Adhyaya 72

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मणिनागेश्वरं शुभम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम् । स्थापितं मणिनागेन लोकानां हितकाम्यया

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, ਉੱਤਰੀ ਨਰਮਦਾ-ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ੁਭ ਮਣਿਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਣਿਨਾਗ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आशीविषेण सर्पेण ईश्वरस्तोषितः कथम् । क्षुद्राः सर्वस्य लोकस्य भयदा विषशालिनः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਧਾਰੀ ਸੱਪ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ? ਐਸੇ ਜੀਵ ਤਾਂ ਨੀਚ ਹਨ—ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯਦਾਇਕ।

Verse 3

कथ्यतां तात मे सर्वं पातकस्योपशान्तिदम् । मम सन्तापजं दुःखं दुर्योधनसमुद्भवम्

ਹੇ ਤਾਤ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹੋ ਜੋ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਤਾਪਜਨਿਤ ਦੁੱਖ ਅਜੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੀੜਦਾ ਹੈ।

Verse 4

कर्णभीष्मोद्भवं रौद्रं दुःखं पाञ्चालिसम्भवम् । तव वक्त्राम्बुजौघेन प्लावितं निर्वृतिं गतः

ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਦੁੱਖ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਯੋਗ-ਵੇਦਨਾ—ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਸਮ ਮੁਖ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਵਚਨ-ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਧੁਲ ਗਈ; ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।

Verse 5

श्रुत्वा तव मुखोद्गीतां कथां वै पापनाशिनीम् । अयुक्तमिदमस्माकं द्विज क्लेशो न शाम्यति

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗਾਈ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਅਸੰਗਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 6

अथवा प्राप्स्यते तात विद्यादानस्य यत्फलम् । तत्फलं प्राप्यते नित्यं कथाश्रवणतो हरेः

ਹੇ ਤਾਤ! ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਨਿੱਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । यथायथा त्वं नृप भाषसे च तथातथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यता वा जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात । शृणुष्व तस्मात्सह बान्धवैश्च कथामिमां पापहरां प्रशस्ताम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰਾ ਸੌਹਰਦ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਾਂਧਵਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਪਾਪਹਰ ਕਥਾ ਸੁਣ।

Verse 8

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम्

ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਕਥਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 9

कथितं पूर्वतो वृत्तैः पारम्पर्येण भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇਹ ਕਥਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ, ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਸ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਆਈ ਹੈ।

Verse 10

द्वे भार्ये कश्यपस्यास्तां सर्वलोकेष्वनुत्तमे । गरुत्मन्तं च विनतासूत कद्रूरहीनथ

ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭਾਰਿਆਵਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਸਨ। ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਗਰੁਤਮਾਨ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ।

Verse 11

संतोषेण च ते तात तिष्ठतः काश्यपे गृहे । कद्रूश्च विनता नाम हृष्टे च वनिते सदा

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ—ਕਦ੍ਰੂ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਾਰੀ—ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੀਆਂ।

Verse 12

ताभ्यां सार्द्धं क्रीडते च कश्यपोऽपि प्रजापतिः । ततस्त्वेकदिने प्राप्ते आश्रमस्था शुभानना

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਦ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਉਹ ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ…

Verse 13

उच्चैःश्रवं हयं दृष्ट्वा मनोवेगसमन्वितम् । पश्य पश्य हि तन्वङ्गी हयं सर्वत्र पाण्डुरम्

ਮਨ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ: “ਵੇਖ, ਵੇਖ, ਹੇ ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ! ਇਹ ਘੋੜਾ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਿੱਟਾ ਹੈ!”

Verse 14

धावमानमविश्रान्तं जवेन मनसोपमम् । तं दृष्ट्वा सहसा चाश्वमीर्ष्याभावेन चाब्रवीत्

ਉਹ ਘੋੜਾ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਦੌੜਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਮਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਘੋੜੇ ਬਾਰੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।

Verse 15

कद्रूरुवाच । ब्रूहि भद्रे सहस्रांशोरश्वः किंवर्णको भवेत् । अहं ब्रवीमि कृष्णोऽयं त्वं किं वदसि तद्वद

ਕਦਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਦੱਸ—ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਇਹ ਅਸ਼ਵ ਕਿਹੜੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਇਹ ਕਾਲਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਬੋਲ।”

Verse 16

विनतोवाच । पश्यसे ननु नेत्रैश्च कृष्णं श्वेतं न पश्यसि । असत्यभाषणाद्भद्रे यमलोकं गमिष्यसि

ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ—ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਤੇ ਕਾਲਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗੀ।”

Verse 17

सत्यानृते तु वचने पणस्तव ममैव तु । सहस्रं चैव वर्षाणां दास्यहं तव मन्दिरे

“ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਇਸ ਬਚਨ-ਦਾਅ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਪਣ ਹੋਵੇ: ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗੀ।”

Verse 18

असत्या यदि मे वाणी कृष्ण उच्चैःश्रवा यदि । तदाहं त्वद्गृहे दासी भवामि सर्पमातृके

“ਜੇ ਮੇਰੀ ਬਾਣੀ ਅਸੱਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ।”

Verse 19

यदि उच्चैःश्रवाः श्वेतोऽहं दासी च तवैव तु । एवं परस्परं द्वाभ्यां संवादोऽयं व्यवर्धत

“ਜੇ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਦਾਸੀ ਹੋਵੇਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਪਰਸਪਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਤੇ ਪਣ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।

Verse 20

आश्रमेषु गता बाला रात्रौ चिन्तापरा स्थिता । बन्धुवर्गस्य कथितं समस्तं तद्विचेष्टितम्

ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਾ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਗਈ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂ-ਵਰਗ ਨੂੰ ਉਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਸਮੇਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 21

पुत्राणां कथितं पार्थ पणं चैव मया कृतम् । हाहाकारः कृतः सर्पैः श्रुत्वा मात्रा पणं कृतम्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਣ ਲਾਇਆ ਹੈ।” ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 22

जाता दासी न सन्देहः श्वेतो भास्करवाहनः । उच्चैःश्रवा हयः श्वेतो न कृष्णो विद्यते क्वचित्

“ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਾਸੀ ਬਣੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ-ਵਾਹਨ ਦਾ ਰੰਗ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟਾ ਹੈ। ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜਾ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੈ; ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਕਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।”

Verse 23

कद्रूरुवाच । यथाहं न भवे दासी तत्कार्यं च विचिन्त्यताम् । विशध्वं रोमकूपेषु ह्युच्चैःश्रवहयस्य तु

ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦਾਸੀ ਨਾ ਬਣਾਂ, ਉਸ ਉਪਾਏ ਨੂੰ ਸੋਚੋ। ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੋਮ-ਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਓ।”

Verse 24

एकं मुहूर्तमात्रं तु यावत्कृष्णः स दृश्यते । क्षणमात्रेण चैकेन दासी सा भवते मम

“ਜੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਭਰ ਵੀ ਉਹ ਕਾਲਾ ਦਿੱਸ ਪਏ, ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।”

Verse 25

दासीं कृत्वा तु तां तन्वीं विनतां सत्यगर्विताम् । ततः स्वस्थानगाः सर्वे भविष्यथ यथासुखम्

ਉਸ ਸਤ੍ਯ-ਗਰਵਿਤਾ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸੋ।

Verse 26

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी चाम्ब सर्वेषां भुवि पूजिता । तथा सापि विशेषेण वञ्चितव्या न मातरः

ਸਰਪ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਮਾਤਾ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਮਾਤਾ ਹੈ; ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਠੱਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 27

माता च पितृभार्या च मातृमाता पितामही । कर्मणा मनसा वाचा हितं तासां समाचरेत्

ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ (ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ), ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਦਾਦੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

सा ततस्तेन वाक्येन क्रुद्धा कालानलोपमा । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਪੰਨਗ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨੇ…

Verse 29

हव्यवाहमुखे सर्वे ते यास्यन्त्यविचारितम् । मातुस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चैव भुजङ्गमाः

ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਭੁਜੰਗਮ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹ (ਅਗਨੀ) ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪੈਣ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 30

केचित्प्रविष्टा रोमेषु उच्चैःश्रवहयस्य च । नष्टाः केचिद्दशदिशं कद्रूशापभयात्ततः

ਕੁਝ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਨਾਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਘੁਸ ਗਏ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਦ੍ਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾ ਕੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਲੁਕਦੇ-ਭੱਜਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

Verse 31

केचिद्गङ्गाजले नष्टाः केचिन्नष्टाः सरस्वतीम् । केचिन्महोदधौ लीनाः प्रविष्टा विन्ध्यकन्दरे

ਕੁਝ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ; ਕੁਝ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਕੁਝ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਏ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਂਧ੍ਯ ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

Verse 32

आश्रित्य नर्मदातोये मणिनागोत्तमो नृप । तपश्चचार विपुलमुत्तरे नर्मदातटे

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਣਿਨਾਗ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 33

मातृशापभयात्पार्थ ध्यायते कामनाशनम् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਤੱਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਛੇਦ੍ਯ, ਅਪ੍ਰਤਾਰਕ੍ਯ, ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 34

वायुभक्षः शतं साग्रं तदर्धं रविवीक्षकः । एवं ध्यानरतस्यैव प्रत्यक्षस्त्रिपुरान्तकः

ਸੌ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਦਿਨ ਉਹ ਕੇਵਲ ਵਾਯੂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।

Verse 35

साधु साधु महाभाग सत्त्ववांस्तु भुजंगम । त्वया भक्त्या गृहीतोऽहं प्रीतस्ते ह्युरगेश्वर । वरं याचय मे क्षिप्रं यस्ते मनसि वर्तते

ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਮਹਾਭਾਗ ਸਤ੍ਵਵਾਨ ਭੁਜੰਗਮ! ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜੋ ਵਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੰਗ।

Verse 36

मणिनाग उवाच । मातृशापभयान्नाथ क्लिष्टोऽहं नर्मदातटे । त्वत्प्रसादेन मे नाथ मातृशापो भवेद्वृथा

ਮਣਿਨਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਾਥ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਲੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਦੁਖ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਾਥ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 37

ईश्वर उवाच । हव्यवाहमुखं वत्स न प्राप्स्यसि ममाज्ञया । मम लोके निवासश्च तव पुत्र भविष्यति

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਤਸ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ‘ਹਵ੍ਯਵਾਹ-ਮੁਖ’ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਪਰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 38

मणिनाग उवाच । अत्र स्थाने महादेव स्थीयतामंशभागतः । सहस्रांशेन भागेन स्थीयतां नर्मदाजले । उपकाराय लोकानां मम नाम्नैव शङ्कर

ਮਣਿਨਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼-ਭਾਗ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ।

Verse 39

ईश्वर उवाच । स्थापयस्व परं लिङ्गमाज्ञया मम पन्नग । इत्युक्त्वान्तर्हितो देवो जगाम ह्युमया सह

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੰਨਗ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 40

मार्कण्डेय उवाच । तत्र तीर्थे तु ये गत्वा शुचिप्रयतमानसाः । पञ्चम्यां वा चतुर्दश्यामष्टम्यां शुक्लकृष्णयोः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਸ਼ੁਕਲ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਚਮੀ, ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ—…

Verse 41

अर्चयन्ति सदा पार्थ नोपसर्पन्ति ते यमम् । दध्ना च मधुना चैव घृतेन क्षीरयोगतः

…ਅਤੇ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਯਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 42

स्नापयन्ति विरूपाक्षमुमादेहार्धधारिणम् । कामाङ्गदहनं देवमघासुरनिषूदनम्

ਉਹ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਅਰਧ ਦੇਹ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਘਾਸੁਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵ ਹੈ।

Verse 43

स्नाप्यमानं च ये भक्त्वा पश्यन्ति परमेश्वरम् । ते यान्ति च परे लोके सर्वपापविवर्जितैः

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 44

श्राद्धं प्रेतेषु ये पार्थ चाष्टम्यां पञ्चमीषु च । ब्राह्मणैश्च सदा योग्यैर्वेदपाठकचिन्तकैः

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ—ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—…

Verse 45

स्वदारनिरतैः श्लक्ष्णैः परदारविवर्जितैः । षट्कर्मनिरतैस्तात शूद्रप्रेषणवर्जितैः

ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ।

Verse 46

खञ्जाश्च दर्दुराः षण्ढा वार्द्धुष्याश्च कृषीवलाः । भिन्नवृत्तिकराः पुत्र नियोज्या न कदाचन

ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਲੰਗੜੇ, ਗੰਭੀਰ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਨਿਪੁੰਸਕ, ਬੁੱਢੇ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ (ਅਜਿਹੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ) ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 47

वृषलीमन्दिरे यस्य महिषीं यस्तु पालयेत् । स विप्रो दूरतस्त्याज्यो व्रते श्राद्धे नराधिप

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮੱਝ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ।

Verse 48

काणाष्टुंटाश्च मण्टाश्च वेदपाठविवर्जिताः । न ते पूज्या द्विजाः पार्थ मणिनागेश्वरे शुभे

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਉਹ 'ਕਾਣਾਸ਼ਟੁੰਟ' ਅਤੇ 'ਮੰਟ' ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਮਣੀਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਦ੍ਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਵਜੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।

Verse 49

यदीच्छेदूर्ध्वगमनमात्मनः पितृभिः सह । सर्वाङ्गरुचिरां धेनुं यो दद्यादग्रजन्मने

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 50

स याति परमं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम् । ततः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि जायते विमले कुले

ਉਹ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਭੂਤ-ਸੰਪਲਵ, ਅਰਥਾਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਚਿਉਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

ये पश्यन्ति परं भक्त्या मणिनागेश्वरं नृप । न तेषां जायते वंशे पन्नगानां भयं नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਣਿਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਕਦੇ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 52

पन्नगः शङ्कते तेषां मणिनागप्रदर्शनात् । सौपर्णरूपिणस्ते वै दृश्यन्ते नागमण्डले

ਮਣਿਨਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਪੰਨਗ, ਅਰਥਾਤ ਸੱਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਹਿਮਦੇ ਹਨ। ਨਾਗ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੌਪਰਨ, ਅਰਥਾਤ ਗਰੁੜ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

Verse 53

फलानि चैव दानानां शृणुष्वाथ नृपोत्तम । अन्नं संस्कारसंयुक्तं ये ददन्ते नरोत्तमाः

ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਫਲ। ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਸੰਸਕਾਰ-ਸੰਯੁਕਤ, ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ…

Verse 54

तोयं शय्यां तथा छत्रं कन्यां दासीं सुभाषिणीम् । पात्रे देयं यतो राजन् यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ਜਲ, ਸ਼ਯਿਆ, ਅਤੇ ਛਤਰ; ਇਕ ਕੁਆਰੀ; ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼িণੀ ਦਾਸੀ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਯ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 55

सुरभीणि च पुष्पाणि गन्धवस्त्राणि दापयेत् । दीपं धान्यं गृहं शुभ्रं सर्वोपस्करसंयुतम्

ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ, ਇਤਰ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੱਧ ਘਰ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 56

ये ददन्ते परं भक्त्या ते व्रजन्ति त्रिविष्टपम् । मणिनागे नृपश्रेष्ठ यच्च दानं प्रदीयते

ਜੋ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਣਿਨਾਗੇ (ਮਣਿਨਾਗੇਸ਼ਵਰ) ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ…

Verse 57

तस्य दानस्य भावेन स्वर्गे वासो भवेद्ध्रुवम् । पातकानि प्रलीयन्ते आमपात्रे यथा जलम्

ਉਸ ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

नर्मदातोयसंसिद्धं भोज्यं विप्रे ददाति यः । सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः क्रीडते दैवतैः सह

ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 59

ततः स्वर्गच्युतानां हि लक्षणं प्रवदाम्यहम् । दीर्घायुषो जीवपुत्रा धनवन्तः सुशोभनाः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਚੁੱਕੇ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਉਹ ਦੀਰਘਾਯੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 60

सर्वव्याधिविनिर्मुक्ताः सुतभृत्यैः समन्विताः । त्यागिनो भोगसंयुक्ता धर्माख्यानरताः सदा

ਉਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਤਿਆਗੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਰਮਸੰਗਤ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ-ਕਥਾ ਦੇ ਕਹਿਣ-ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ।

Verse 61

देवद्विजगुरोर्भक्तास्तीर्थसेवापरायणाः । मातापितृवशा नित्यं द्रोहक्रोधविवर्जिताः

ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸਦਾ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਹ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

Verse 62

एभिरेव गुणैर्युक्ता ये नराः पाण्डुनन्दन । सत्यं ते स्वर्गादायाताः स्वर्गे वासं व्रजन्ति ते

ਹੇ ਪਾਂਡੂਨੰਦਨ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਗੁਣ ਹਨ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 63

सर्वतीर्थवरं तीर्थं मणिनागं नृपोत्तम । तीर्थाख्यानमिदं पुण्यं यः पठेच्छृणुयादपि

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਮਣਿਨਾਗ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਇਹ ਪੁਣ੍ਯ ਕਥਾ—ਜੋ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ ਵੀ—

Verse 64

सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते । न विषं क्रमते तेषां विचरन्ति यथेच्छया

ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।

Verse 65

भाद्रपद्यां च यत्षष्ठ्यां पुण्यं सूर्यस्य दर्शने । तत्फलं समवाप्नोति आख्यानश्रवणेन तु

ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਦੀ ਛਠ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ—ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ-ਸੂਚਨਾ ਹੈ।