Adhyaya 42

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पिप्पलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायोगी पिप्पलादो महातपाः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਪਿੱਪਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮਹਾਯੋਗੀ ਸਿੱਧ ਪਿੱਪਲਾਦ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । पिप्पलादस्य चरितं श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य यत्र सिद्धो महातपाः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮੈਂ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਸਿੱਧ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

Verse 3

कस्य पुत्रो महाभाग किमर्थं कृतवांस्तपः । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । मिथिलास्थो महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः । याज्ञवल्क्यः पुरा तात चचार विपुलं तपः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤਾਤ! ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਯਾਜ਼੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 5

तापसी तस्य भगिनी याज्ञवल्क्यस्य धीमतः । सा सप्तमेऽपि वर्षे च वैधव्यं प्राप दैवतः

ਧੀਮਾਨ ਯਾਜ਼੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਦੀ ਭੈਣ ਤਾਪਸੀ ਸੀ। ਦੈਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੱਤਵੇਂ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ।

Verse 6

पूर्वकर्मविपाकेन हीनाभूत्पितृमातृतः । नाभूत्तत्पतिपक्षेऽपि कोऽपीत्येकाकिनी स्थिता

ਪੂਰਵ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਪਾਕ ਨਾਲ ਉਹ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਪਤੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।

Verse 7

भूमौ भ्रमन्ती भ्रातुः सा समीपमगमच्छनैः । चचार च तपः सोऽपि परलोकसुखेप्सया

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਅਤੇ ਉਹ ਭਰਾ ਵੀ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 8

चचार सापि तत्रस्था शुश्रूषन्ती महत्तपः । कस्मिंश्चित्समये साथ स्नाताहनि रजस्वला

ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ; ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਰਜੋਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

अन्तर्वासो धृतवती दृष्ट्वा कर्पटकं रहः । याज्ञवल्क्योऽपि तद्रात्रौ सुप्तो यत्र सुसंवृतः

ਉਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਯਾਜ਼੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਵੀ ਉਸ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਪਏ ਹੋਏ ਥਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ।

Verse 10

स्वप्नं दृष्ट्वात्यजच्छुक्रं कौपीने रक्तबिन्दुवत् । विराजितेन तपसा सिद्धं तदनलप्रभम्

ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੌਪੀਨ ਉੱਤੇ ਰਕਤ-ਬਿੰਦੂ ਵਰਗਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ।

Verse 11

यावत्प्रबुद्धो विप्रोऽसौ वीक्ष्योच्छिष्टं तदंशुकम् । चिक्षेप दूरतोऽस्पृश्यं शौचं कृत्वा विधानतः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਪਰਸ਼ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੌਚ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਕੀਤੀ।

Verse 12

निषिद्धं तु निशि स्नानमिति सुष्वाप स द्विजः । निशीथे सापि तद्वस्त्रं भगस्यावरणं व्यधात्

ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ “ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਨਿਸ਼ਿਧ ਹੈ,” ਉਹ ਦਵਿਜ਼ ਮੁੜ ਸੁੱਤ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਆਵਰਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਲਿਆ।

Verse 13

प्रातरन्वेषयामास मुनिर्वस्त्रमितस्ततः । ततः सा ब्राह्मणी प्राह किं अन्वेषयसे प्रभो । केन कार्यं तव तथा वदस्व मम तत्त्वतः

ਸਵੇਰੇ ਮੁਨੀ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਖੋਜਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕਾਰਜ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।”

Verse 14

याज्ञवल्क्य उवाच । अपवित्रो मया भद्रे स्वप्नो दृष्टोऽद्य वै निशि । सक्लेदं तत्र मे वस्त्रं निक्षिप्तं तन्न दृश्यते

ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਦ੍ਰੇ, ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੈਂ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।”

Verse 15

तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणी वाक्यं भीतभीतावदन्नृप । तद्वस्त्रं तु मया विप्र स्नात्वा ह्यन्तः कृतं महत्

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਲੱਗ ਗਿਆ; ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਗਿਆ।”

Verse 16

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हाहेत्युक्त्वा महामुनिः । निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ “ਹਾਏ! ਹਾਏ!” ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ।

Verse 17

किमेतदिति सेत्युक्त्वा ह्याकाशमिव निर्मला । आश्वासयन्ती तं विप्रं प्रोवाच वचनं तदा

“ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?” ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ ਉਹ ਸਤੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 18

वदस्व कारणं तात गुह्याद्गुह्यतरं यदि । प्रतीकारोऽस्य येनैव विमृश्य क्रियते त्वरा

ਹੇ ਤਾਤ, ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ—ਜੇ ਉਹ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ-ਗੁਪਤ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰ ਤੁਰੰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

