Adhyaya 33

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र अग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र संनिहितो ह्यग्निर्गतः कामेन मोहितः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਤੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਅਗਨੀਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੀਂ; ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀਦੇਵ ਆਪ ਸਨਿੰਨਿਧ ਹਨ—ਕਾਮ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता कामेन कलुषीकृतः । कथं च नित्यदा वास एकस्थानेषु जायते

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਗਤ ਦਾ ਧਾਰਕ ਦੇਵ ਕਿਵੇਂ ਕਾਮ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਕੋ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 3

एतत्त्वाश्चर्यमतुलं सर्वलोकेष्वनुत्तमम् । कथयस्व महाभाग परं कौतूहलं मम

ਇਹ ਅਤੁਲ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਓ।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टः प्रश्नस्त्वयानघ । कथयामि यथापूर्वं श्रुतमेतन्महेश्वरात्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ ਵਾਹ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਅਤੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा नाम्ना दुर्योधनो महान् । हस्त्यश्वरथसम्पूर्णो मेदिनीपरिपालकः

ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੈਨਾ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।

Verse 6

रूपयौवनसम्पन्नं दृष्ट्वा तं पृथिवीपतिम् । दिव्योपभोगसम्पन्नं प्रार्थयामास नर्मदा

ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਰੂਪ ਤੇ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰਮਦਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 7

स तु तां चकमे कन्यां त्यक्त्वाऽन्यं प्रमदाजनम् । मुदा परमया युक्तो माहिष्मत्याः पतिर्नृप

ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਦਾ ਪਤੀ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੋਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 8

रमते स तया सार्द्धं काले वै नृपसत्तम । नर्मदा जनयामास कन्यां पद्मदलेक्षणाम्

ਕਾਲ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਨੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना यस्माल्लोकेषु विश्रुता । तस्यां पिता च माता च चक्रतुः प्रेमबन्धनम्

ਉਹ ਅੰਗ-ਪ੍ਰਤਿਅੰਗ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਧੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਗਹਿਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਬੰਧਨ ਜੋੜ ਲਿਆ।

Verse 10

कालेनातिसुदीर्घेण यौवनस्था वराङ्गना । प्रार्थ्यमानापि राजन्वै नात्मानं दातुमिच्छति

ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਯੁਵਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗੀ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

Verse 11

ततोऽन्यदिवसे वह्निर्द्विजरूपो महातपाः । राजानं प्रार्थयामास रहो गत्वा शनैः शनैः

ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਗਨੀਦੇਵ ਵਹਿਨੀ ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 12

भोभो रघुकुलश्रेष्ठ द्विजोऽहं मन्दसन्ततिः । दरिद्रो ह्यसहायश्च भार्यार्थे वरयामि ताम्

“ਹੇ ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਇਕ ਮੰਦ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ; ਗਰੀਬ ਹਾਂ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ। ਪਤਨੀ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 13

कन्या सुदर्शना नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि । तां ददस्व महाभाग वर्धते तव मन्दिरे

ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਓ—ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਲ ਰਹੀ ਹੈ।

Verse 14

ब्रह्मचर्येण निर्विण्ण एकाकी कामपीडितः । याचमानस्य मे तात प्रसादं कर्तुमर्हसि

ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ, ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਜੋ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 15

राजोवाच । नाहं द्रव्यविहीनस्य असवर्णस्य कर्हिचित् । दास्यामि स्वां सुतां शुभ्रां गम्यतां द्विजपुंगव

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: “ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਧਨ-ਹੀਣ ਅਤੇ ਅਸਵਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਾਓ, ਹੇ ਦ್ವਿਜ-ਪੁੰਗਵ!”

Verse 16

एवमुक्तस्तदा वह्निः परां पीडामुपागतः । न किंचिदुक्त्वा राजानं तत्रैवान्तरधीयत

ਇਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਵਹਿਨੀ (ਅਗਨੀ) ਪਰਮ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 17

गते चादर्शनं विप्रे राजा मन्त्रिपुरोहितैः । मन्त्रयित्वाथ काले तु तुष्टो मखमुखे स्थितः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਮੁਖ-ਦੁਆਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 18

यजतश्च मखे भक्त्या ब्राह्मणैः सह भारत । ततश्चादर्शनं वह्निः सर्वेषां पश्यतामगात्

ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤਦ ਵਹਿਨੀ (ਅਗਨੀ) ਸਭ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ-ਵੇਖਦਿਆਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 19

विप्रा दुर्मनसो भूत्वा गता राज्ञो हि मन्दिरम् । वह्निनाशं विमनसो राजानमिदमब्रुवन्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਗਏ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । दुर्योधन महाराज श्रूयतां महदद्भुतम् । न श्रुतं न च दृष्टं वा कौतुकं नृपपुंगव

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਦਭੁਤ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਪੁੰਗਵ! ਐਸਾ ਅਚੰਭਾ ਨਾ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ।”

Verse 21

अग्निकार्यप्रवृत्तानां सर्वेषां विधिवन्नृप । केनापि हेतुना वह्निर्दृश्यते न ज्वलत्युत

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨਿਕਾਰਯ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਦਿਸਦੇ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਧਾਰਦੇ।

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं राजा विप्रमुखाच्च्युतम् । आसनात्पतितो भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਾਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਆਸਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹੋਂ ਕੱਟਿਆ ਰੁੱਖ।

Verse 23

आश्वस्य च मुहूर्तेन उन्मत्त इव संस्तदा । निरीक्ष्य च दिशः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

ਫਿਰ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਸੰਭਲ ਕੇ ਉਹ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 24

किमेतदाश्चर्यपरमिति भोभो द्विजोत्तमाः । कथ्यतां कारणं सर्वं शास्त्रदृष्ट्या विभाव्य च

“ਇਹ ਕੀ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੈ? ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਣ ਕਹੋ।”

Verse 25

मम वा दुष्कृतं किंचिदुताहो भवतामिह । येन नष्टोऽग्निशालायां हुतभुक्केन हेतुना

“ਕੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਦੁਰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ? ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਅਗਨਿਸਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹਵਨਭੁਕ ਅਗਨੀਦੇਵ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ—ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?”

Verse 26

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

ਕੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛਿਦ੍ਰ ਸੀ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼? ਕੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਵਿਧੀ-ਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਹੋਇਆ? ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ?

Verse 27

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । दातारं दक्षिणाहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

ਅੰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਯਜ੍ਞ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਿਤ੍ਵਿਜ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਦੋਸ਼ੀ ਯਜ੍ਞ ਵਰਗਾ ਵੈਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । न मन्त्रहीना हि वयं न च राजन्व्रतैस्तथा । द्रव्येण च न हीनस्त्वमन्यत्पापं विचिन्त्यताम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਨ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯ-ਸੰਪਦਾ ਵਿੱਚ ਘਾਟੇ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਾਪ-ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਚਾਰੋ।

Verse 29

राजोवाच । तथापि यूयं सहिता उपायं चिन्तयन्त्विति । येन श्रेयो भवेन्नित्यमिह लोके परत्र च

ਰਾਜਾ ਬੋਲਾ: ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਕੋਈ ਉਪਾਯ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ।

Verse 30

एवमुक्तास्ततः सर्वे ब्राह्मणाः कृतनिश्चयाः । निराहाराः स्थिताः शर्वे यत्र नष्टो हुताशनः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਨ ਦਾ ਹੂਤਾਸ਼ਨ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਓਥੇ ਹੀ ਨਿਰਾਹਾਰ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 31

ततः स्वप्ने महातेजा हुतभुग्ब्राह्मणांस्तदा । उवाच श्रूयतां सर्वैर्मम नाशस्य कारणम्

ਤਦੋਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੁਤਭੁਕ (ਅਗਨੀ) ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ, ਮੇਰੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ।”

Verse 32

प्रार्थितोऽयं मया राजा सुतां दातुं न चेच्छति । तेन नष्टोऽग्निशरणादहं भो द्विजसत्तमाः

“ਮੈਂ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜੋ, ਮੈਂ ਅਗਨੀ-ਸ਼ਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।”

Verse 33

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ — ਪਾਠ ਦਾ ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ।

Verse 34

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा वैश्वानरमुखोद्गतम् । विस्मयोत्फुल्लनयना राजानमिदमब्रुवन्

ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ (ਅਗਨੀ) ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਪ੍ਰ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਫਾੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

Verse 35

भवतो मतमाज्ञाय सर्वे गत्वाग्निमन्दिरम् । निराहाराः स्थिता रात्रौ पश्यामो जातवेदसम्

ਤੁਹਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਜਾਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਅਗਨੀ-ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਭਰ ਓਥੇ ਖੜੇ ਰਹਾਂਗੇ ਅਤੇ ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅਗਨੀਦੇਵ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 36

तेनोक्ताः स्वसुतां चेत्तु राजा मे दातुमिच्छति । ततोऽस्य भूयोऽपि गृहे ज्वलेऽहं नान्यथा द्विजाः

ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਜੇ ਰਾਜਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।’

Verse 37

एवं ज्ञात्वा महाराज स्वसुतां दातुमर्हसि

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਦਾ ਦਾਨ (ਵਿਵਾਹ ਲਈ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 38

राजोवाच । भवतां तस्य वा कार्यं देवस्य वचनं हृदि । समयं कर्तुमिच्छामि कन्यादाने ह्यनुत्तमम्

ਰਾਜਾ ਬੋਲਾ: ‘ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ, ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਕਨਿਆਦਾਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।’

Verse 39

मम संनिहितो नित्यं गृहे तिष्ठतु पावकः । ददामि रुचिरापाङ्गीं नान्यथा करवाणि वै

‘ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਸੁੰਦਰ ਕਟਾਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 40

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा तथाग्निं प्राप्य सत्वरम् । कथयित्वा विवाहेन योजयामासुराशु वै

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਰੰਤ ਅਗਨੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 41

सुदर्शनाया लाभेन परितुष्टो हुताशनः । ज्वलते सन्निधौ नित्यं माहिष्मत्यां युधिष्ठिर

ਸੁਦਰਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਅਗਨੀ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨੇੜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।

Verse 42

ततः प्रभृति तत्तीर्थमग्नितीर्थं प्रचक्षते । ये तत्र पक्षसन्धौ तु स्नानदानैस्तु भाविताः

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ‘ਅਗਨਿਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਉੱਥੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸੰਧਿਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਨਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 43

तर्पयन्ति पितॄन् देवांस्तेऽश्वमेधफलैर्युताः । सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਥੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 44

पृथ्वीदानफलं तत्र जायते नात्र संशयः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ-ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਨਾਸ਼ਕ ਵਰਤ (ਕਠੋਰ ਉਪਵਾਸ) ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 45

स मृतो ह्यग्निलोके तु क्रीडते सुरपूजितः । एष ते ह्यग्नितीर्थस्य सम्भवः कथितो मया

ਉਹ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਅਗਨੀਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਹ ਅਗਨਿਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।

Verse 46

सर्वपापहरः पुण्यः श्रुतमात्रो नरोत्तम । धन्यः पापहरो नित्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ਇਹ ਸਰਵ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ; ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧੰਨ ਹੈ, ਇਹ ਸਦਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕਿਹਾ।