
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਧਨਦਾ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਰਵਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਧਕ ਸੰਯਮ ਧਾਰੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ‘ਧਨਦਾ’ ਦਾ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੀਤ-ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਯੋਗ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਰਥ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਸ਼੍ਰੌਤ-ਸਮਾਰਤ ਆਚਾਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਪਾਦੁਕਾ, ਅੰਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਛਤਰੀ ਤੇ ਸ਼ਯਿਆ ਆਦਿ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਲ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—ਅਸੰਯਮੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ, ਸੰਯਮੀ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼; ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਨ-ਲਾਭ; ਜਨਮਜਾਤ ਕੁਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਘਟਾਓ; ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ-ਜਲ ਨਾਲ ਰੋਗ-ਨਾਸ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਧਨਦਾ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਰੋਗ ਸੂਰਜਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਦੇਵਦ੍ਰੋਣੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ-ਯਜ्ञ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਸ਼ੰਕਰਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । धनदस्य तु तत्तीर्थं ततो गच्छेद्युधिष्ठिर । नर्मदादक्षिणे कूले सर्वपापक्षयंकरम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਦੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 2
सर्वतीर्थफलं तत्र प्राप्यते नात्र संशयः । चैत्रमासत्रयोदश्यां शुक्लपक्षे जितेन्द्रियः
ਉੱਥੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ,
Verse 3
उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम् । पञ्चामृतेन राजेन्द्र स्नापयेद्धनदं बुधः
ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ। ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਗਤ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ।
Verse 4
दीपं घृतेन दातव्यं गीतं वाद्यं च कारयेत् । प्रभाते पूजयेद्विप्रानात्मनः श्रेय इच्छति
ਘਿਉ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਜਨ-ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ। ਜੋ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ।
Verse 5
प्रतिग्रहसमर्थांश्च विद्यासिद्धान्तवादिनः । श्रौतस्मार्तक्रियायुक्तान् परदारपराङ्मुखान्
—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੌਤ ਅਤੇ ਸਮਾਰਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮੁਖ ਮੋੜਦੇ ਹਨ।
Verse 6
पूजयेद्गोहिरण्येन वस्त्रोपानहभोजनैः । छत्रशय्याप्रदानेन सर्वपापक्षयो भवेत्
ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨਾ, ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੀ-ਚੱਪਲ ਤੇ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਯਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 7
त्रिजन्मजनितं पापं वरदस्य प्रभावतः । स्वर्गदं दुर्विनीतानां विनीतानां च मोक्षदम्
ਵਰਦਾਤਾ ਤੀਰਥ/ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਨੀਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 8
अन्नदं च दरिद्राणां भवेज्जन्मनिजन्मनि । कुलीनत्वं दुःखहानिः स्वभावाजायते नरे
ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਨਮੋਂ-ਜਨਮ ਅੰਨ ਦਾਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੁਲਿਨਤਾ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 9
व्याधिध्वंसो भवेत्तेषां नर्मदोदकसेवनात् । धनदस्य तु यस्तीर्थे विद्यादानं प्रयच्छति
ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਧਨਦ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
Verse 10
स याति भास्करे लोके सर्वव्याधिविवर्जिते । देवद्रोणीं च तत्रैव स्वशक्त्या पाण्डुनन्दन
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਣੀ ਨੂੰ ਭੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡੁ-ਨੰਦਨ।
Verse 11
ये प्रकुर्वन्ति भूयिष्ठां रेवाया दक्षिणे तटे । ते यान्ति शांकरे लोके सर्वदुःखविवर्जिते
ਜੋ ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਬਹੁਤਾਯਤ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
Verse 68
। अध्याय
ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਸੂਚਕ ਚਿੰਨ੍ਹ)।