Adhyaya 45

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एष एव पुरा प्रश्नः परिपृष्टो महेश्वरम् । राज्ञा चोत्तानपादेन ऋषिदेवसमागमे

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜੀ ਨੂੰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

Verse 2

उत्तानपाद उवाच । इदं तीर्थं महापुण्यं सर्वदेवमयं परम् । गुह्याद्गुह्यतरं स्थानं न दृष्टं न श्रुतं हर

ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਮਯ, ਪਰਮ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਹੇ ਹਰ! ਇਹ ਸਥਾਨ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿਗੁਪਤ ਹੈ—ਨਾ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ।

Verse 3

शूलभेदं कथं जातं केनैवोत्पादितं पुरा । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य विस्तराच्छंस मे प्रभो

ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । मर्त्ये न तादृशः कश्चिद्विक्रमेण बलेन वा

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਵੀਰ ਦਾਨਵ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਸੀ। ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਨਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ।

Verse 5

सूनुर्ब्रह्मसुतस्यायमन्धको नाम दुर्मदः । निजस्थाने वसन् पापः कुर्वन् राज्यमकण्टकम्

ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੂਤ, ਅੰਧਕ ਨਾਮ ਦਾ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਦਾਂਧ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਾਪੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 6

हृष्टपुष्टो वसन्मर्त्ये स सुरैर्नाभिभूयते । भवनं तस्य पापस्य वह्नेरुपवनं यथा

ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਉਹ ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਸੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਪਾਪੀ ਦਾ ਘਰ ਅੱਗ ਦੇ ਉਪਵਨ ਵਰਗਾ ਸੀ—ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਭਿਆਨਕ।

Verse 7

एतस्मिन्नन्धकः काले चिन्तयामास भारत । तोषयामि महादेवं येन सानुग्रहो भवेत्

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅੰਧਕ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ: “ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋਵੇ।”

Verse 8

प्रार्थयामि वरं दिव्यं यो मे मनसि वर्तते । परं स निश्चयं कृत्वा सोऽन्धको निर्गतो गृहात्

“ਮੈਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ ਮੰਗਾਂਗਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਅੰਧਕ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 9

रेवातटं समासाद्य दानवस्तपसि स्थितः । उग्रं तपश्चचारासौ दारुणं लोमहर्षणम्

ਰੇਵਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਦਾਨਵ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਕੀਤਾ—ਕਠੋਰ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ।

Verse 10

दिव्यं वर्षसहस्रं स निराहारोऽभवत्ततः । द्वितीयं तु सहस्रं स न्यवसद्वारिभोजनः

ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ ਬਿਤਾਏ। ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਵਲ ਜਲ ਪੀ ਕੇ ਜੀਵਿਆ।

Verse 11

तृतीयं तु सहस्रं स धूमपानरतोऽभवत् । चतुर्थं वर्षसाहस्रं योगाभ्यासेन संस्थितः

ਤੀਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਧੂਮਪਾਨ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੌਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 12

कोपीह नेदृश चक्रे तपः परमदारुणम् । अस्थिचर्मावशेषोऽसौ यावत्तिष्ठति भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਐਸੀ ਪਰਮ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਹੱਡੀ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦਾ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।

Verse 13

तस्य मूर्ध्नि ततो राजन् धूमवार्त्तिर्विनिःसृता । देवलोकमतीत्यासौ कैलासं व्याप्य संस्थिता

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਲਹਿਰਦਾਰ ਧਾਰ ਨਿਕਲੀ। ਦੇਵਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਈ।

Verse 14

तावद्देवसमीपस्था उमा वचनमब्रवीत् । कोऽस्त्ययं मानुषे लोके तपसोग्रेण संस्थितः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਉਮਾ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: “ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਐਨੀ ਤੀਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ?”

Verse 15

चतुर्वर्षसहस्राणि व्यतीयुः परमेश्वर । न केनापीदृशं तप्तं तपो दृष्टं श्रुतं तथा

“ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਐਸੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੈ—ਇੰਨੀ ਤੀਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਤਪੀ।”

Verse 16

अवज्ञां कुरुषे देव किमत्र नियमान्विते । सर्वस्य दत्से शीघ्रं त्वमल्पेन तपसा विभो

ਹੇ ਦੇਵ! ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਅਵਗਿਆ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ? ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 17

नाक्षक्रीडां करिष्येऽद्य त्वया सह महेश्वर । यावन्नोत्थाप्यते ह्येष दानवो भक्तवत्सल

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਖੇਡਾਂਗੀ, ਹੇ ਭਕਤ-ਵਤਸਲ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਣੀ ਨਾ ਜਾਵੇ।

Verse 18

ईश्वर उवाच । साधु साधु महादेवि सर्वलक्षणलक्षिते । अहं तं न विजानामि क्लिश्यन्तं दानवेश्वरम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜੋ ਇੰਨੀ ਕਲੇਸ਼ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 19

योगाभ्यासे स्थितो भद्रे ध्यायंस्तत्परमं पदम् । तत्रागच्छ मया सार्द्धं यत्र तप्यत्यसौ तपः

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ—ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 20

उमया सहितो देवो गतस्तत्र महेश्वरः । अस्थिचर्मावशेषस्तु दृष्टो देवेन शम्भुना

ਫਿਰ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਉੱਥੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਹੱਡੀ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 21

प्रत्युवाच प्रसन्नोऽसौ देवदेवो महेश्वरः । भोभोः कष्टं कृतं भीमं दारुणं लोमहर्षणम्

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹਾਏ ਹਾਏ! ਤੂੰ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿਆ ਹੈ।”

Verse 22

ईदृशं च तपो घोरं कस्माद्वत्स त्वया कृतम् । वरं दास्याम्यहं वत्स यस्ते मनसि वर्तते

“ਪਿਆਰੇ ਵਤਸ, ਤੂੰ ਐਨੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ? ਦੱਸ—ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।”

Verse 23

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदो यदि शङ्कर । सुरान् सर्वान् विजेष्यामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर

ਅੰਧਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਰਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ—ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ।”

Verse 24

ईश्वर उवाच । स्वप्नेऽपि त्रिदशाः सर्वे न योद्धव्याः कदाचन । असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसो यन्न रोचते

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਦੇ ਵੀ—ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਉਹ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਾਂਦਾ ਉਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।”

Verse 25

अन्यं किमपि याचस्व यस्ते मनसि वर्तते । स्वर्गे वा यदि वा मर्त्ये पातालेषु च संस्थितान्

“ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਮੰਗ ਲੈ—ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ।”

Verse 26

मर्त्येषु विविधान् भोगान् भोक्ष्यसि त्वं यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं स्वर्गे देवपतिर्यथा

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਨਾ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗੇਂਗਾ। ਦੇਵਲੋਕ ਵਿਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਕੰਟਕ-ਰਹਿਤ (ਨਿਰਵਿਘਨ) ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ।

Verse 27

देवस्य वचनं श्रुत्वा सोऽन्धको विमनाः स्थितः । वृथा क्लेशश्च मे जातो न किंचित्साधितं मया

ਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਅੰਧਕ ਮਨ ਮਲੂਲ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ‘ਮੇਰਾ ਕਲੇਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਧ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।’

Verse 28

निश्वासं परमं मुक्त्वा निपपात धरातले । मूलच्छिन्नो यथा वृक्षो निरुच्छ्वासस्तदाभवत्

ਗਹਿਰਾ ਨਿਸ਼ਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹੋਂ ਕੱਟਿਆ ਰੁੱਖ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਸ਼ਵਾਸ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 29

मूर्च्छापन्नं ततो दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । यं कामं कामयत्येष तमस्मै देहि शङ्कर

ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਰਛਿਤ ਪਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਇਹ ਲਲਚਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ।’

Verse 30

भक्तानुपेक्षमाणस्य तवाकीर्तिर्भविष्यति

ਭਗਤ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਕੀਰਤੀ ਆਵੇਗੀ।

Verse 31

ईश्वर उवाच । यदि दास्ये वरं देवि इच्छाभूतं कदाचन । ततो न मंस्यते विष्णुं न ब्रह्माणं न मामपि

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਰ ਦੇ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਨਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇਗਾ, ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ, ਨਾ ਮੇਰਾ ਵੀ।”

Verse 32

उच्चत्वमाप्तो देवेशि अन्यानपि सुरासुरान्

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉੱਚਤਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਹੋਰ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਤੱਕੇਗਾ।”

Verse 33

देव्युवाच । कमप्युपायमाश्रित्य उत्थापय महेश्वर । विष्णुवर्जं सुरान्सर्वाञ्जयस्वेति वरं वद

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਕੋਈ ਉਚਿਤ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਦੇ (ਪੁਨਰੁੱਥਾਨ ਕਰ)। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ: ‘ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈ।’”

Verse 34

ईश्वर उवाच । उपायः शोभनो देवि यो मे मनसि वर्तते । तमेवास्मै प्रदास्यामि यस्त्वया कथितो वरः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਉਪਾਅ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 35

ततोऽमृतेन संसिक्तः स्वस्थोऽभूत्तत्क्षणादयम् । तथा पुनर्नवो जातः सर्वावयवशोभितः

ਫਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਪਲ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਜਨਮਿਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਿਆ—ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 36

शृणुष्वैकमना भूत्वा गृहाण वरमुत्तमम् । विष्णुवर्जं प्रदास्यामि यत्तवाभिमतं प्रियम्

ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 37

सर्वं च सफलं तुभ्यं मा धर्मस्तेऽन्यथा भवेत् । ददामीति वरं तुभ्यं मन्यसे यदि चासुर

ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇ; ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਦੇ ਉਲਟ ਰਾਹ ਨਾ ਪਏ। ਹੇ ਅਸੁਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 38

विष्णुवर्जं सुरान् सर्वाञ्जेष्यसि त्वं च मां विना

ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇਂਗਾ—ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 39

अन्धक उवाच । भवत्वेवमिति प्राह बलमास्थाय केवलम् । विष्णुवर्जं विजेष्येऽहं स्वबलेन महेश्वर

ਅੰਧਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗਾ।”

Verse 40

कृतार्थोऽहं हि संजात इत्युक्त्वा प्रणतिं गतः । गच्छ देवोमयासार्द्धं कैलासशिखरं वरम्

“ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ,” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਬੈਠਾ। (ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ:) “ਆ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ-ਸਭਾਵ ਵਾਲੇ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿਖਰ ਨੂੰ ਚਲ।”

Verse 41

वृषपुंगवमारुह्य देवोऽसावुमया सह । वरं दत्त्वा स तस्यैवं तत्रैवान्तरधीयत

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਪੁੰਗਵ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉਮਾ ਸਮੇਤ; ਵਰ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 45

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ — ਇਹ ਅਧਿਆਇ-ਸੂਚਕ ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ।