Adhyaya 64
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਅਤਿ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਤੀਰਥ “ਅਗਸਤ੍ਯੇਸ਼ਵਰ” ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਖ਼ਤਮੇ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਵਿਰਤੀ ਲਈ ਸਥਾਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਉਪਾਯ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਵਿਧੀ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਦ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ, ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਇਕੋ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਧਿਸਥ ਅਤੇ ਜਿਤੇੰਦ੍ਰੀ ਹੋ ਕੇ ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਦਾਨ-ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਧਨ, ਪਾਦੁਕਾ, ਛਤਰੀ, ਘੀ-ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਅੰਨਦਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਿਯਮ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਨਵਯ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । नराणां पापनाशाय अगस्त्येश्वरमुत्तमम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ—ਅਗਸਤ੍ਯੇਸ਼ਵਰ, ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭੂ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
तत्र स्नात्वा नरो राजन्मुच्यते ब्रह्महत्यया । कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।
Verse 3
घृतेन स्नापयेद्देवं समाधिस्थो जितेन्द्रियः । एकविंशतिकुलोपेतो च्यवेदैश्वरात्पदात्
ਧਿਆਨ-ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ। ਇਕੀ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੇ ਪਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
Verse 4
धनं चोपानहौ छत्रं दद्याच्च घृतकम्बलम् । भोजनं चैव सर्वेषां सर्वं कोटिगुणं भवेत्
ਧਨ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਕੰਬਲ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਪੁੰਨ ਕੋਟਿਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 64
। अध्याय
॥ ਅਧਿਆਇ ॥ (ਇਹ ਅਧਿਆਇ-ਸਮਾਪਤੀ/ਸੂਚਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।)