Adhyaya 34

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तत्रैव तु भवेदन्यदादित्यस्य महात्मनः । कीर्तयामि नरश्रेष्ठ यदि ते श्रवणे मतिः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਆਦਿਤ੍ਯ (ਸੂਰਯ) ਸੰਬੰਧੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸੁਣਨ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं श्रुत्वा तव मुखोद्गतम् । विस्मयाद्धृष्टरोमाहं जातोऽस्मि मुनिसत्तम

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਇਸ ਅਤੁਲ ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨਿਸੱਤਮ, ਮੈਂ ਵਿਸਮਯ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 3

सहस्रकिरणो देवो हर्ता कर्ता निरञ्जनः । अवतारेण लोकानामुद्धर्ता नर्मदातटे

ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੇਵ—ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰੰਜਨ, ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਚਣ ਵਾਲਾ—ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰਕ ਬਣਿਆ।

Verse 4

पुरुषाकारो भगवानुताहो तपसः फलात् । कस्य गोत्रे समुत्पन्नः कस्य देवोऽभवद्वशी

ਕੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ—ਸ਼ਾਇਦ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ? ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਗੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ?

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कुलिकान्वयसम्भूतो ब्राह्मणो भक्तिमाञ्छुचिः । ईक्ष्यामीति रविं तत्र तीर्थे यात्राकृतोद्यमः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੁਲਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਬੈਠਾ—‘ਮੈਂ ਰਵਿ ਦੇਵ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ’; ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤਤਪਰ ਹੋਇਆ।

Verse 6

योजनानां शतं साग्रं निराहारो गतोदकः । प्रस्थितो देवदेवेन स्वप्नान्ते वारितः किल

ਉਹ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਿਰਾਹਾਰ ਚੱਲ ਪਿਆ; ਪਾਣੀ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 7

भोभो मुने महासत्त्व अलं ते व्रतमीदृशम् । सर्वं व्याप्य स्थितं पश्य स्थावरं जङ्गमं च माम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ! ਐਸੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਹੁਣ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ—ਮੈਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ; ਅਚਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 8

तपाम्यहं ततो वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च । न मृ तं चैव मृत्युं च यः पश्यति स पश्यति

ਮੈਂ ਤਪਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਦਹਕਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵਰਖਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨਾ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਮੈਨੂੰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

Verse 9

वरं वरय भद्रं त्वमात्मनो यस्तवेप्सितम्

ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਭਦ੍ਰ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ ਲਈ—ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 10

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव देयो यदि वरो मम । उत्तरे नर्मदाकूले सदा संनिहितो भव

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਰਹਿ।

Verse 11

ये भक्त्या परया देव योजनानां शते स्थिताः । स्मरिष्यन्ति जितात्मानस्तेषां त्वं वरदो भव

ਹੇ ਦੇਵ! ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪਰਮਤਾ ਨਾਲ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਜਿਤੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਤਾ ਬਣ।

Verse 12

कुब्जान्धबधिरा मूका ये केचिद्विकलेन्द्रियाः । तव पादौ नमस्यन्ति तेषां त्वं वरदो भव

ਕੁਬੜੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬਹਿਰੇ, ਗੂੰਗੇ—ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿਕਲ ਹਨ—ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਤਾ ਬਣ।

Verse 13

शीर्णघ्राणा गतधियो ह्यस्थिचर्मावशेषिताः । तेषां त्वं करुणां देव अचिरेण कुरुष्व ह

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘ੍ਰਾਣ-ਇੰਦ੍ਰੀ ਘਿਸ ਗਈ, ਬੁੱਧੀ ਡੋਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀ ਤੇ ਚਮੜੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ—ਹੇ ਦੇਵ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰ।

Verse 14

येऽपि त्वां नर्मदातोये स्नात्वा तत्र दिने दिने । अर्चयन्ति जगन्नाथ तेषां त्वं वरदो भव

ਅਤੇ ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਹਰ ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ! ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਤਾ ਬਣ।

Verse 15

प्रभाते ये स्तविष्यन्ति स्तवैर्वैदिकलौकिकैः । अभिप्रेतं वरं देव तेषां त्वं दद भोच्युत

ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇ।

Verse 16

तवाग्रे वपनं देव कारयन्ति नरा भुवि । स्वामिंस्तेषां वरो देय एष मे परमो वरः

ਹੇ ਦੇਵ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਨਰ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਮੁੰਡਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲੇ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਵਰ ਹੈ।

Verse 17

एवमस्त्विति तं चोक्त्वा मुनिं करुणया पुनः । शतभागेन राजेन्द्र स्थित्वा चादर्शनं गतः

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਰਾਜੇ, ਉਹ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਜਿਤਨਾ ਸਮਾਂ ਠਹਿਰ ਕੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 18

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या गत्वा स्नानं समाचरेत् । तर्पयेत्पितृदेवांश्च सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । द्योतयन्वै दिशः सर्वा अग्निलोकं स गच्छति

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਗ੍ਨਿਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

यस्तत्तीर्थं समासाद्य त्यजतीह कलेवरम् । स गतो वारुणं लोकमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ-ਘਾਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 21

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्संन्यासेन तनुं त्यजेत् । षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यशब्दानुनादिते । उषित्वायाति मर्त्ये वै वेदवेदाङ्गविद्भवेत्

ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 23

व्याधिशोकविनिर्मुक्तो धनकोटिपतिर्भवेत् । पुत्रदारसमोपेतो जीवेच्च शरदः शतम्

ਰੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਸੌ ਸ਼ਰਦਾਂ—ਪੂਰਾ ਸਦੀ—ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

प्रातरुत्थाय यस्तत्र स्मरते भास्करं तदा । आजन्मजनितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਤਦ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ ਦੇਵ) ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 34

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ — ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ/ਭਾਗ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।