Verse 19

ततः स सुचिरं ध्यात्वा लब्धवाग्वै ततः क्षणम् । प्रोवाच साध्वसमना यत्तच्छृणु नरेश्वर

ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ; ਇਕ ਪਲ ਬਾਅਦ ਬੋਲ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਮਨ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਸੁਣੋ।”

Verse 20

नात्र दोषोऽस्ति ते कश्चिन्मम चैव शुभव्रते । तवोदरे तु गर्भो यस्तत्र दैवं परायणम्

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਨਾ ਤੇਰਾ, ਨਾ ਮੇਰਾ, ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਉਦਰ ਵਿਚ ਜੋ ਗਰਭ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੈਵ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਆਸਰਾ ਹੈ।

Verse 21

तस्य तत्त्वेन रक्षा च त्वया कार्या सदैव हि । विनाशी नैव कर्तव्यो यावत्कालस्य पर्ययः

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੀਂ।

Verse 22

तथेति व्रीडिता साध्वी दूयमानेन चेतसा । अपालयच्च तं गर्भं यावत्पुत्रो ह्यजायत

“ਤੱਥੇਤੀ,” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਲੱਜਿਤ ਹੋਈ, ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਖੀ ਵੀ ਸੀ; ਤੱਥਾਪਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।

Verse 23

जातमात्रं च तं गर्भं गृहीत्वा ब्राह्मणी च सा । अश्वत्थच्छायामाश्रित्य तमुत्सृज्य वचोऽब्रवीत्

ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੇ ਨਵਜਾਤ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਛਾਂਹ ਹੇਠ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਓਥੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 24

यानि सत्त्वानि लोकेषु स्थावराणि चराणि च । तानि सर्वाणि रक्षन्तु त्यक्तं वै बालकं मया

“ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ—ਥਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲੇ—ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।”

Verse 25

एवमुक्त्वा गता सा तु ब्राह्मणी नृपसत्तम । तथागतः स तु शिशुस्तत्र स्थित्वा मुहूर्तकम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਤੁਰ ਗਈ। ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਓਥੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 26

पाणिपादौ विनिक्षिप्य निकुञ्च्य नयने शुभे । आस्यं तु विकृतं कृत्वा रुरोद विकृतैः स्वरैः

ਹੱਥ ਪੈਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੂੰਹ ਵਿਗਾੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੇਢੰਗੇ, ਕਰਕਸ਼ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋ ਪਿਆ।

Verse 27

तेन शब्देन वित्रस्ताः स्थावरा जङ्गमाश्च ये । आकम्पिता महोत्पातैः सशैलवनकानना

ਉਸ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਥਿਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਜੀਵ ਸਨ, ਸਭ ਡਰ ਗਏ। ਮਹਾ ਅਪਸ਼ਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ—ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਨਕਾਨਨਾਂ ਸਮੇਤ—ਕੰਬ ਉਠੀ।

Verse 28

ततो ज्ञात्वा महद्भूतं क्षुधाविष्टं द्विजर्षभम् । न जहाति नगश्छायां पानार्थाय ततः परम् । अपिबच्च सुतं तस्मादभृतं चैव भारत

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂ ਸੰਕਟ ਹੈ—ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਰਸ਼ਭ। ਉਹ ਪਾਨ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਗਈ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾ ਛੱਡੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਤੇ ਜੀਵਿਤ ਰੱਖਿਆ।

Verse 29

एवं स वर्धितस्तत्र कुमारो निजचेतसि । चिन्तयामास विश्रब्धः किं मम ग्रहगोचरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—“ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਹ-ਗੋਚਰ ਕੀ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜਾ ਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ?”

Verse 30

ततः क्रूरसभाचारः क्रूरं दृष्ट्वा निरीक्षितः । पपात सहसा भूमौ शनैश्चारी शनैश्चरः

ਤਦ ਕਠੋਰ ਸਭਾ-ਆਚਾਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਕਠੋਰ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ, ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ—ਧੀਮੇ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਢਹਿ ਗਿਆ।

Verse 31

उवाच च भयत्रस्तः कृताञ्जलिपुटस्तदा । किं मयापकृतं विप्र पिप्पलाद महामुने

ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਤਦ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ—“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ?”

Verse 32

चरन्वै गगनाद्येन पातितो धरणीतले । सौरिणा ह्येवमुक्तस्तु पिप्पलादो महामुनिः

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੌਰੀ (ਸ਼ਨੀ) ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

क्रोधरूपोऽब्रवीद्वाक्यं तच्छृणुष्व नराधिप । पितृमातृविहीनस्य मम बालस्य दुर्मते । पीडां करोषि कस्मात्त्वं सौरे ब्रूहि ह्यशेषतः

ਕ੍ਰੋਧ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਮੇਰੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਪੀੜਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਸੌਰੀ, ਕੁਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਪੂਰਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸ।”

Verse 34

शनैश्चर उवाच । क्रूरस्वभावः सहजो मम दृष्टिस्तथेदृशी । मुञ्चस्व मां तथा कर्ता यद्ब्रवीषि न संशयः

ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਉ ਮੇਰਾ ਜਨਮਜਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਜੋ ਤੂੰ ਕਹੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਓਹੀ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 35

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति बालानां वर्षादा षोडशाद्ग्रह । पीडा त्वया न कर्तव्या एष ते समयः कृतः

ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਗ੍ਰਹ, ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਨਿਯਮ ਤੇ ਸੰਧਿ ਹੈ।”

Verse 36

एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः । देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्

“ਐਵਮਸਤੁ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਇਆ; ਦੇਵ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਧੀਮੇ ਧੀਮੇ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 37

गते चादर्शनं तत्र सोऽपि बालो महाग्रहः । विचिन्तयन्वै पितरं क्रोधेन कलुषीकृतः

ਜਦ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦਿਸਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿਆ; ਕ੍ਰੋਧ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮਲਿਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 38

आग्नेयीं धारणां ध्यात्वा जनयामास पावकम् । कृत्यामन्त्रैर्जुहावाग्नौ कृत्या वै संभवत्विति

ਅਗਨੇਯ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਵਕ—ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ—ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਤਿਆ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ।”

Verse 39

तावज्झटिति सा कन्या ज्वालामालाविभूषिता । हुतभुक्सदृशाकारा किं करोमीति चाब्रवीत्

ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਹ ਕੁਮਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹਵਨ-ਭੋਜੀ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 40

शोषयामि समुद्रान् किं चूर्णयामि च पर्वतान् । अवनिं वेष्टयामीति पातये किं नभस्तलम्

“ਕੀ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਵਾਂ? ਜਾਂ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਨੂੰ ਹੀ ਢਾਹ ਦਿਆਂ?”

Verse 41

कस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि घातयामि च कं द्विज । शीघ्रमादिश्यतां कार्यं मा मे कालात्ययो भवेत्

“ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾਂ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ? ਕੰਮ ਜਲਦੀ ਆਦੇਸ਼ ਕਰੋ, ਕਿਤੇ ਮੇਰਾ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ।”

Verse 42

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ—ਇਹ ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਠ ਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 43

महता क्रोधवेगेन मया त्वं चिन्तिता शुभे । पिता मे याज्ञवल्क्यश्च तस्य त्वं पत माचिरम्

ਵੱਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਹੈ—ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪੈ; ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।

Verse 44

एवमुक्त्वागमच्छीघ्रं स्फोटयन्ती नभस्तलम् । मिथिलास्थो महाप्राज्ञस्तपस्तेपे महामनाः

ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਚਲੀ ਗਈ, ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੋਈ। ਇਧਰ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਮਹਾਮਨਾ ਮੁਨੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ।

Verse 45

यावत्पश्यति दिग्भागं ज्वलनार्कसमप्रभम् । याज्ञवल्क्यो महातेजा महद्भूतमुपस्थितम्

ਜਦ ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਮਹਾਤੇਜਸ ਨੇ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਿਆ ਜੋ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਾਲ ਦਹਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭੂਤ-ਤੱਤਵ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः । अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ

ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਦੌੜਦਾ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਭੂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 47

शरण्यं मामनुप्राप्तं विद्धि त्वं नृपसत्तम । महद्भूतभयाद्रक्ष यदि शक्नोषि पार्थिव

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਭੂਤ ਦੇ ਭਯ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 48

ब्रह्मतेजोभवं भूतमनिवार्यं दुरासदम् । न च शक्नोम्यहं त्रातुं राजा वचनमब्रवीत्

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: “ਇਹ ਜੀਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤੇਜ-ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ—ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ।”

Verse 49

ततश्चान्यं नृपश्रेष्ठं शरणार्थी महातपाः । जगाम तेन मुक्तोऽसौ चेन्द्रस्य सदनं भयात्

ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਸ਼ਰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 50

देवराज नमस्तेऽस्तु महाभूतभयान्नृप । कम्पमानोऽब्रवीद्विप्रो रक्षस्वेति पुनःपुनः

“ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਉਸ ਮਹਾਭੂਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ,” ਕੰਬਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ, “ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।”

Verse 51

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् । न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने

ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ।”

Verse 52

ततः स ब्रह्मभवनं ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः । जगाम विष्णुलोकं च तेनापीत्युक्त एव सः

ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਰਮ ਗਿਆਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਭਵਨ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ।

Verse 53

ततः स मुनिरुद्विग्नो निराशो जीविते नृप । अनुगम्यमानो भूतेन अगच्छच्छङ्करालयम्

ਤਦੋਂ ਉਹ ਮੁਨੀ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਭੂਤ-ਸੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 54

तस्य योगबलोपेतो महादेवस्य पाण्डव । नखमांसान्तरे गुप्तो यथा देवो न पश्यति

ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ (ਭੂਤ) ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨਖ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸੁੱਕੜੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ।

Verse 55

तदन्ते चागमद्भूतं ज्वलनार्कसमप्रभम् । मुञ्च मुञ्चेति पुरुषं देवदेवं महेश्वरम्

ਉਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਭੂਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ। ਉਹ ‘ਛੱਡ ਦੇ, ਛੱਡ ਦੇ!’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 56

एवमुक्तो महादेवस्तेन भूतेन भारत । योगीन्द्रं दर्शयामास नखमांसान्तरे तदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਭੂਤ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਤਦੋਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਨਖ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਿਆ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 57

संस्थाप्य भूतं भूतेशः परमापद्गतं मुनिम् । उवाच मा भैस्त्वं विप्र निर्गच्छस्व महामुने

ਭੂਤੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਭੂਤ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਡਰ ਨਾ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ; ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ।’

Verse 58

ततः सुसूक्ष्मदेहस्थं भूतं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किमस्य त्वं महाभूत करिष्यसि वदस्व मे

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਭੂਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਬੂਤ, ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 59

कृत्योवाच । क्रोधाविष्टेन देवेश पिप्पलादेन चिन्तिता । अस्य देहं हनिष्यामि हिंसार्थं विद्धि मां प्रभो

ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੀ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਜਾਣੋ।”

Verse 60

एतच्छ्रुत्वा महादेवो भूतस्य वदनाच्च्युतम् । कटिस्थं याज्ञवल्क्यं च मन्त्रयामास मन्त्रवित्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ—ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ—ਨੇ ਭੂਤ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਨਿਕਲੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।

Verse 61

योगीश्वरेति विप्रस्य कृत्वा नाम युधिष्ठिर । विसर्जयित्वा देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ “ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ” ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 62

प्रेषयित्वा तु तं भूतं पिप्पलादोऽपि दुर्मनाः । पितृमातृसमुद्विग्नो नर्मदातटमाश्रितः

ਉਸ ਭੂਤ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਪਿੱਪਲਾਦ ਵੀ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਬੈਠਾ।

Verse 63

एकाङ्गुष्ठो निराहारो वर्षादा षोडशान्नृप । तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਕ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 64

ततस्तत्तपसा तुष्टः शङ्करो वाक्यमब्रवीत्

ਤਦ ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 65

ईश्वर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र तपसानेन सुव्रत । वरं वृणीष्व ते दद्मि मनसा चेप्सितं शुभम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਇਸ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰਿਆ ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਿਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 66

पिप्पलाद उवाच । यदि मे भगवांस्तुष्टो यदि देयो वरो मम । अत्र संनिहितो देव तीर्थे भव महेश्वर

ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵ! ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੰਨਿਹਿਤ ਰਹੋ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰੋ।

Verse 67

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पिप्पलादं महामुनिम् । जगामादर्शनं देवो भूतसङ्घसमन्वितः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੂੰ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 68

पिप्पलादो गते देवे स्नात्वा तत्र महाम्भसि । स्थापयित्वा महादेवं जगामोत्तरपर्वतम्

ਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਮਗਰੋਂ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਉਥੇ ਮਹਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 69

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 70

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । मृतो रुद्रपुरं याति नात्र कार्या विचारणा

ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰਾਂਤ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 71

अथ यो भोजयेद्विप्रान् पित्ःनुद्दिश्य भारत । तस्य ते द्वादशाब्दानि मोदन्ते दिवि तर्पिताः

ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਕੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।

Verse 72

संन्यासेन तु यः कश्चित्तत्र तीर्थे तनुं त्यजेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन

ਪਰ ਜੋ ਕੋਈ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਅਨਿਵਰਤ ਹੈ—ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

Verse 73

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्ठे हि त्वयानघ । माहात्म्यं पिप्पलादस्य तीर्थस्योत्पत्तिरेव च

ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਪਿੱਪਲਾਦ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ।

Verse 74

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्

ਇਹ ਪੁੰਨਕਥਾ ਪਾਪਹਰਣ ਵਾਲੀ, ਧੰਨ ਅਤੇ ਦੁੱਸੁਪਨ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।