
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਧਿਸਕੰਦ ਅਤੇ ਮਧੁਸਕੰਦ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਖ਼ਯ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਧਿਸਕੰਦ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦਹੀਂ (ਦਧਿ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੀੜਾ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ “ਸ਼ੁੱਧ” ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਧੁਸਕੰਦ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਯਮਲੋਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਟਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਤ੍ਰ-ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਨਾਨ ਮਗਰੋਂ ਦੱਖਣ-ਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਪਿਤ੍ਰਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 1
। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थद्वयमनुत्तमम् । दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं सर्वपापक्षयंकरम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਦੋ ਅਨੁੱਤਮ ਤੀਰਥਾਂ—ਦਧਿਸਕੰਦ ਅਤੇ ਮਧੁਸਕੰਦ—ਵੱਲ ਜਾ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 2
दधिस्कन्दे नरः स्नात्वा यस्तु दद्याद्द्विजे दधि । उपतिष्ठेत्ततस्तस्य सप्तजन्मनि भारत
ਦਧਿਸਕੰਦ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Verse 3
न व्याधिर्न जरा तस्य न शोको नैव मत्सरः । दशचन्द्रशतं यावज्जायते विमले कुले
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਬੁਢਾਪਾ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਹੀ ਈਰਖਾ; ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 4
मधुस्कन्देऽपि मधुना मिश्रितान्यस्तिलान्ददेत् । नासौ वैवस्वतं देवं पश्येद्वै जन्मसप्ततिम्
ਮਧੁਸਕੰਦ ਵਿੱਚ ਭੀ ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੱਤਰ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇਵ (ਯਮ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
Verse 5
मधुना सह सम्मिश्रं पिण्डं यस्तु प्रदापयेत् । तस्य पौत्रप्रपौत्रेभ्यो दारिद्र्यं नैव जायते
ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪਿੰਡ (ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਰਪਣ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਪਰਪੋਤਿਆਂ ਲਈ ਕਦੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Verse 6
दधिभिः सह संमिश्रं पिण्डं यस्तु प्रदापयेत् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिवद्दक्षिणामुखः
ਜੋ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ।
Verse 7
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । द्वादशाब्दानि तुष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा
ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।