Adhyaya 26

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । जालेश्वरेऽपि यत्प्रोक्तं त्वया पूर्वं द्विजोत्तम । तत्कथं तु भवेत्पुण्यमृषिसिद्धनिषेवितम्

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਜਾਲੇਸ਼ਵਰ ਬਾਰੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਉਹ ਪੁੰਨ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਸੇਵਦੇ ਹਨ?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । तस्योत्पत्तिं कथयतः शृणु त्वं पाण्डुनन्दन

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਾਲੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 3

पुरा ऋषिगणाः सर्वे सेन्द्राश्चैव मरुद्गणाः । तापिता असुरैः सर्वैः क्षयं नीता ह्यनेकशः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਗਣ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਦਲ ਵੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਪਾਏ ਗਏ; ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ।

Verse 4

बाणासुरप्रभृतिभिर्जम्भशुम्भपुरोगमैः । वध्यमाना ह्यनेकैश्च ब्रह्माणं शरणं गताः

ਬਾਣਾਸੁਰ ਆਦਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੰਭ ਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਨੇਕਾਂ ਨੇ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਦੇਵਗਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 5

विमानैः पर्वताकारैर्हयैश्चैव गजोपमैः । स्यन्दनैर्नगराकारैः सिंहशार्दूलयोजितैः

ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ ਜਿਹੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਵਰਗੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਆਏ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 6

कच्छपैर्मकरैश्चान्ये जग्मुरन्ये पदातयः । प्राप्य ते परमं स्थानमशक्यं यदधार्मिकैः

ਕੁਝ ਕੱਛਪਾਂ ਤੇ ਮਕਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਪੈਦਲ ਹੀ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਅਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।

Verse 7

दृष्ट्वा पद्मोद्भवं देवं सर्वलोकस्य शङ्करम् । ते सर्वे तत्र गत्वा तु स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ—ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੱਤ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।

Verse 8

देवा ऊचुः । जयामेय जयाभेद जय सम्भूतिकारक । पद्मयोने सुरश्रेष्ठ त्वां वयं शरणं गताः

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਜਿਤ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਟਤਾ ਦੇ ਕਾਰਣ! ਹੇ ਕਮਲ-ਯੋਨੀ, ਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।”

Verse 9

तच्छ्रुत्वा तु वचो देवो देवानां भावितात्मनाम् । मेघगम्भीरया वाचा प्रत्युवाच पितामहः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਮੇਘਾਂ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

किं वो ह्यागमनं देवाः सर्वेषां च विवर्णता । केनावमानिताः सर्वे शीघ्रं कथयतामराः

“ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਫਿੱਕੇ ਕਿਉਂ ਦਿੱਸਦੇ ਹੋ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਅਮਰੋ, ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।”

Verse 11

देवा ऊचुः । बाणो नाम महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । तेनास्माकं हृतं सर्वं धनरत्नैर्वियोजिताः

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਬਾਣ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਨਵ ਹੈ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਧਨ-ਰਤਨਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 12

देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चिन्तयामास देवेशस्तस्य नाशाय या क्रिया

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 13

अवध्यो दानवः पापः सर्वेषां वै दिवौकसाम् । मुक्त्वा तु शङ्करं देवं न मया न च विष्णुना

“ਉਹ ਪਾਪੀ ਦਾਨਵ ਸਾਰੇ ਸੁਰਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਅਵਧ ਹੈ; ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਨਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ।”

Verse 14

तत्रैव सर्वे गच्छामो यत्र देवो महेश्वरः । स गतिश्चैव सर्वेषां विद्यतेऽन्यो न कश्चन

ਆਓ ਅਸੀਂ ਸਭ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੱਲੀਏ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਆਸਰਾ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਗਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ।

Verse 15

एवमुक्त्वा सुरैः सर्वैर्ब्रह्मा वेदविदांवरः । ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिरतो यत्र महेश्वरः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਚੱਲ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ।

Verse 16

स्तुतिभिश्च सुपुष्टाभिस्तुष्टाव परमेश्वरम्

ਅਤੇ ਸੁਗਠਿਤ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 17

देवा ऊचुः । जय त्वं देवदेवेश जयोमार्धशरीरधृक् । वृषासन महाबाहो शशाङ्ककृतभूषण

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੈ ਹੋ ਤੈਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵ-ਈਸ਼! ਜੈ ਹੋ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਮਾ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਜੋਂ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਵਾਹਨ, ਮਹਾਬਾਹੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ!

Verse 18

नमः शूलाग्रहस्ताय नमः खट्वाङ्गधारिणे । जय भूतपते देव दक्षयज्ञविनाशन

ਨਮਸਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਹੈ; ਨਮਸਕਾਰ ਖਟਵਾਂਗ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ। ਜੈ ਹੋ ਤੈਨੂੰ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵ, ਦਕਸ਼ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ!

Verse 19

पञ्चाक्षर नमो देव पञ्चभूतात्मविग्रह । पञ्चवक्त्रमयेशान वेदैस्त्वं तु प्रगीयसे

ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਮੋ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੂੰ ਪੰਜ ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ-ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਿਗ੍ਰਹ ਹੈਂ। ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹੀ ਗਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

सृष्टिपालनसंहारांस्त्वं सदा कुरुषे नमः । अष्टमूर्ते स्मरहर स्मर सत्यं यथा स्तुतः

ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਸ਼ਟਮੂਰਤੀ, ਸਮਰਹਰ (ਕਾਮ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ), ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਤ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰ।

Verse 21

पञ्चात्मिका तनुर्देव ब्राह्मणैस्ते प्रगीयते । सद्यो वामे तथाघोरे ईशो तत्पुरुषे तथा

ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਤਨੂ ਪੰਜਾਤਮਿਕਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰਾ ਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ, ਵਾਮ, ਅਘੋਰ, ਈਸ਼ ਅਤੇ ਤਥਾ ਤਤਪੁਰੁਸ਼—ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ।

Verse 22

हेमजाले सुविस्तीर्णे हंसवत्कूजसे हर । एवं स्तुतो मुनिगणैर्ब्रह्माद्यैश्च सुरासुरैः

ਹੇ ਹਰ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੁਵਰਨ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਮਧੁਰ ਕੂਜਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨਿਗਣਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਸਭ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 23

प्रहृष्टः सुमना भूत्वा सुरसङ्घानुवाच ह

ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਮਨੋਂ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵ-ਸੰਘ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 24

ईश्वर उवाच । स्वागतं देवविप्राणां सुप्रभाताद्य शर्वरी । किं कुर्मो वदत क्षिप्रं कोऽन्यः सेव्यः सुरासुरैः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਮੁਨਿਓ। ਇਹ ਰਾਤ ਹੁਣ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਤ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ—ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੌਣ ਯੋਗ ਹੈ?’

Verse 25

किं दुःखं को नु सन्तापः कुतो वो भयमागतम् । कथयध्वं महाभागाः कारणं यन्मनोगतम्

‘ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਪੀੜ ਉੱਠੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਜੋ ਕਾਰਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ।’

Verse 26

एवमुक्तास्तु रुद्रेण प्रत्यवोचन्सुरर्षभाः । स्वान्स्वान्देहान्दर्शयन्तो लज्जमाना अधोमुखाः

ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਖ ਨੀਵੇਂ ਕਰਕੇ।

Verse 27

अस्ति घोरो महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । बाणो नामेति विख्यातो यस्य तत्त्रिपुरं महत्

ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਵੀਰਯ ਦਾਨਵ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੈ—ਬਾਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਉਸਦੀ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਗਰੀ ‘ਤ੍ਰਿਪੁਰ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 28

तेन वै सुतपस्तप्तं दशवर्षशतानि हि । तस्य तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा नियमेन दमेन च

ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਸ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਦਮ (ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸੰਯਮ) ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ।

Verse 29

पुराणि तान्यभेद्यानि ददौ कामगमानि वै । आयसं राजतं चैव सौवर्णं च तथापरम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਨਗਰ ਦਿੱਤੇ—ਅਭੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ: ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਨੇ ਦਾ।

Verse 30

त्रिपुरं ब्रह्मणा सृष्टं भ्रमत्तत्कामगामि च । तस्यैव तु बलोत्कृष्टास्त्रिपुरे दानवाः स्थिताः

ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ—ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲਾ। ਉਸੇ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅਧਿਕ ਬਲ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

Verse 31

त्रैलोक्यं सकलं देव पीडयन्ति महासुराः । दण्डपाशासिशस्त्राणि अविकारे विकुर्वते । त्रिपुरं दानवैर्जुष्टं भ्रमत्तच्चक्रसंनिभम्

ਹੇ ਦੇਵ! ਉਹ ਮਹਾਸੁਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡੰਡੇ, ਪਾਸੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬੇਰੋਕ ਟੋਕ ਉਪਦ੍ਰਵ ਮਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

क्वचिद्दृश्यमदृश्यं वा मृगतृष्णैव लक्ष्यते

ਕਦੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਅਦਿਸ—ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

यस्मिन्पतति तद्दिव्यं दृप्तस्य त्रिपुरं महत् । न तत्र ब्राह्मणा देवा गावो नैव तु जन्तवः

ਜਿਥੇ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦਾ ਅਦਭੁਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦੇ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਗਾਂਵਾਂ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ।

Verse 34

न तत्र दृश्यते किंचित्पतेद्यत्र पुरत्रयम् । नद्यो ग्रामाश्च देशाश्च बहवो भस्मसात्कृताः

ਜਿਥੇ ਪੁਰ-ਤ੍ਰਯ (ਤ੍ਰਿਪੁਰ) ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ; ਅਨੇਕਾਂ ਨਦੀਆਂ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 35

सुवर्णं रजतं चैव मणिमौक्तिकमेव च । स्त्रीरत्नं शोभनं यच्च तत्सर्वं कर्षते बलात्

ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਮਣੀ-ਮੋਤੀ, ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰਤਨ ਸਮੇਤ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਘਸੀਟ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा निशि वा हर । शक्यते देवसङ्घैश्च निहन्तुं स कथंचन

ਨਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ; ਨਾ ਦਿਨੇ, ਨਾ ਰਾਤੀਂ—ਹੇ ਹਰ! ਦੇਵ-ਸੰਘ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

Verse 37

तद्दहस्व महादेव त्वं हि नः परमा गतिः । एवं प्रसादं देवेश सर्वेषां कर्तुमर्हसि

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੋ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਪਰਮ ਸ਼ਰਨ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਸਭ ਉੱਤੇ ਐਸੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ।

Verse 38

येन देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । परां धृतिं समायान्ति तत्प्रभो कर्तुमर्हसि

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਪਰਮ ਧੀਰਜ ਤੇ ਅਡੋਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ।

Verse 39

ईश्वर उवाच । एतत्सर्वं करिष्यामि मा विषादं गमिष्यथ । अचिरेणैव कालेन कुर्यां युष्मत्सुखावहम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ—ਤੁਸੀਂ ਵਿਸਾਦ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੋ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 40

आश्वासयित्वा तान्देवान्सर्वानिन्द्रपुरोगमान् । चिन्तयामास देवेशस्त्रिपुरस्य वधं प्रति

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਵਧ ਬਾਰੇ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।

Verse 41

कथं केन प्रकारेण हन्तव्यं त्रिपुरं मया । तमेकं नारदं मुक्त्वा नान्योपायो विधीयते

“ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ, ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂ? ਉਸ ਇਕ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।”

Verse 42

एवं संस्तभ्य चात्मानं ततो ध्यातः स नारदः । तत्क्षणादेव सम्प्राप्तो वायुभूतो महातपाः

ਇਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਉਸੇ ਪਲ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨਾਰਦ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 43

कमण्डलुधरो देवस्त्रिदण्डी ज्ञानकोविदः । योगपट्टाक्षसूत्रेण छत्रेणैव विराजितः

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਕਮੰਡਲੁ ਧਾਰੇ, ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ; ਯੋਗਪੱਟ, ਅੱਖਸੂਤਰ (ਮਾਲਾ) ਅਤੇ ਛਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

Verse 44

जटाजूटाबद्धशिरा ज्वलनार्कसमप्रभः । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य दण्डवत्पतितो भुवि

ਜਟਾਜੂਟ ਨਾਲ ਸਿਰ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾਮਈ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ; ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 45

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा नारदो भगवान्मुनिः । स्तोत्रेण महता शर्वः स्तुतो भक्त्या महामनाः

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 46

नारद उवाच । जय शम्भो विरूपाक्ष जय देव त्रिलोचन । जय शङ्कर ईशान रुद्रेश्वर नमोऽस्तु ते

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੈ ਹੋ ਸ਼ੰਭੋ, ਵਿਰੂਪਾਖ! ਜੈ ਹੋ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ! ਜੈ ਹੋ ਸ਼ੰਕਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਰੁਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 47

त्वं पतिस्त्वं जगत्कर्ता त्वमेव लयकृद्विभो । त्वमेव जगतां नाथो दुष्टातकनिषूदनः

ਤੂੰ ਹੀ ਪਤੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਵਿਭੂ, ਲਯ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 48

त्वं नः पाहि सुरेशान त्रयीमूर्ते सनातन । भवमूर्ते भवारे त्वं भजतामभयो भव

ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਾਨ, ਹੇ ਸਨਾਤਨ ਤ੍ਰਈਮੂਰਤੇ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਭਵ, ਜੋ ਸੱਤਾ-ਸਰੂਪ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਭਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭਯਤਾ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 49

भवभावविनाशार्थं भव त्वां शरणं भजे । किमर्थं चिन्तितो देव आज्ञा मे दीयतां प्रभो

ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ, ਹੇ ਭਵ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 50

कस्य संक्षोभये चित्तं को वाद्य पततु क्षितौ । कमद्य कलहेनाहं योजये जयतांवर

ਮੈਂ ਕਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਖੇਭ ਕਰਾਂ? ਕੌਣ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਕਲਹ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ, ਹੇ ਜੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ?

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवदेवो महेश्वरः । उत्फुल्लनयनो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਨੇਤਰ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 52

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सदैव कलहप्रिय । वीणावादनतत्त्वज्ञ ब्रह्मपुत्र सनातन

ਸੁਆਗਤ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਸਦਾ ਕਲਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ; ਵੀਣਾ-ਵਾਦਨ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਨਾਤਨ ਪੁੱਤਰ।

Verse 53

गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र तत्त्रिपुरं महत् । बाणस्य दानवेन्द्रस्य सर्वलोकभयावहम्

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਜਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਹੈ—ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਬਾਣ ਦੀ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 54

भर्तारो देवतातुल्याः स्त्रियस्तत्राप्सरःसमाः । तासां वै तेजसा चैव भ्रमते त्रिपुरं महत्

ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਮਾਨ। ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਘੁੰਮਦੀ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।

Verse 55

न शक्यते कथं भेत्तुं सर्वोपायैर्द्विजोत्तम । गत्वा त्वं मोहय क्षिप्रं पृथग्धर्मैरनेकधा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਭੇਦਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਾ—ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ-ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇ।

Verse 56

नारद उवाच । तव वाक्येन देवेश भेदयामि पुरोत्तमम् । अभेद्यं बहुधोपायैर्यत्तु देवैः सवासवैः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿਆਂਗਾ—ਜੋ ਅਨੇਕ ਉਪਾਅਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਭੇਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 57

एवमुक्त्वा गतो भूप शतयोजनमायतम् । बाणस्य तत्पुरश्रेष्ठमृद्धिवृद्धिसमायुतम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬਾਣ ਦੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਵਧਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।

Verse 58

कृतकौतुकसम्बाधं नानाधातुविचित्रितम् । अनेकहर्म्यसंछन्नमनेकायतनोज्ज्वलम्

ਉਹ ਨਗਰ ਕੌਤਕਾਂ ਦੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਅਦਭੁਤ ਕਰਿਸ਼ਮਿਆਂ ਨਾਲ ਭੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਧਾਤਾਂ ਤੇ ਲੋਹਿਆਂ ਦੀ ਰੰਗੀਨੀ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਿਤ; ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਮੰਡਪਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 59

द्वारतोरणसंयुक्तं कपाटार्गलभूषितम् । बहुयन्त्रसमोपेतं प्राकारपरिखोज्ज्वलम्

ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਕਿਵਾੜਾਂ ਅਤੇ ਅਰਗਲਾਂ (ਕੁੰਡੀਆਂ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਅਨੇਕ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਤੇ ਪਰਿਖਾ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਸੀ।

Verse 60

वापीकृपतडागैश्च देवतायतनैर्युतम् । हंसकारण्डवाकीर्णं पद्मिनीखण्डमण्डितम्

ਉਹ ਬਾਵੜੀਆਂ, ਕੂਆਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਲਿਆਂ-ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਉੱਥੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਕਾਰੰਡਵ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਮਲਿਨੀਆਂ ਦੇ ਖੰਡਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ।

Verse 61

अनेकवनशोभाढ्यं नानाविहगमण्डितम् । एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य पुरमुत्तमम्

ਅਨੇਕ ਵਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ—ਇਉਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬਾਣ ਦਾ ਉਹ ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਸੀ।

Verse 62

तस्य मध्ये महाकायं सप्तकक्षं सुशोभितम् । बाणस्य भवनं दिव्यं सर्वं काञ्चनभूषितम्

ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਲ ਖੜਾ ਸੀ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਕੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ।

Verse 63

मौक्तिकादामशोभाढ्यं वज्रवैडूर्यभूषितम् । रुक्मपट्टतलाकीर्णं रत्नभूम्या सुशोभितम्

ਉਹ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਛਟਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵੈਡੂਰਯ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਰਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।

Verse 64

मत्तमातङ्गनिःश्वासैः स्यन्दनैः संकुलीकृतम् । हयहेषितशब्दैश्च नारीणां नूपुरस्वनैः

ਉਹ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੱਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਤਪਤ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ।

Verse 65

खड्गतोमरहस्तैश्च वज्राङ्कुशशरायुधैः । रक्षितं घोररूपैश्च दानवैर्बलदर्पितैः

ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖਡਗ ਤੇ ਤੋਮਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਰ ਆਦਿ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸਨ।

Verse 66

एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य भवनोत्तमम् । कैलासशिखरप्रख्यं महेन्द्रभवनोपमम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਣ ਦਾ ਉਹ ਉੱਤਮ ਭਵਨ ਅਨੇਕ ਗੁਣ-ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਮਹੇੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਮੰਦਰ-ਸਮਾਨ।

Verse 67

नारदो गगने शीघ्रमगमत्पुरसंमुखः । द्वारदेशं समासाद्य क्षत्तारं वाक्यमब्रवीत्

ਨਾਰਦ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ (ਖੱਤਾਰ) ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 68

भोभोः क्षत्तर्महाबुद्धे राजकार्यविशारद । शीघ्रं बाणाय चाचक्ष्व नारदो द्वारि तिष्ठति

“ਹੇ ਹੇ! ਓ ਖੱਤਾਰ, ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਤੇ ਰਾਜਕਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ—ਤੁਰੰਤ ਬਾਣ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਨਾਰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।”

Verse 69

स वन्दयित्वा चरणौ नारदस्य त्वरान्वितः । सभामध्यगतं बाणं विज्ञप्तुमुपचक्रमे

ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤਤਾ ਨਾਲ, ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਜ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 70

वेपमानाङ्गयष्टिस्तु करेणापिहिताननः । शृण्वतां सर्वयोधानामिदं वचनमब्रवीत्

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ; ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 71

वन्दितो देवगन्धर्वैर्यक्षकिन्नरदानवैः । कलिप्रियो दुराराध्यो नारदो द्वारि तिष्ठति

“ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ—ਕਲਹ-ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਮਨਾਉਣਾ ਔਖਾ ਨਾਰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।”

Verse 72

द्वारपालस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा बाणस्त्वरान्वितः । द्वाःस्थमाह महादैत्यः सविस्मयमिदं तदा

ਦੁਆਰਪਾਲ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਣ ਤੁਰੰਤ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਨੇ ਦੁਆਰ-ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।

Verse 73

बाण उवाच । ब्रह्मपुत्रं सतेजस्कं दुःसहं दुरतिक्रमम् । प्रवेशय महाभागं किमर्थं वारितो बहिः

ਬਾਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ, ਤੇਜਸਵੀ, ਅਸਹਿਣਯ ਅਤੇ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ-ਅਯੋਗ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਓ। ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਕਿਉਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?”

Verse 74

श्रुत्वा प्रभोर्वचस्तस्य प्रावेशयदुदीरितम् । गत्वा वेगेन महता नारदं गृहमागतम्

ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਉਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ—‘ਅੰਦਰ ਲਿਆਓ’—ਦੁਆਰਪਾਲ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਗਿਆ ਮੰਨੀ; ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮਹਲ-ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਆਇਆ।

Verse 75

दृष्ट्वा देवर्षिमायान्तं नारदं सुरपूजितम् । साहसोत्थाय संहृष्टो ववन्दे चरणौ मुनेः

ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 76

ददौ चासनमर्घ्यं च पाद्यं पूजां यथाविधि । न्यवेदयच्च तद्राज्यमात्मानं बान्धवैः सह

ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸਨ, ਅਰਘ੍ਯ, ਪਾਦ੍ਯ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਧਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਮੁਨੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 77

पप्रच्छ कुशलं चापि मुनिं बाणासुरः स्वयम्

ਤਦ ਬਾਣਾਸੁਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ।

Verse 78

नारद उवाच । साधु साधु महाबाहो दनोर्वंशविवर्द्धन । कोऽन्यस्त्रिभुवने श्लाघ्यस्त्वां मुक्त्वा दनुपुंगव

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ: “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਮਹਾਬਾਹੋ! ਦਨੁ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸਲਾਹਯੋਗ ਹੈ?”

Verse 79

पूजितोऽहं दनुश्रेष्ठ धनरत्नैः सुशोभनैः । राज्येन चात्मना वापि ह्येवं कः पूजयेत्परः

“ਹੇ ਦਨੁ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਧਨ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵੀ। ਐਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੂਜੇਗਾ?”

Verse 80

न मे कार्यं हि भोगेन भुङ्क्ष्व राज्यमनामयम् । त्वद्दर्शनोत्सुकः प्राप्तो दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्

“ਮੈਨੂੰ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ।”

Verse 81

भ्रमते त्रिपुरं लोके स्त्रीसतीत्वान्मया श्रुतम् । तान्द्रष्टुकामः सम्प्राप्तस्त्वद्दारान्दानवेश्वर

“ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਆਪਣੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਦਾਨਵ-ਈਸ਼ਵਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

Verse 82

मन्यसे यदि मे शीघ्रं दर्शयस्व च माचिरम् । नारदस्य वचः श्रुत्वा कञ्चुकिं समुदीक्ष्य वै

“ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦਰਸਾ ਦੇ—ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।” ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੰਜੂਕੀ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕੀਤੀ।

Verse 83

अन्तःपुरचरं वृद्धं दण्डपाणिं गुणान्वितम् । उवाच राजा हृष्टात्मा शब्देनापूरयन्दिशः

ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਢੇ, ਗੁਣਵਾਨ ਦੰਡਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਗਈ।

Verse 84

नारदाय महादेवीं दर्शयस्वेह कञ्चुकिन् । अन्तःपुरचरैः सर्वैः समेतामविशङ्कितः

“ਹੇ ਕੰਜੂਕਿਨ, ਇੱਥੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ। ਉਹ ਅੰਤਹਪੁਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇ।”

Verse 85

नाथस्याज्ञां पुरस्कृत्य गृहीत्वा नारदं करे । प्रविश्याकथयद्देव्यै नारदोऽयं समागतः

ਨਾਥ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕੰਜੂਕੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਨਾਰਦ ਜੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।”

Verse 86

दृष्ट्वा देवी मुनिश्रेष्ठं कृत्वा पादाभिवन्दनम् । आसनं काञ्चनं शुभ्रमर्घ्यपाद्यादिकं ददौ

ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਵਰਨ ਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਆਸਨ, ਅਰਘ੍ਯ, ਪਾਦ੍ਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤਕਾਰ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 87

तस्यै स भगवांस्तुष्टो ह्याशीर्वादमदात्परम् । नान्या देवि त्रिलोकेऽपि त्वत्समा दृश्यतेऽङ्गना

ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।”

Verse 88

पतिव्रता शुभाचारा सत्यशौचसमन्विता । यस्याः प्रभावात्त्रिपुरं भ्रमते चक्रवत्सदा

“ਤੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੌਚ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ; ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸਦਾ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 89

तच्छ्रुत्वा वचनं देवी नारदस्य सुदान्वितम् । पर्यपृच्छदृषिं भक्त्या धर्मं धर्मभृतांवरा

ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੁਮਧੁਰ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਣੀ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 90

राज्ञ्युवाच । भगवन्मानुषे लोके देवास्तुष्यन्ति कैर्व्रतैः । कानि दानानि दीयन्ते येषां च स्यान्महत्फलम्

ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਕਿਹੜੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਹੋਵੇ?”

