स्थीयतां देव मन्मथारे उमापते । एकांशः स्थाप्यतामत्र तीर्थस्योन्मीलनाय च
ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਮਨਮਥ-ਅਰੀ, ਹੇ ਉਮਾ-ਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਰਹੋ। ਅਤੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਉਨਮੀਲਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”
Verse 16
श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयं लिङ्गं स्थापितं तत्र पाण्डव । प्रभासेश इति ख्यातं सर्वलोकेषु दुर्लभम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉੱਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ-ਮਯ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ‘ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।”
Verse 17
अन्यानि यानि तीर्थानि काले तानि फलन्ति वै । प्रभासेशस्तु राजेन्द्र सद्यः कामफलप्रदः
ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਪ੍ਰਭਾਸੇਸ਼ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 18
माघमासे सिते पक्षे सप्तम्यां च विशेषतः । अश्वं यः स्पर्शयेत्तत्र यथोक्तब्राह्मणे नृप
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੱਤਮੀ ਨੂੰ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਜੋ ਉਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਗਿਆ ਮੁਤਾਬਕ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹੇ…
Verse 19
इन्द्रत्वं प्राप्यते तेन भास्करस्याथवा पदम् । स्नात्वा परमया भक्त्या दानं दद्याद्द्विजातये
ਉਸ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਭਾਸਕਰ ਦਾ ਪਦ ਵੀ। ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 20
गोप्रदाता लभेत्स्वर्गं सत्यलोकं वरेश्वर । सर्वाङ्गसुन्दरीं शुभ्रां क्षीरिणीं तरुणीं शुभाम्
ਹੇ ਵਰਈਸ਼ਵਰ, ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਤ੍ਯਲੋਕ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਧਵਲ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਯੁਵਤੀ, ਸ਼ੁਭ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Verse 21
सवत्सां घण्टासंयुक्तां कांस्यपात्रावदोहिनीम् । ददते ये नृपश्रेष्ठ न ते यान्ति यमालयम्
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬਛੜੇ ਸਮੇਤ, ਘੰਟੀ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਯਮਾਲਯ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
Verse 22
अथ यः परया भक्त्या स्नानं देवस्य कारयेत् । स प्राप्नोति परं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम्
ਹੁਣ ਜੋ ਕੋਈ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 23
दौर्भाग्यं नाशमायाति स्नानमात्रेण पाण्डव । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या कन्यादानं प्रयच्छति
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਰਭਾਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
Verse 24
ब्राह्मणाय विवाहेन दापयेत्पाण्डुनन्दन । समानवयसे देया कुलशीलधनैस्तथा
ਹੇ ਪਾਂਡੂਨੰਦਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਨ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਕੁਲ, ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਧਨ-ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 25
ये ददन्ते महाराज ह्यपि पातकसंयुताः । तेषां पापानि लीयन्ते ह्युदके लवणं यथा
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—even ਜੇ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਵੀ ਹੋਣ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਵਾਂਗ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 26
स्वामिद्रोहकृतं पापं निक्षेपस्यापहारिणि । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च कूटसाक्ष्यसमुद्भवम्
ਸਵਾਮੀ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਪ, ਅਮਾਨਤ ਹੜਪਣ ਵਾਲੇ ਦਾ, ਮਿੱਤਰਘਾਤੀ ਦਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਦਾ, ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਾਪ—
Verse 27
तद्ग्रामोद्यानभेदोत्थं परदारनिषेवणम् । वार्द्धुषिकस्य यत्पापं यत्पापं स्तेयसम्भवम्
ਪਿੰਡ ਦੇ ਉਦਿਆਨ ਜਾਂ ਬਾਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਜੋ ਪਾਪ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਪ, ਸੂਦਖੋਰ ਦਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪਾਪ—
Verse 28
कूपभेदोद्भवं यच्च बैडालव्रतधारिणः । दाम्भिकं वृक्षच्छेदोत्थं विवाहस्य निषेधजम्
ਕੂਏਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਪਾਪ; ‘ਬਿੱਲੀ-ਵ੍ਰਤ’ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਪਖੰਡੀ ਤਪਸਵੀ) ਦਾ ਪਾਪ; ਦੰਭ ਦਾ ਪਾਪ; ਰੁੱਖ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਪਾਪ; ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪਾਪ—
Verse 29
आरामस्थतरुच्छेदमगम्यागमनोद्भवम् । स्वभार्यात्यजने यच्च परभार्यासमीहनात्
ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਪਾਪ; ਅਗਮ੍ਯ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪਾਪ; ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਪਾਪ; ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਪਤੀ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 30
ब्रह्मस्वहरणे यच्च गरदे गोविघातिनि । विद्याविक्रयणोत्थं च संसर्गाद्यच्च पातकम्
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਚੋਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਪ ਹੈ; ਵਿਸ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਪਾਪ; ਗਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਪ; ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਪਾਪ; ਅਤੇ ਕੁਸੰਗਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਜੋ ਵੀ ਪਾਤਕ ਹੈ—(ਸਭ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
Verse 31
श्वबिडालवधाद्घोरं सर्पशूद्रोद्भवं तथा । भूमिहर्तुश्च यत्पापं भूमिहारिणि चैव हि
ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ (ਹਾਨੀ ਦਾ) ਪਾਪ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੜਪਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਾਪ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਤੀ ਚੁਰਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਾਪ—(ਸਭ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
Verse 32
मा ददस्वेति यत्पापं गोवह्निब्राह्मणेषु च । तत्पापं याति विलयं कन्यादानेन पाण्डव
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਗਾਂ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ “ਨਾ ਦੇ” ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਨਿਆਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 33
स गत्वा भास्करं लोकं रुद्रलोके शुभे व्रजेत् । क्रीडते रुद्रलोकस्थो यावदिन्द्राश्चतुर्दश
ਉਹ ਸੂਰਯਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਥੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 34
सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना । एतद्व्रजति यस्तीर्थं प्रभासं पाण्डुनन्दन
ਜਦੋਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ! ਪ੍ਰਭਾਸ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 35
सर्वतीर्थफलं प्राप्य सोऽश्वमेधफलं लभेत् । गोप्रदानं महापुण्यं सर्वपापक्षयं परम् । प्रशस्तं सर्वकालं हि चतुर्दश्यां विशेषतः
ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ್ಞ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੋ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਮਹਾਪੁੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ।