Adhyaya 44

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तीर्थानां परमं तीर्थं तच्छृणुष्व नराधिप । रेवाया दक्षिणे कूले निर्मितं शूलपाणिना

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਸੁਣੋ—ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 2

मोक्षार्थं मानवेन्द्राणां निर्मितं नृपसत्तम युधिष्ठिर उवाच । श्रुता मे विविधा धर्मास्तीर्थानि विविधानि च । दानधर्माः समस्ताश्च त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ, ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਸੁਣ ਲੀਆਂ ਹਨ।

Verse 3

अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि संसारश्छिद्यते यथा । पुनरागमनं नास्ति मोक्षप्राप्तिर्भवेद्यथा

ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।

Verse 4

एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसादाद्द्विजसत्तम

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा तीर्थात्तीर्थान्तरं महत् । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते चाब्दिकादघात्

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣੋ—ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਇਕ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 6

वाचिकैर्मानसैर्वापि शारीरैश्च विशेषतः । कीर्तनात्तस्य तीर्थस्य मुच्यते सर्वपातकैः

ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਬਾਣੀ ਦੇ ਹੋਣ, ਮਨ ਦੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ—ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

पञ्चक्रोशप्रमाणं तु तच्च तीर्थं महीपते । भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं प्राणिनां पापकर्मिणाम्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਪੰਜ ਕਰੋਸ਼ ਦੇ ਪਰਿਮਾਣ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੀਰਥ ਪਾਪਕਰਮੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ—ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

रेवाया दक्षिणे कूले पर्वतो भृगुसंज्ञितः । तस्य मूर्ध्नि च तत्तीर्थं स्थापितं चैव शम्भुना

ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਤੀਰਥ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 9

शूलभेदेति विख्यातं त्रिषु लोकेषु भूपते । तत्र स्थिताश्च ये वृक्षास्तीर्थाच्चैव चतुर्दिशम्

ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੂਲਭੇਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ, ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪਾਵਨ ਪਰਿਧੀ ਦਾ ਅੰਗ ਹਨ।

Verse 10

पतिता निलयं यान्ति रुद्रस्य नात्र संशयः । मृतास्तत्रैव ये केचिज्जन्तवो भुवि पक्षिणः

ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਮਰਦੇ ਹਨ—

Verse 11

ते यान्ति परमं लोकं तत्र तीर्थे न संशयः । पातालान्निःसृता गङ्गा भोगवतीतिसंज्ञिता

ਉਹ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ‘ਭੋਗਵਤੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 12

निष्क्रान्ता शूलभेदाच्च सर्वपापक्षयंकरी । या सा गीर्वाणनाम्न्यन्या वहेत्पुण्या महानदी

ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਨਦੀ ‘ਗੀਰਵਾਣਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 13

पतिता कुण्डमध्ये तु यत्र भिन्नं त्रिशूलिना । शम्भुना च पुरा तात उत्पाद्य च सरस्वती

ਉੱਥੇ ਉਹ ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 14

सा तत्र पतिता राजन् प्राचीनाघविमोचिनी । भास्वत्या त्रितयं यत्र शिला गीर्वाणसंज्ञिता

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਉਤਰੀ—ਪੁਰਾਤਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਉੱਥੇ ਭਾਸਵਾਨ ਤ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ ਜੋ ‘ਗੀਰਵਾਣਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 15

तत्र तीर्थे च तत्तीर्थं न भूतं न भविष्यति । केदारं च प्रयागं च कुरुक्षेत्रं गया तथा

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਤੀਰਥ ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੇਦਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਗਯਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਮ ਵੀ—

Verse 16

अन्यानि च सुतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । पञ्च स्थानानि तीर्थानि पृथग्भूतानि यानि च

ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ—

Verse 17

वक्ष्यामि च समासेन एकैकं च पृथक्पृथक् । गया नाभ्यां यथा पुण्या चक्रतीर्थं च तत्समम्

ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਜਿਵੇਂ ਗਯਾ ਅਤੇ ਨਾਭਿ ਪਰਮ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।

Verse 18

धर्मारण्ये यथा कूपं शूलभेदं च तत्समम् । ब्रह्मयूपं यथा पुण्यं देवनद्यास्तथैव च

ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਕੂਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੂਪ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੇਵਨਦੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।

Verse 19

यथा गयाशिरः पुण्यं सुराणां च यथा शिला । यथा च पुष्करं स्थानं मार्कण्डह्रद एव च

ਜਿਵੇਂ ਗਯਾਸ਼ਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਸ਼ਿਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡ ਹ੍ਰਦ ਵੀ ਹਨ।

Verse 20

दत्त्वा पिण्डोदकं तत्र पिण्डाणां च तथाक्षयम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं तोयं पिबति नित्यशः । मुच्यते सर्वपापैस्तु उरगः कञ्चुकैरिव । अनिन्द्यान्पूजयेद्विप्रान् दम्भक्रोधविवर्जितान्

ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਤਰਪਣ-ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਖੰਡ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਐਸਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਦੰਭ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿੰਦਾਰਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 21

त्रयोदशदिनं दानं त्रयोदशगुणं भवेत् । अभ्यर्चितं सुरं दृष्ट्वा गणनाथं गजाननम्

ਤੇਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਤੇਰਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਣਨਾਥ, ਗਜਾਨਨ—ਹਾਥੀ-ਮੁਖੀ ਪੂਜਨੀਯ ਦੇਵਤਾ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਅਰਚਨ ਕਰਕੇ…

Verse 22

सर्वे विघ्ना विनश्यन्ति दृष्ट्वा कम्बलक्षेत्रपम्

ਕੰਬਲਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 23

पूजयेत्परया भक्त्या शूलपाणिं महेश्वरम्

ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 24

देवस्य पूर्वभागे तु उमा पूज्या प्रयत्नतः । मार्कण्डेशं ततो भक्त्या पूजयेद्गुहवासिनम्

ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗੁਹਾ-ਵਾਸੀ ਮਾਰਕੰਡੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੇ।

Verse 25

मुच्यन्ते पातकैः सर्वैरज्ञानज्ञानसंचितैः । गुहामध्ये प्रविष्टस्तु जपेत्सूक्तं तु त्र्यक्षरम्

ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਮੇਤ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ।

Verse 26

नीलपर्वतजं पुण्यं षष्ठांशेन लभेत सः । त्रिनरास्तत्र तिष्ठन्ति सादित्यमरुतैः सह

ਉਹ ਨੀਲਪਰਵਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੰਨ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰਖ ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 27

सर्वदेवमयं स्थानं कोटिलिङ्गमनुत्तमम् । यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संक्षयम्

ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ—ਅਨੁੱਤਮ ਕੋਟਿਲਿੰਗ। ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,

Verse 28

तथा पापानि नश्यन्ति शूलभेदस्य दर्शनात् । प्रत्यक्षो दृश्यतेऽद्यापि प्रत्ययो ह्यवनीपते

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਥ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ।

Verse 29

विस्फुलिङ्गा लिङ्गमध्ये स्पन्दन्ते स्नानयोगतः । द्वितीयः प्रत्ययस्तत्र तैलबिन्दुर्न सर्पति

ਸਨਾਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਬੂੰਦ ਸਰਕਦੀ ਜਾਂ ਫੈਲਦੀ ਨਹੀਂ।

Verse 30

एवं हि प्रत्ययस्तत्र शूलभेदप्रभावजः । यः स्मरेच्छूलभेदं तु त्रिकालं नित्यमेव च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਸਦਾ ਨਿੱਤ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—

Verse 31

स पूतश्च भवेत्साक्षात्सबाह्याभ्यन्तरो नृप । न कस्यचिन्मया ख्यातं पृष्टोऽहं त्रिदशैरपि

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ। ਇਹ ਭੇਦ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

Verse 32

गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं सदा गोप्यं कृतं मया । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदोषघ्नमुत्तमम्

ਇਹ ਤੀਰਥ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ-ਗੁਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 33

सर्वतीर्थमयं तीर्थं शूलभेदं जनेश्वर । श्रुते यस्य प्रभावे तु मुच्यते सर्वपातकैः

ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਸਮਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਘੋਰ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 34

शूलभेदं मया तात संक्षेपात्कथितं तव । यः शृणोति नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ਪਿਆਰੇ ਬਾਲਕ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਘੋਰ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।