Adhyaya 88
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 88

Adhyaya 88

ਅਧਿਆਇ 88 ਵਿੱਚ ਕਾਪਿਲਤੀਰਥ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਸਰਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵ-ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ, ਸ਼੍ਰੀਖੰਡ ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਭਗਤ ਯਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੰਡ-ਭੂਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣੇ ਪੈਂਦੇ। ਅੱਗੇ ਤੀਰਥ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕਰਤਵ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ—ਰੇਵਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ ਅਤੇ ਗਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਤਿਲ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਯਿਆ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਧਾਰਮਿਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ, ਬਲ, ਜੀਵਤ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਰਗੇ ਫਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं पार्थ कापिलं तीर्थमाश्रयेत् । स्थापितं कपिलेनैव सर्वपातकनाशनम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਪૃਥਾ-ਪੁੱਤਰ, ਕਾਪਿਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 2

अष्टम्यां च सिते पक्षे चतुर्दश्यां नरेश्वर । स्नापयेत्परया भक्त्या कपिलाक्षीरसर्पिषा

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ (ਦੇਵਤਾ ਦਾ) ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।

Verse 3

श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेत महेश्वरम् । ततः सुगन्धपुष्पैश्च श्वेतैश्च नृपसत्तम

ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧੀਲੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਜਨ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 4

येऽर्चयन्ति जितक्रोधा न ते यान्ति यमालयम् । असिपत्त्रवनं घोरं यमचुल्ही सुदारुणा

ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੱਥੇ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮਾਲਯ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਨਾ ਹੀ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਵਨ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਯਮ ਦੀ ਅਤਿ ਦਾਰੁਣ ‘ਚੁੱਲ੍ਹੀ’ (ਨਰਕ-ਤਾਪ) ਨੂੰ।

Verse 5

दृश्यते नैव विद्वद्भिः कपिलेश्वरपूजनात् । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुभान्

ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਪਿਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਐਸਾ ਪੁੰਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੇਵਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 6

गोप्रदानेन वस्त्रेण तिलदानेन भारत । छत्रशय्याप्रदानेन राजा भवति धार्मिकः

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੋਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਤਿਲ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਛਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ਯਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तीव्रतेजा विघोरश्च जीवत्पुत्रः प्रियंवदः । शत्रुवर्गो न तस्य स्यात्कदाचित्पाण्डुनन्दन

ਹੇ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ, ਉਹ ਤੀਖੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਟੋਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਉਠਦਾ।

Verse 88

। अध्याय

ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।