Adhyaya 58

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । अथातो देवदेवेश भानुमत्यकरोच्च किम् । एष मे संशयो देव कथयस्व प्रसादतः

ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼, ਭਾਨੁਮਤੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।’

Verse 2

ईश्वर उवाच । चिन्तयित्वा मुहूर्तं सा गता कुण्डस्य सन्निधौ । दृष्ट्वा कुण्डस्य माहात्म्यं राज्ञी हर्षेण पूरिता

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਈ। ਕੁੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਣੀ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।’

Verse 3

विप्रान् बहून् समाहूय पूजयामास तत्क्षणात् । दत्त्वा तु विधिवद्दानं ब्राह्मणेभ्यो नृपात्मज

ਤੁਰੰਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 4

निश्चयं परमं कृत्वा स्थिता शान्तेन चेतसा । ततः सम्पूज्य विधिवत्पितॄन्देवान्नराधिप

ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਠਹਿਰੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 5

क्षपयित्वा पक्षमेकं मधुमासस्य सा स्थिता । अमावास्यां ततो राज्ञी गता पर्वतसन्निधौ

ਮਧੁ ਮਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਈ।

Verse 6

नगशृङ्गं समारुह्य कृत्वा मुकुलितौ करौ । विज्ञाप्य ब्राह्मणान् सर्वानिदं वचनमब्रवीत्

ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 7

मम माता पिता भ्राता ये चान्ये सखिबान्धवाः । क्षमापयित्वा सर्वांस्तान्वचनं मम कथ्यताम्

ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ-ਸਾਕ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 8

त्वत्पुत्री शूलभेदे तु तपः कृत्वा स्वशक्तितः । विसृज्य चैव सात्मानं तस्मिंस्तीर्थे दिवं ययौ

ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਨੇ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । संदेशं कथयिष्यामस्त्वयोक्तं शोभनव्रते । मातापितृभ्यां सुश्रोणि मा तेऽभूदत्र संशयः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਰਹੇ—ਅਸੀਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਹਾਂਗੇ।

Verse 10

ततो विसृज्य तांल्लोकान् स्थिता पर्वतमूर्धनि । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण गाढं बद्धा पुनःपुनः

ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਰਹੀ; ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਉਪਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਰਹੀ।

Verse 11

ततश्चिक्षेप सात्मानमेकचित्ता नराधिप । नगार्द्धे पतिता यावत्तावद्दृष्टाः सुराङ्गनाः

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਣ ਵੱਲ ਡਿੱਗੀ, ਉਸੇ ਪਲ ਦੇਵ-ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਿੱਖ ਪਈਆਂ।

Verse 12

भोभो वत्से महाभागे भानुमत्यतितापसि । दिव्यं विमानमारुह्य कैलासं प्रति गम्यताम्

“ਆਓ ਆਓ, ਵਤਸੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਮਹਾਤਪਸਵਿਨੀ! ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਵੱਲ ਚੱਲੋ।”

Verse 13

ततः सा पश्यतां तेषां जनानां त्रिदिवं गता

ਫਿਰ ਉਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸੁਰਲੋਕ) ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 14

मार्कण्डेय उवाच । इति ते कथितः सर्वः शूलभेदस्य विस्तरः । यः श्रुतः शङ्करात्पूर्वमृषिदेवसमागमे

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।

Verse 15

य इदं पठते भक्त्या तीर्थे देवकुलेऽपि वा । स मुच्यते महापापादपि जन्मशतार्जितात्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਉਹ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ।

Verse 16

ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । गोघाती स्त्रीविघाती च देवब्रह्मस्वहारकः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਦਾ ਉਲੰਘਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਗਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹੜਪਣ ਵਾਲਾ—

Verse 17

स्वामिद्रोही मित्रघाती तथा विश्वासघातकः । परन्यासापहारी च परनिक्षेपलोपकः

ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਤਰ-ਘਾਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ; ਦੂਜੇ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਹੜਪਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਰੱਖਵਾਲੀ ਲਈ ਰੱਖੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਗਬਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—

Verse 18

रसभेदी तुलाभेदी तथा वार्द्धुषिकस्तु यः । यः कन्याविघ्नकर्ता च तथा विक्रयकारकः

ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੋਲ-ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸੂਦਖੋਰ; ਜੋ ਕੁੜੀ ਦੇ ਧਰਮਸੰਗਤ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ—

Verse 19

परभार्या भ्रातृभार्या गौः स्नुषा कन्यका तथा । अभिगामी परद्वेषी तथा धर्मप्रदूषकः

ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਭਰਾ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਗਾਂ, ਨੂੰਹ ਜਾਂ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—

Verse 20

मुच्यन्ते सर्वे एवैते शूलभेदप्रभावतः

ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭੇ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 21

य इदं श्रावयेच्छ्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां नृप । मुदं प्रयान्ति संहृष्टाः पितरस्तस्य सर्वशः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਇਹ ਪਾਠ ਸੁਣਾਵੇ—ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 22

यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या पठ्यमानं नरो वशी । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वकल्याणभाग्भवेत्

ਅਤੇ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਠ ਹੋਂਦਾ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਮੰਗਲ-ਫਲ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 23

इदं यशस्यमायुष्यमिदं पावनमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां नृणामायुःकीर्तिविवर्धनम्

ਇਹ ਕਥਾ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਪਾਵਨ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 24

इति कथितमिदं ते शूलभेदस्य पुण्यं महिमन हि मनुष्यैः श्रूयते यत्सपापैः । मदनरिपुतटिन्या याम्यकूलस्थितस्य प्रबलदुरितकन्दोच्छेदकुद्दालकल्पम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦੇ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਪ-ਭਰੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਦਨ-ਵੈਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਨਦੀ ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇਹ, ਪਾਪ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਗੰਢ-ਮੂਲਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜਨ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਰਗਾ ਹੈ।

Verse 58

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ।