
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਰਤਨ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਵਸਤੂਆਂ ਤੱਕ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਮੁਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਦਾਨ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕਸ਼ੀਣ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ, ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਨਿਰਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਰਿ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਤਿਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਬਾਣ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਅਤੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰ ਸਾਥ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਫਿੱਕੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜਹੀਣ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਦ-ਵਚਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਵਰਣਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ-ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨਤੀਜੇ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नारदस्य वचः श्रुत्वा राज्ञी वचनमब्रवीत् । प्रसादं कुरु विप्रेन्द्र गृह्ण दानं यथेप्सितम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।”
Verse 2
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च । तत्ते दारयामि विप्रेन्द्र यच्चान्यदपि दुर्लभम्
“ਸੋਨਾ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਰਤਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੋਵੇ।”
Verse 3
राज्ञ्यास्तु वचनं श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत् । अन्येषां दीयतां भद्रे ये द्विजाः क्षीणवृत्तयः
ਰਾਣੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਹ ਦਾਨ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।”
Verse 4
वयं तु सर्वसम्पन्ना भक्तिग्राह्याः सदैव हि । इत्युक्ता सा तदा राज्ञी वेदवेदाङ्गपारगान्
“ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਤਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
Verse 5
आहूय ब्राह्मणान्निःस्वान्दातुं समुपचक्रमे । यत्किंचिन्नारदेनोक्तं दानसौभाग्यवर्धनम्
ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ—ਨਾਰਦ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਐਸਾ ਦਾਨ ਜੋ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਮੰਗਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Verse 6
तेन दानेन मे नित्यं प्रीयेतां हरिशङ्करौ । ततो राज्ञी च सा प्राह नारदं मुनिपुंगवम्
“ਉਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਹਰਿ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ।” ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਣੀ ਮੁਨੀ-ਪੁੰਗਵ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
Verse 7
राज्ञ्युवाच । दानं दत्तं त्वयोक्तं यद्भर्तृकर्मपरं हि तत् । आजन्मजन्म मे भर्ता भवेद्बाणो द्विजोत्तम
ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੁਹਾਡੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਦਾਨ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਕਰਤਵ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ ਬਾਣ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਰਹੇ।”
Verse 8
नान्यो हि दैवतं तात मुक्त्वा बाणं द्विजोत्तम । तेन सत्येन मे भर्ता जीवेच्च शरदां शतम्
ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਬਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਸੌ ਸ਼ਰਦਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ, ਜੀਵੇ।
Verse 9
नान्यो धर्मो भवेत्स्त्रीणां दैवतं हि पतिर्यथा । तथापि तव वाक्येन दानं दत्तं यथाविधि
ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਣਾ। ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Verse 10
स्वकं कर्म करिष्यामो भर्तारं प्रति मानद । ब्रह्मर्षे गच्छ चेदानीं त्वमाशीर्वादः प्रदीयताम्
ਹੇ ਮਾਨਦਾਤਾ! ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Verse 11
तथेति तामनुज्ञाप्य नारदो नृपसत्तम । सर्वासां मानसं हृत्वा अन्यतः कृतमानसः
“ਤਥਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ। ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਖਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ।
Verse 12
जगामादर्शनं विप्रः पूज्यमानस्तु खेचरैः । ततो गतमनस्कास्ता भर्तारं प्रति भारत
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਆਕਾਸ਼ਚਰੀ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ, ਮਨ ਡੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈਆਂ।
Verse 13
विवर्णा निष्प्रभा जाता नारदेन विमोहिताः
ਨਾਰਦ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਫਿੱਕੇ ਤੇ ਤੇਜਹੀਣ ਹੋ ਗਏ।
Verse 27
। अध्याय
ਅਧਿਆਇ — ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।