Verse 91

उपवासाश्च ये केचित्स्त्रीधर्मे कथिता बुधैः । यैः कृतैः स्वर्गमायान्ति सुकृतिन्यः स्त्रियो यथा

“ਅਤੇ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਸਤ੍ਰੀ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਨੇ ਕਹੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।”

Verse 92

यत्तत्सर्वं महाभाग कथयस्व यथातथम् । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं कथयस्वाविशङ्कितः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਸੁਣਾ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ—ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੋ।

Verse 93

नारद उवाच । साधु साधु महाभागे प्रश्नोऽयं वेदितस्त्वया । यं श्रुत्वा सर्वनारीणां धर्मवृद्धिस्तु जायते

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਨਾਰੀ! ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 94

उपवासैश्च दानैश्च पतिपुत्रौ वशानुगौ । बान्धवैः पूज्यते नित्यं यैः कृतैः कथयामि ते

ਉਪਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ, ਭਗਤੀਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਬੰਧੂ-ਬਾਂਧਵ ਨਿੱਤ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਧੀਆਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 95

दुर्भगा सुभगा यैस्तु सुभगा दुर्भगा भवेत् । पुत्रिणी पुत्ररहिता ह्यपुत्रा पुत्रिणी तथा

ਇਨ੍ਹਾਂ (ਵਿਧੀਆਂ) ਨਾਲ ਦੁਭਾਗੀ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਵੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁਭਾਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਪੁੱਤਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਪੁੱਤਰੀ ਵੀ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 96

भर्तारं लभते कन्या तथान्या भर्तृवर्जिता । कृताकृतैश्च जायन्ते तन्निबोधस्व सुन्दरि

ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਫਲ ਉਪਜਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ।

Verse 97

तिलधेनुं सुवर्णं च रूप्यं गा वाससी तथा । पानीयं भूमिदानं च गन्धधूपानुलेपनम्

ਤਿਲ-ਧੇਨੂ ਦਾ ਦਾਨ, ਸੁਵਰਨ ਤੇ ਰੂਪਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ; ਨਾਲ ਹੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੂਮੀ ਦਾ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਦੀ ਭੇਟ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਦਾਨ ਹਨ।

Verse 98

पादुकोपानहौ छत्रं पुण्यानि व्यञ्जनानि च । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं स्नानं शय्यासनानि च

ਖੜਾਉਂ ਤੇ ਜੁੱਤੇ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨਯੋਗ ਭੋਜਨ; ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਮਾਲਿਸ, ਸਨਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਯਿਆ ਤੇ ਆਸਨ ਦਾ ਦਾਨ—ਇਹ ਵੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਭੇਟਾਂ ਹਨ।

Verse 99

एतानि ये प्रयच्छन्ति नोपसर्पन्ति ते यमम् । मधु माषं पयः सर्पिर्लवणं गुडमौषधम्

ਜੋ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਦਾਨ ਹਨ—ਸ਼ਹਿਦ, ਮਾਸ਼ (ਉੜਦ), ਦੁੱਧ, ਘੀ, ਲੂਣ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਔਖਧੀਆਂ।

Verse 100

पानीयं भूमिदानं च शालीनिक्षुरसांस्तथा । आरक्तवाससी श्लक्ष्णे दम्पत्योर्ललितादिने

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦਾ ਦਾਨ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਵੀ; ਅਤੇ ਨਰਮ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਵਸਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਲਿਤਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੰਪਤੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 101

सौभाग्यं जायते चैव इह लोके परत्र च । ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने सुरूपे च गुणान्विते

ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਭਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 102

तिथौ यस्यामिदं देयं तत्ते राज्ञि वदाम्यहम् । प्रतिपत्सु च या नारी पूर्वाह्णे च शुचिव्रता

ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਨੂੰ ਜੋ ਨਾਰੀ ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ…

Verse 103

इन्धनं ब्राह्मणे दद्यात्प्रीयतां मे हुताशनः । तस्या जन्मानि षट्त्रिंशदङ्गप्रत्यङ्गसन्धिषु

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੰਧਨ (ਲੱਕੜ) ਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਹੇ, ‘ਅਗਨੀਦੇਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।’ ਉਸ ਲਈ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਅੰਗ-ਪ੍ਰਤਿਅੰਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀ (ਫਲ/ਪਰਿਣਾਮ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ…

Verse 104

न रजो नैव सन्तापो जायते राजवल्लभे । द्वितीयायां तु या नारी नवनीतमुदान्विता

ਹੇ ਰਾਜਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਰਜੋਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਪ। ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 105

ददाति द्विजमुख्याय सुकुमारतनुर्भवेत् । लवणं विप्रवर्याय तृतीयायां प्रयच्छति

ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੇਹ ਸੁਕੁਮਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਤ੍ਰਿਤੀਯਾ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੂਣ ਅਰਪਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 106

गौरी मे प्रीयतां देवी तस्याः पुण्यफलं शृणु । कौमारिका पतिं प्राप्य तेन सार्द्धमुमा यथा

‘ਮੇਰੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਗੌਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।’ ਉਸ ਵਰਤ ਦਾ ਪੁੰਨਫਲ ਸੁਣੋ: ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਮਾ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨਾਲ ਮੰਗਲਮਯ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 107

क्रीडत्यविधवा चापि लभते सा महद्यशः । नक्तं कृत्वा चतुर्थ्यां वै दद्याद्विप्राय मोदकान्

ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਤੁਰਥੀ ਨੂੰ ਨਕਤ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੋਦਕ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 108

प्रीयतां मम देवेशो गणनाथो विनायकः । तस्यास्तेन फलेनाशु सर्वकर्मसु भामिनि

“ਮੇਰਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਗਣਨਾਥ ਵਿਨਾਇਕ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।” ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 109

विघ्नं न जायते क्वापि एवमाह पितामहः । पञ्चमीं तु ततः प्राप्य ब्राह्मणे तिलदा तु या

ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ—ਇਉਂ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 110

सा भवेद्रूपसम्पन्ना यथा चैव तिलोत्तमा । षष्ठ्यां तु या मधूकस्य फलदा तु भवेत्सदा

ਉਹ ਤਿਲੋਤਮਾ ਵਾਂਗ ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਷ਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਮਧੂਕ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਫਲਦਾਇਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਦਾਤੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 111

उद्दिश्य चाग्निजं देवं ब्राह्मणे वेदपारगे । तस्याः पुत्रो यथा स्कन्दो देवसङ्घेषु चोत्तमः

ਅਗਨਿ-ਜਨਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਕੰਦ ਵਾਂਗ ਦੇਵ-ਸੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 112

उत्पद्यते महाराजः सर्वलोकेषु पूजितः । सप्तम्यां या द्विजश्रेष्ठं सुवर्णेन प्रपूजयेत्

ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 113

उद्दिश्य जगतो नाथं देवदेवं दिवाकरम् । तस्य पुण्यफलं यद्वै कथितं द्विजसत्तमैः

ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ—ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨਫਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 114

तत्ते राज्ञि प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः सति । दद्रूचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका

ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸਤੀ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਦਾਦਰੂ, ਚਿਤ੍ਰਕ, ਕੁਸ਼ਠ, ਮੰਡਲ ਰੋਗ ਅਤੇ ਵਿਚਰਚਿਕਾ (ਖੁਜਲੀ) ਆਦਿ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 115

न भवन्तीह चाङ्गेषु पूर्वकर्मार्जितान्यपि । कृष्णां धेनुं तथाष्टम्यां या प्रयच्छति भामिनी

ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਪੂਰਵ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਰੋਗ ਵੀ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ—ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਧੇਨੁ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 116

ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने प्रीयतां मे महेश्वरः । तस्या जन्मार्जितं पापं नश्यते विभवान्विता

ਜੋ ਦਾਨ ਸਦਾਚਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਮੇਰੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਉਸ ਧਨ-ਸੰਪੰਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 117

जायते नात्र सन्देहो यस्माद्दानमनुत्तमम् । गन्धधूपं तु या नारी भक्त्या विप्राय दापयेत्

ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਨ ਅਤਿਉੱਤਮ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਤਰ ਅਤੇ ਧੂਪ ਅਰਪਿਤ ਕਰਵਾਏ।

Verse 118

कात्यायनीं समुद्दिश्य नवम्यां शृणु यत्फलम् । तस्या भ्राता पिता पुत्रः पतिर्वा रणमुत्तमम्

ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਨਵਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 119

प्राप्यते नैव सीदन्ति तेन दानेन रक्षिताः । इक्षुदण्डरसं देवि दशम्यां या प्रयच्छति

ਉਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਉਹ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ—

Verse 120

लोकपालान्समुद्दिश्य ब्राह्मणे व्यङ्गवर्जिते । तेन दानेन सा नित्यं सर्वलोकस्य वल्लभा

ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅੰਗ-ਵਿਕਾਰ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ (ਉਹ ਦਾਨ) ਦੇਵੇ। ਉਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 121

जायते नात्र सन्देह इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । एकादश्यामुपोष्याथ द्वादश्यामुदकप्रदा

‘ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ,’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ। ‘ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਲ-ਦਾਨ ਕਰੇ—’

Verse 122

नारायणं समुद्दिश्य ब्राह्मणे विष्णुतत्परे । सा सदा स्पर्शसम्भाषैर्द्रावयेद्भावयेज्जनम्

ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪਰਾਇਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਿਘਲਾਂਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 123

यस्माद्दानं महर्लोके ह्यनन्तमुदके भवेत् । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं काममुद्दिश्य वै द्विजे

ਕਿਉਂਕਿ ਜਲ ਦਾ ਦਾਨ ਮਹਰਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਾ ਅਭਿਅੰਗ, ਯਥੋਚਿਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 124

ददाति च त्रयोदश्यां भक्त्या परमयाङ्गना । यस्यां यस्यां मृता जायेद्भूयो योन्यां तु जन्मनि

ਭਕਤੀਮਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਜਿਸ ਜਿਸ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਹੋਵੇ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸੇ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 125

तस्यां तस्यां तु सा भर्तुर्न वियुज्येत कर्हिचित् । तथाप्येवं चतुर्दश्यां दद्यात्पात्रमुपानहौ

ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਦੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਭੀ, ਇਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 126

ब्रह्मणे धर्ममुद्दिश्य तस्या लोका ह्यनामयाः । एवं च पक्षपक्षान्ते श्राद्धे तर्पेद्द्विजोत्तमान्

ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਨਿਰਾਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 127

अव्युच्छिन्ना सदा राज्ञि सन्ततिर्जायते भुवि । एवं ते तिथिमाहात्म्यं दानयोगेन भाषितम्

ਹੇ ਰਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸੰਤਾਨ-ਪਰੰਪਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ-ਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 128

तथा वनस्पतीनां तु आराधनविधिं शृणु । जम्बूं निम्बतरुं चैव तिन्दुकं मधुकं तथा

ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀ ਆਰਾਧਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣ। ਜੰਬੂ, ਨਿੰਬ (ਨੀਮ) ਦਾ ਰੁੱਖ, ਤਿੰਦੂਕ ਅਤੇ ਮਧੂਕ—ਇਹ ਸਭ।

Verse 129

आम्रं चामलकं चैव शाल्मलिं वटपिप्पलौ । शमीबिल्वामलीवृक्षं कदलीं पाटलीं तथा

ਅਤੇ ਆਮ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਆਮਲਕ (ਆਂਵਲਾ) ਵੀ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਵਟ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲ; ਸ਼ਮੀ, ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਆਮਲੀ ਦੇ ਰੁੱਖ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਲਾ ਅਤੇ ਪਾਟਲੀ।

Verse 130

अन्यान्पुण्यतमान्वृक्षानुपेत्य स्वर्गमाप्नुयात्

ਹੋਰ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਵ੍ਰੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 131

नारद उवाच । चैत्रे मासे तु या नारी कुर्याद्व्रतमनुत्तमम् । तस्य व्रतस्य चान्यानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਉੱਤਮਤਮ ਵਰਤ ਧਾਰੇ, ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪੁਣ੍ਯ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਹੀਂ।

Verse 132

श्रुतेन येन सुभगे दुर्भगत्वं न पश्यति । यथा हिमं रविं प्राप्य विलयं याति भूतले

ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ! ਇਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁਭਾਗਾ ਪਣ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਲਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 133

तथा दुःखं च दौर्भाग्यं व्रतादस्माद्विलीयते । मधुकाख्यां तु ललितामाराधयति येन वै

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁਭਾਗਾ ਪਣ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ‘ਮਧੂਕਾ’ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 134

विधिं तं शृणु सुभगे कथ्यमानं सुखावहम् । चैत्रे शुक्लतृतीयायां सुस्नाता शुद्धमानसा

ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ! ਹੁਣ ਉਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸੁਣ, ਜੋ ਸੁਖ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੈਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਵਰਤ ਆਰੰਭ ਕਰੇ।

Verse 135

प्रतिमां मधुवृक्षस्य शाङ्करीमुमया सह । कारयित्वा द्विजवरैः प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

ਮਧੂਕ ਵ੍ਰਿੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਵਾ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਵਾਏ।

Verse 136

सुगन्धिकुसुमैर्धूपैस्तथा कर्पूरकुङ्कुमैः । पूजयेद्विधिना देवं मन्त्रयुक्तेन भामिनी

ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ, ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 137

पादौ नमः शिवायेति मेढ्रे वै मन्मथाय च । कालोदरायेत्युदरं नीलकंठाय कण्ठकम्

ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਮಃ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜੋ; ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਨੂੰ ‘ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’; ਉਦਰ ਨੂੰ ‘ਕਾਲੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’; ਅਤੇ ਕਣ্ঠ ਨੂੰ ‘ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰੋ।

Verse 138

शिरः सर्वात्मने पूज्य उमां पश्चात्प्रपूजयेत् । क्षामोदरायैह्युदरं सुकण्ठायै च कण्ठकम्

ਸਿਰ ਨੂੰ ‘ਸਰਵਾਤਮਨ’ (ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜੋ; ਫਿਰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ—ਉਸ ਦੇ ਉਦਰ ਨੂੰ ‘ਕ੍ਸ਼ਾਮੋਦਰਾ’ ਅਤੇ ਕਣ্ঠ ਨੂੰ ‘ਸੁਕੰਠਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਅਰਚਨਾ ਕਰੋ।

Verse 139

शिरः सौभाग्यदायिन्यै पश्चादर्घ्यं प्रदापयेत्

ਸਿਰ ਉੱਤੇ (ਉਸ ਦੀ) ‘ਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਇਨੀ’—ਸੁਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 140

नमस्ते देवदेवेश उमावर जगत्पते । अर्घ्येणानेन मे सर्वं दौर्भाग्यं नाशय प्रभो । इति अर्घ्यमन्त्रः

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਉਮਾਵਰ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਅਰਘ੍ਯ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਦੁર્ભਾਗ ਨਾਸ ਕਰੋ—ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 141

अर्घ्यं दत्त्वा ततः पश्चात्करकं वारिपूरितम् । मधूकपात्रोपभृतं सहिरण्यं तु शक्तितः

ਅਰਘ੍ਯ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰਕ (ਲੋਟਾ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਜੋ ਮਧੂਕ-ਕਾਠ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 142

करकं वारिसम्पूर्णं सौभाग्येन तु संयुतम् । दत्तं तु ललिते तुभ्यं सौभाग्यादिविवर्धनम् । इति करकदानमन्त्रः

ਇਹ ਕਰਕਾ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈ; ਹੇ ਲਲਿਤਾ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਆਦਿ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਰਕਾ-ਦਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 143

मन्त्रेणानेन विप्राय दद्यात्करकमुत्तमम् । लवणं वर्जयेच्छुक्लां यावदन्यां तृतीयिकाम्

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਰਕਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਤੀਜ ਤਿਥੀ ਤੱਕ ਲੂਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੇ।

Verse 144

क्षमाप्य देवीं देवेशां नक्तमद्यात्स्वयं हविः । अनेन विधिना सार्धं मासि मासि ह्यपक्रमेत्

ਦੇਵੀ—ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ—ਤੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਹਵਿ (ਯਜ੍ਞ-ਭੋਜਨ) ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਏ। ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਰ ਮਹੀਨੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਰਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ।

Verse 145

फाल्गुनस्य तृतीयायां शुक्लायां तु समाप्यते । वैशाखे लवणं देयं ज्येष्ठे चाज्यं प्रदीयते

ਫਾਲਗੁਨ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 146

आषाढे मासि निष्पावाः पयो देयं तु श्रावणे । मुद्गा देया नभस्ये तु शालिमाश्वयुजे तथा

ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਪਾਵਾ ਦਾਲਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀਯਾਂ ਹਨ; ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਭਸ੍ਯ (ਭਾਦ੍ਰਪਦ) ਵਿੱਚ ਮੁੰਗ ਦਾਲ ਦਿਓ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ।

Verse 147

कार्त्तिके शर्करापात्रं करकं रससंभृतम् । मार्गशीर्षे तु कार्पासं करकं घृतसंयुतम्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਸ਼ੱਕਰ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰਕ (ਜਲ-ਘੜਾ) ਦਾਨ ਕਰੇ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੂਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰਕ ਅਤੇ ਘਿਉ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 148

पौषे तु कुङ्कुमं देयं माघे पात्रं तिलैर्भृतम् । फाल्गुने मासि सम्प्राप्ते पात्रं मोदकसंभृतम्

ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਕੁੰਕੁਮ (ਕੇਸਰ) ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਫਾਲਗੁਨ ਆਉਣ ਤੇ ਮੋਦਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 149

पश्चात्तृतीयादेयं यत्तत्पूर्वस्यां विवर्जयेत् । विधानमासां सर्वासां सामान्यं मनसः प्रिये

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਦਾਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ।

Verse 150

प्रतिमां मधुवृक्षस्य तामेव प्रतिपूजयेत् । तस्मै सर्वं तु विप्राय आचार्याय प्रदीयते

ਮਧੁ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ—ਨੂੰ ਸਮਾਪਨ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਵੇ।

Verse 151

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

ਫਿਰ ਸੰਵਤਸਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਦਯਾਪਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ਤਦ ਮਧੁ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਮਗਰੀ ਨਾਲ ਸਜਜ ਹੋਵੇ।

Verse 152

निखनेत्प्रतिमां मध्ये माधूकीं मधुकस्य च । तत्रस्थं पूजयेत्सर्वमुमादेहार्द्धधारिणम्

ਸਥਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਧੂਕੀ (ਮਧੂਕਾ) ਅਤੇ ਮਧੂ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਉਮਾ ਦੇ ਅਰਧ-ਦੇਹ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 153

पूजोपहारैर्विपुलैः कुङ्कुमेन पुनःपुनः । श्लक्ष्णाभिः पुष्पमालाभिः कौसुम्भैः केसरेण च

ਵਿਪੁਲ ਪੂਜਾ-ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਕੁੰਕੁਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੋਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਕੌਸੁੰਭ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਜਾਏ।

Verse 154

कौसुम्भे वाससी शुभ्रे अतसीपुष्पसन्निभे । परिधाप्य तां प्रतिमां दम्पती रविसंख्यया

ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਕੌਸੁੰਭ ਵਸਤ੍ਰ—ਅਤਸੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ—ਪਹਿਨਾ ਕੇ, ਦੰਪਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਜਾਵੇ।

Verse 155

उपानद्युगलैश्छत्रैः कण्ठसूत्रैः सकण्ठिकैः । कटकैरङ्गुलीयैश्च शयनीयैः शुभास्तृतैः

ਜੋੜੇ ਜੁੱਤਿਆਂ, ਛਤਰਾਂ, ਲਾਕੇਟ ਵਾਲੇ ਕਣ্ঠ-ਸੂਤਰਾਂ, ਕੜਿਆਂ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਵਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸ਼ਯਨ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ/ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 156

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गौ बहुपुष्पैश्च पूजितौ । भोजयेद्विविधै रत्नैर्मधूकावासके स्थितौ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ, ਮਧੂਕਾ-ਨਿਵਾਸ/ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਭਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਰੂਪ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 157

भुक्तोत्थितौ तु विश्राम्य शय्यासु च क्षमापयेत् । गुरुमूलं यतः सर्वं गुरुर्ज्ञेयो महेश्वरः

ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ ਉੱਠਣ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਯਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਵਾ ਕੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁਰੂ ਹੈ—ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਜਾਣੋ।

Verse 158

प्रीते गुरौ ततः सर्वं जगत्प्रीतं सुरासुरम् । यद्यदिष्टतमं लोके यत्किंचिद्दयितं गृहे

ਜਦ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਸਮੇਤ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਧਨ-ਸਾਮਾਨ ਹੈ—

Verse 159

तत्सर्वं गुरवे देयमात्मनः श्रेय इच्छता । इदं तु धनिभिर्देयमन्यैर्देयं यथोच्यते

ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਦਾਨ ਧਨਵਾਨਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਯਥਾਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 160

दाम्पत्यमेकं विधिवत्प्रतिपूज्य शुभव्रतैः । द्वितीयं गुरुदाम्पत्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ‘ਦੰਪਤੀ’ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ‘ਗੁਰੂ-ਦੰਪਤੀ’ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਪਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਛਲ ਜਾਂ ਕੰਜੂਸੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 161

ततः क्षमापयेद्देवीं देवं च ब्राह्मणं गुरुम् । यथा त्वं देवि ललिते न वियुक्तासि शम्भुना

ਫਿਰ ਦੇਵੀ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀਏ, (ਇਉਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ): ‘ਹੇ ਦੇਵੀ ਲਲਿਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੁੜਦੀ ਨਹੀਂ—’

Verse 162

तथा मे पतिपुत्राणामवियोगः प्रदीयताम् । अनेन विधिना कृत्वा तृतीयां मधुसंज्ञिकाम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਾਹ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਜਾਵੇ। ਇਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ ‘ਮਧੁ’ ਨਾਮਕ ਤੀਜਾ ਵਰਤ ਕੀਤਾ।

Verse 163

इन्द्राणी चेन्द्रपत्नीत्वमवाप सुतमुत्तमम् । सौभाग्यं सर्वलोकेषु सर्वर्द्धिसुखमुत्तमम्

ਇੰਦਰਾਣੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਲੱਭਿਆ; ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਰਮ ਸੁਖ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

Verse 164

अनेन विधिना या तु कुमारी व्रतमाचरेत् । शोभनं पतिमाप्नोति यथेन्द्राण्या शतक्रतुः

ਇਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਆਰੀ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰਾਣੀ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 165

दुर्भगा सुभगत्वं च सुभगा पुत्रिणी भवेत् । पुत्रिण्यक्षयमाप्नोति न शोकं पश्यति क्वचित्

ਦੁਰਭਾਗਣੀ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਅਖੰਡ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ।

Verse 166

अनेकजन्मजनितं दौर्भाग्यं नश्यति ध्रुवम् । मृता तु त्रिदिवं प्राप्य उमया सह मोदते

ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਦੁਰਭਾਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸੁਰਗ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ।

Verse 167

कल्पकोटिशतं साग्रं भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् । पुनस्तु सम्भवे लोके पार्थिवं पतिमाप्नुयात्

ਸੌ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨਚਾਹੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ-ਸਮ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ।

Verse 168

सुभगा रूपसम्पन्ना पार्थिवं जनयेत्सुतम्

ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ ਅਤੇ ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ।

Verse 169

एतत्ते कथितं सर्वं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । अन्यत्पृच्छस्व सुभगे वाञ्छितं यद्धृदि स्थितम्

ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਪੁੱਛ ਲੈ।