Adhyaya 29

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कावेरीति च विख्याता त्रिषु लोकेषु सत्तम । माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तस्या मार्कण्ड तत्त्वतः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਾਵੇਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 2

कीदृशं दर्शनं तस्याः फलं स्पर्शेऽथवा विभो । स्नाने जाप्येऽथवा दान उपवासे तथा मुने

ਹੇ ਵਿਭੋ, ਉਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁਣ੍ਯ-ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਨਾਨ, ਜਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

Verse 3

कथयस्व महाभाग कावेरीसङ्गमे फलम् । धर्मः श्रुतोऽथ दृष्टो वा कथितो वा कृतोऽपि वा

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਕਹੋ। ਧਰਮ ਜੋ ਕੇਵਲ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—

Verse 4

अनुमोदितो वा विप्रेन्द्र पुनातीति श्रुतं मया । यथा धर्मप्रसङ्गे तु मुने धर्मोऽपि जायते

—ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਅਨੁਮੋਦਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੇ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

स्वर्गश्च नरकश्चैव इत्येवं वैदिकी श्रुतिः

‘ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਨਰਕ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵੇਦਿਕ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 6

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाभाग यत्पृष्टोऽहं त्वयाधुना । शृणुष्वैकमना भूत्वा कावेरीफलमुत्तमम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ—ਕਾਵੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਉੱਤਮ ਫਲਾਂ ਨੂੰ।

Verse 7

अस्ति यक्षो महासत्त्वः कुबेरोनाम विश्रुतः । सोऽपि तीर्थप्रभावेन राजन्यक्षाधिपोऽभवत्

ਇੱਕ ਮਹਾਸੱਤਵ ਯਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 8

तच्छृणुष्व विधानेन भक्त्या परमया नृप । सिद्धिं प्राप्तो महाभाग कावेरीसङ्गमेन तु

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, (ਕੁਬੇਰ) ਨੇ ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 9

कावेर्या नर्मदायास्तु सङ्गमे लोकविश्रुते । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कुबेरः सत्यविक्रमः

ਕਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਕੁਬੇਰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।

Verse 10

विधिवन्नियमं कृत्वा शास्त्रयुक्त्या नरोत्तम । आराधयन्महादेवमेकचित्तः सनातनम्

ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਯੁਕਤ ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸਨਾਤਨ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 11

एकाहारो वसन्मासं तथा षष्ठाह्नकालिकः । पक्षोपवासी न्यवसत्कंचित्कालं नृपोत्तम

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੱਖ-ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰਿਹਾ।

Verse 12

मूलशाकफलैश्चान्यं कालं नयति बुद्धिमान् । किंचित्कालं वसंस्तत्र तीर्थे शैवालभोजनः

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸਾਗ-ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਲ ਦੀ ਕਾਈ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਜੀਵਿਆ।

Verse 13

पराकेणानयत्कालं कृच्छ्रेणापि च मानद । चान्द्रायणेन चाप्यन्यमन्यं वाय्वम्बुभोजनः

ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਾਕ ਵਰਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਛ੍ਰ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਹੋਰ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਤੇ ਜਲ ਨੂੰ ਹੀ ਆਹਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਜੀਵਿਆ।

Verse 14

एवं तत्र नरश्रेष्ठ कामरागविवर्जितः । स्थितो वर्षशतं साग्रं कर्षयन्स्वं तथा वपुः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਰਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 15

ततो वर्षशतस्यान्ते देवदेवो महेश्वरः । तुष्टस्तु परया भक्त्या तमुवाच हसन्निव

ਫਿਰ ਉਸ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 16

भोभो यक्ष महासत्त्व वरं वरय सुव्रत । परितुष्टोऽस्मि ते भक्त्या तव दास्ये यथेप्सितम्

“ਹੇ ਹੇ ਯਕ੍ਸ਼, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਵਾਂਗ ਉਹੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।”

Verse 17

यक्ष उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश उमया सह शङ्कर । अद्यप्रभृति सर्वेषां यक्षाणामधिपो भवे

ਯਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ—ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾ ਦਿਓ।”

Verse 18

अक्षयश्चाव्ययश्चैव तव भक्तिपुरःसरः । धर्मे मतिं च मे नित्यं ददस्व परमेश्वर

“ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਯਸ਼ ਅਖੁੱਟ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਸਦਾ ਅੱਗੇ ਰਹੇ; ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਵੱਲ ਮਨ ਦੀ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 19

ईश्वर उवाच । यत्त्वया प्रार्थितं सर्वं फलं धर्मस्य तत्तथा । इत्येवमुक्त्वा तं तत्र जगामादर्शनं हरः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ—ਧਰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਹਰੇ (ਸ਼ਿਵ) ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 20

सोऽपि स्नात्वा विधानेन संतर्प्य पितृदेवताः । आमन्त्रयित्वा तत्तीर्थं कृतार्थश्च गृहं ययौ

ਉਹ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।

Verse 21

पूजितस्तत्र यक्षैस्तु सोऽभिषिक्तो विधानतः । चकार विपुलं तत्र राज्यमीप्सितमुत्तमम्

ਉੱਥੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਇੱਛਿਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।

Verse 22

तत्र चान्ये सुराः सिद्धा यक्षगन्धर्वकिंनराः । गणाश्चाप्सरसां तत्र ऋषयश्च तथानघ

ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸਨ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ।

Verse 23

कावेरीसङ्गमं तेन सर्वपापहरं विदुः । स्वर्गाणामपि सर्वेषां द्वारमेतद्युधिष्ठिर

ਇਸ ਲਈ ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਦਵਾਰ ਹੈ।

Verse 24

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । कावेरीसङ्गमे स्नात्वा यैर्दत्तं हि तिलोदकम्

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ, ਮਹਾਤਮਾ ਹਨ ਉਹ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਫਲ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤਿਲੋਦਕ ਦਾ ਦਾਨ/ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।

Verse 25

दश पूर्वे परे तात मातृतः पितृतस्तथा । पितरः पितामहास्तेन उद्धृता नरकार्णवात्

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮਾਤਾ ਪੱਖੋਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਪੱਖੋਂ—ਦਸ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬਾਅਦ—ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਧਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नायीत मानवः । अर्चयेदीश्वरं देवं यदीच्छेच्छाश्वतीं गतिम्

ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਗਤੀ ਚਾਹੇ।

Verse 27

कावेरीसङ्गमे राजन्स्नानदानार्चनं नरैः । कृतं भक्त्या नरश्रेष्ठ अश्वमेधाधिकं फलम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਅਰਚਨ—ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

होमेन चाक्षयः स्वर्गो जपादायुर्विवर्धते । ध्यानतो नित्यमायाति पदं शिवकलात्मकम्

ਹੋਮ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਪ ਨਾਲ ਆਯੁ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਕਲਾ-ਰੂਪ ਦਿਵ੍ਯ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ)।

Verse 30

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । तस्य पुण्यफलं यद्वै तच्छृणुष्व नरोत्तम

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ—ਹੇ ਨਰੋਤਮ—ਤੂੰ ਸੁਣ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

गन्धर्वाप्सरःसंकीर्णे विमाने सूर्यसन्निभे । वीज्यमानो वरस्त्रीभिर्दैवतैः सह मोदते

ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਮ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੱਖੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 32

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । क्रीडते रुद्रलोकस्थस्तदन्ते भुवि चागतः

ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਅਵਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

भोगवान्दानशीलश्च जायते पृथिवीपतिः । आधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਭੋਗ-ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ; ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੌ ਸ਼ਰਦਾਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 34

एवं गुणगणाकीर्णा कावेरी सा सरिन्नृप । त्रिषु लोकेषु विख्याता नर्मदासङ्गमे सदा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਦਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 35

जितवाक्कायचित्ताश्च ध्येयध्यानरतास्तथा । कावेरीसङ्गमे तात तेऽपि मोक्षमवाप्नुयुः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਣੀ, ਦੇਹ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ-ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

शृणु तेऽन्यत्प्रवक्ष्यामि आश्चर्यं नृपसत्तम । त्रिषु लोकेषु का त्वन्या दृश्यते सरिता समा

ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਹੋਰ ਨਦੀ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਿਸਦੀ ਹੈ?

Verse 37

लब्धं यैर्नर्मदातोयं ये च कुर्युः प्रदक्षिणम् । ये पिबन्ति जलं तत्र ते पुण्या नात्र संशयः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਥਾਂ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 38

न तेषां सन्ततिच्छेदो दश जन्मानि पञ्च च । तेषां पापं विलीयेत हिमं सूर्योदये यथा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਦਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਇਉਂ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਪਾਲਾ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

गङ्गायमुनसङ्गे वै यत्फलं लभते नरः । तत्फलं लभते मर्त्यः कावेरीस्नानमाचरन्

ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦਾ ਜੀਵ ਕਾਵੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

भौमे तु भूतजायोगे व्यतीपाते च संक्रमे । राहुसोमसमायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम्

ਪਰ ਜੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਭੂਤਜਾ-ਯੋਗ, ਵਿਆਤੀਪਾਤ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਜਾਂ ਰਾਹੁ-ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਮਾਯੋਗ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਸਿਮਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 41

अशीतिश्च यवाः प्रोक्ता गङ्गायामुनसङ्गमे । कावेरीनर्मदायोगे तदेवाष्टगुणं स्मृतम्

ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਅੱਸੀ ਯਵ (ਜੌ) ਦੀ ਭੇਟ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਕਾਵੇਰੀ-ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਹੀ (ਪੁੰਨ) ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 42

गङ्गा षष्टिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैः प्रपूज्यते । तदर्धैरन्यतीर्थानि रक्षन्ते नात्र संशयः

ਗੰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਖੇਤਰਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਧੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 43

अमरेश्वरे तु सरितां ये योगाः परिकीर्तिताः । ते त्वशीतिसहस्रैस्तु क्षेत्रपालैस्तु रक्षिताः

ਪਰ ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਖੇਤਰਪਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 44

तथामरेश्वरे याम्ये लिङ्गं वै चपलेश्वरम् । द्वितीयं चण्डहस्ताख्यं द्वे लिङ्गे तीर्थरक्षके

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਚਪਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਚੰਡਹਸਤ ਨਾਮ ਦਾ—ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗ ਤੀਰਥ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 45

शिवेन स्थापिते पूर्वं कावेर्याद्यभिरक्षके । लक्षेण रक्षिता देवी नर्मदा बहुकल्पगा

ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਾਵੇਰੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ (ਇਹ) ਰੱਖਵਾਲੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਬਹੁਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵਹਿੰਦੀ ਦੇਵੀ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਲੱਖ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 46

धनुषां षष्ट्यभियुतैः पुरुषैरीशयोजितैः । ॐ कारशतसाहस्रैः पर्वतश्चाभिरक्षितः

ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ, ਸੱਠ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਜੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਓੰਕਾਰਾਂ—ਪ੍ਰਣਵ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੱਤਾਵਾਂ—ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

Verse 47

अन्यदेशकृतं पापमस्मिन् क्षेत्रे विनश्यति । अस्मिंस्तीर्थे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति

ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸੇ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਵਜ੍ਰ-ਲੇਪ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੀਰੇ ਦੀ ਪਰਤ ਜਿਹਾ, ਉਖੜਣ ਔਖਾ ਤੇ ਫਲ ਵਿੱਚ ਦਿਰਘਕਾਲੀ।

Verse 48

एषा ते कथिता तात कावेरी सरितां वरा । रुद्रदेहसमुत्पन्ना तेन पुण्या सरिद्वरा

ਹੇ ਤਾਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਵੇਰੀ—ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁੰਨਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ।