Adhyaya 55

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । माहात्म्यं तीर्थजं दृष्ट्वा चित्रसेनो नरेश्वरः । किं चकार क्व वा वासं किमाहारो बभूव ह

ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰੇਸ਼ਵਰ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਆਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ?

Verse 2

ईश्वर उवाच । भृगुतुङ्गं समारुह्य ऐशानीं दिशमाश्रितः । तपश्चचार विपुलं कुण्डे तत्र नृपोत्तमः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੁੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।

Verse 3

सर्वान् देवान् हृदि ध्यात्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विचिक्षेप यदात्मानं प्रत्यक्षौ रुद्रकेशवौ । करे गृहीत्वा राजानं रुद्रो वचनमब्रवीत्

ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । प्राणत्यागं महाराज मा काले त्वं कृथा वृथा । अद्याप्यसि युवा त्वं वै न युक्तं मरणं तव

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕਰ; ਵਿਅਰਥ ਇਹ ਨਾ ਕਰ। ਅਜੇ ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 5

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं नाके शक्र इवापरः

“ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਜਿਹੜੇ ਭੋਗ ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੋਗ। ਕੰਟਕ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ—ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵਾਂਗ ਦੂਜਾ ਬਣ।”

Verse 6

चित्रसेन उवाच । न राज्यं कामये देव न पुत्रान्न च बान्धवान् । न भार्यां न च कोशं च न गजान्न तुरंगमान्

ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ। ਨਾ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਖਜ਼ਾਨਾ; ਨਾ ਹਾਥੀ, ਨਾ ਘੋੜੇ।”

Verse 7

मुञ्च मुञ्च महादेव मा विघ्नः क्रियतां मम । स्वर्गप्राप्तिर्ममाद्यैव त्वत्प्रसादान्महेश्वर

“ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅੱਜ ਹੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 8

ईश्वर उवाच । यस्याग्रतो भवेद्ब्रह्मा विष्णुः शम्भुस्तथैव च । स्वर्गेण तस्य किं कार्यं स गतः किं करिष्यति

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ?

Verse 9

तुष्टा वयं त्रयो देवा वृणीष्व वरमुत्तमम् । यथेप्सितं महाराज सत्यमेतदसंशयम्

“ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 10

चित्रसेन उवाच । यदि तुष्टास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । अद्यप्रभृति युष्माभिः स्थातव्यमिह सर्वदा

ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ।”

Verse 11

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिरेव च । तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

“ਜਿਵੇਂ ਗਯਾਸ਼ਿਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਪੁਣਯਮਈ ਬਣਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਨਾਮਕ ਪਾਵਨ ਸਥਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।”

Verse 12

यत्रयत्र स्थिता यूयं तत्रतत्र वसाम्यहम् । गणानां चैव सर्वेषामाधिपत्यमथास्तु मे

“ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋਗੇ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਵੀ ਵੱਸਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਵੇ।”

Verse 13

ईश्वर उवाच । अद्यप्रभृति तिष्ठामः शूलभेदे नरेश्वर । त्रिकालां हि त्रयो देवाः कलांशेन वसामहे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਅਸੀਂ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 14

नन्दिसंज्ञो गणाधीशो भविष्यति भवान्ध्रुवम् । मत्समीपे तु भवत आदौ पूजा भविष्यति

ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨੰਦੀ ਨਾਮ ਦਾ ਗਣਾਧੀਸ਼ ਬਣੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਨਿਧੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 15

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ । सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस्त्वं तथा कुरु

ਉਹ ਅਸਥੀਆਂ ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰ ਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੀਰਘਤਪਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।

Verse 16

एवं देवा वरं दत्त्वा चित्रसेनाय पार्थिव । कुण्डमूर्धनि याम्यायां त्रयो देवास्तदा स्थिताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵ ਕੁੰਡ ਦੇ ਮੱਥੇ, ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ, ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਕਰ ਬੈਠੇ।

Verse 17

परस्परं वदन्त्येवं पुण्यतीर्थमिदं परम् । यथा हि गयाशिरः पुण्यं पूर्वमेव पठ्यते । तथा रेवातटे पुण्यं शूलभेदं न संशयः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬੋਲੇ: “ਇਹ ਪਰਮ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਯਾਸ਼ਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰੇਵਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਵੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 18

ईश्वर उवाच । इदं तीर्थं तथा पुण्यं यथा पुण्यं गयाशिरः । सकृत्पिण्डोदकेनैव नरो निर्मलतां व्रजेत्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਤੀਰਥ ਉਤਨਾ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨਮਈ ਗਯਾਸ਼ਿਰ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

एकं गयाशिरो मुक्त्वा सर्वतीर्थानि भूपते । शूलभेदस्य तीर्थस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਗਯਾਸ਼ਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

Verse 20

कुण्डमुदीच्यां याम्यायां दशहस्तप्रमाणतः । रौद्रवारुणकाष्ठायां प्रमाणं चैकविंशति

ਉਹ ਕੁੰਡ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦਸ-ਦਸ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਾਪ ਇਕੀ (ਹੱਥ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 21

एतत्प्रमाणं तत्तीर्थं पिण्डदानादिकर्मसु । नाधर्मनिरता दातुं लभन्ते दानमत्र हि

ਇਹੀ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 22

विष्णुस्तु पितृरूपेण ब्रह्मरूपी पितामहः । प्रपितामहो रुद्रोऽभूदेवं त्रिपुरुषाः स्थिताः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਿਤਾਮਹ, ਅਰਥਾਤ ਦਾਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ, ਅਰਥਾਤ ਪਰਦਾਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪੁਰਖ ਪਿਤਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ।

Verse 23

कदा पश्यति तीर्थं वै कदा नस्तारयिष्यति । इति प्रतीक्षां कुर्वन्ति पुत्राणां सततं नृप । शूलभेदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा शूलधरं सकृत्

“ਉਹ ਕਦੋਂ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ, ਕਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਵੇਗਾ?” ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।

Verse 24

नापुत्रो नाधनो रोगी सप्तजन्मसु जायते । एकविंशतिं पितुः पक्षे मातुश्वैवेकविंशतिम्

ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਨਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਧਨ-ਹੀਣ, ਨਾਂ ਰੋਗੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਇਕੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

भार्यापक्षे दशैवेह कुलान्येतानि तारयेत् । शूलभेदवने राजञ्छाकमूलफलैरपि

ਇੱਥੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਦਸ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਗ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ—ਇਹ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटीर्भवति भोजिता । पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते भक्तिमान्नरः

ਜੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਕਤੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 27

कुलानि प्रेतभूतानि सर्वाण्यपि हि तारयेत् । द्विजदेवप्रसादेन पितॄणां च प्रसादतः

ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ-ਭੂਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

श्राद्धदो निवसेत्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । स्युरात्मघातिनो ये च गोब्राह्मणहनाश्च ये

ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੋ-ਹੰਤਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਵਰਗੇ ਘੋਰ ਪਾਪੀ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

Verse 29

दंष्ट्रिभिर्जलपाते च विद्युत्पातेषु ये मृताः । न येषामग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

ਜੋ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਡੰਗ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਪੈਣ ਨਾਲ ਮਰੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਨੀ-ਸੰਸਕਾਰ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਅਸ਼ੌਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਉਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ—ਉਹ ਵੀ (ਇੱਥੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।

Verse 30

तत्र तीर्थे तु यस्तेषां श्राद्धं कुर्वीत भक्तितः । मोक्षावाप्तिर्भवेत्तेषां युगमेकं न संशयः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 31

अज्ञानाद्यत्कृतं पापं बालभावाच्च यत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेत्पापं स्नानमात्रेण भूपते

ਹੇ ਭੂਪਤੇ ਰਾਜਨ! ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬਾਲਭਾਵ ਦੀ ਅਪਕੁੱਠਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा पापोऽपि तत्तीर्थे स्नातो भवति निर्मलः

ਜਿਵੇਂ ਧੋਬੀ ਦੁਆਰਾ ਧੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

संन्यासं कुरुते योऽत्र तीर्थे विधिसमन्वितम् । ध्यायन्नित्यं महादेवं स गच्छेत्परमं पदम्

ਜੋ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

क्रीडित्वा स यथाकामं स्वेच्छया शिवमन्दिरे । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जायतेऽसौ शुभे कुले

ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਬਣਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੁਭ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

रूपवान्सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । राजा वा राजपुत्रो वाचारसमन्वितः

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਰਾਜਪੁੱਤਰ—ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਚਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 36

एतत्ते कथितं राजंस्तीर्थस्य फलमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा मानवो नित्यं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਉੱਤਮ ਫਲ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

य इदं श्रावयेन्नित्यमाख्यानं द्विजपुंगवान् । श्राद्धे देवकुले वापि पठेत्पर्वणि पर्वणि

ਜੋ ਅਗਰਗਣ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪર્વ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—

Verse 38

गीर्वाणास्तस्य तुष्यन्ति मनुष्याः पितृभिः सह । पठतां शृण्वतां चैव नश्यते सर्वपातकम्

ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਭੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

लिखित्वा तीर्थमाहात्म्यं ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । जातिस्मरत्वं लभते प्राप्नोत्यभिमतं फलम्

ਜੋ ਇਸ ਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸਿਮਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदक्षरमन्वितम्

ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਦਾ ਪੁੰਨ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ)