Adhyaya 232

Verse 1

सूत उवाच । इति वः कथितं विप्रा रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । यथोपदिष्टं पार्थाय मार्कण्डेयेन वै पुरा

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਰੇਵਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 2

तथा तीर्थकदम्बाश्च तेषु तीर्थविशेषतः । प्राधान्येन मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਥ-ਕਦੰਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਧਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ।

Verse 3

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

ਇਹ ਵਰਣਨ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਹੈ; ਇਹ ਪਰਮ ਪਾਪਹਰ ਹੈ। ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਇਹ ਪੁੰਨ ਚਰਿਤ੍ਰ—ਇਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ—ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।

Verse 4

सप्तकल्पानुगो विप्रो नर्मदायां मुनीश्वराः । मृकण्डतनयो धीमान्परमार्थविदुत्तमः

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਨਰਮਦਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਪ੍ਰ ਸੀ ਜੋ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਅਨੁਗਤ ਰਿਹਾ—ਮ੍ਰਿਕੰਡ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਪਰਮਾਰਥ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

Verse 5

संसेव्य सर्वतीर्थानि नदीः सर्वाश्च वै पुरा । बहुकल्पस्मरां रेवामालक्ष्य शिवदेहजाम्

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਬਹੁ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਸਿਮਰੀ ਜਾਂਦੀ ਰੇਵਾ ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਪਛਾਣ ਲਿਆ।

Verse 6

मे कलेति च शर्वोक्तां शरणं शर्वजां ययौ । अजराममरां देवीं दैत्यध्वंसकरीं पराम्

‘ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੈ’—ਇਉਂ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ—ਉਹ ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਅਜਰਾ ਅਮਰਾ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 7

महाविभवसंयुक्तां भवघ्नीं भवजाह्नवीम् । तस्यामाबध्य सत्प्रेम जातः सोऽप्यजरामरः

ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਭਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੰਸਾਰ-ਭਵ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ‘ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਜਾਹਨਵੀ’ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਭੀ ਅਜਰਾ ਅਮਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यश्च सत्तमाः । व्यवस्थितानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे

ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਰੇਵਾ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।

Verse 9

सारितः परितः सन्ति सतीर्थास्तु सहस्रशः । न तुलां यान्ति रेवायास्ताश्च मन्ये मुनीश्वराः

ਚੌਫੇਰੇ ਅਨੇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਪਰ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਰੇਵਾ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।

Verse 10

एतद्वः कथितं सर्वं यत्पृष्टमखिलं द्विजाः । यन्महेशमुखाच्छ्रुत्वा वायुराह ऋषीन्प्रति

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਮਹੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਯੂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 11

तद्वन्मृकण्डतनयोऽप्यनुभूयाखिलां नदीम् । सतीर्थां पदशः प्राह पाण्डुपुत्राय पावनीम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਕੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਪਾਵਨੀ (ਰੇਵਾ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ।

Verse 12

एतच्च कथितं सर्वं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः । नर्मदाचरितं पुण्यं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪੁੰਨਮਈ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 13

किमन्यैः सरितां तोयैः सेवितैस्तु सहस्रशः । यदि संसेव्यते तोयं रेवायाः पापनाशनम्

ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਸੇਵਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਰੇਵਾ ਦੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਜਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?

Verse 14

मेकलाजलसंसेवी मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम्

ਜੋ ਮੇਕਲਾ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

यथा यथा भजेन्मर्त्यो यद्यदिच्छति तीर्थगः । तत्तदाप्नोति नियतं श्रद्धयाश्रद्धयापि च

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਰਤਯ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਭਜਨ-ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਵੀ।

Verse 16

इदं ब्रह्मा हरिरिदमिदं साक्षात्परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्

ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਹਰਿ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪਰਮ ਹਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਜਲ ਹੀ ਕੈਵਲ੍ਯ, ਮੁਕਤੀ-ਸਰੂਪ ਹੈ।

Verse 17

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि नद्यो हृदयफलप्रदाः । यावन्न स्मर्यते रेवा सेवाहेवा कलौ नरैः

ਜਦ ਤੱਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹੇਵਾ (ਆਹਵਾਨ) ਨਾਲ ਰੇਵਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਗੱਜਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ।

Verse 18

ध्रुवं लोके हितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिद्रूपा रेवेयमवतारिता

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਰਿਤਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰਿਤ ਕੀਤਾ—ਇਹੀ ਰੇਵਾ ਹੈ।

Verse 19

तावद्गर्जन्ति यज्ञाश्च वनक्षेत्रादयो भृशम् । यावन्न नर्मदानामकीर्तनं क्रियते कलौ

ਜਦ ਤੱਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਨ-ਖੇਤਰ ਆਦਿ ਧਾਮ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਗੱਜ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

गरिमा गाण्यते तावत्तपोदानव्रतादिषु । नरैर्वा प्राप्यते यावद्भुवि भर्गभवा धुनी

ਤਪ, ਦਾਨ, ਵਰਤ ਆਦਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਭਰਗ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਧਾਰਾ-ਰੂਪ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ।

Verse 21

ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसन्ति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्

ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਚਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 22

धन्यास्ते देशवर्यास्ते येषु देशेषु नर्मदा । नरकान्तकरी शश्वत्संश्रिता शर्वनिर्मिता

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਭੂਮੀਆਂ, ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਮਦਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਸਦਾ ਨਿਵਾਸੀ, ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ, ਨਰਕ-ਗਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 23

कृतपुण्याश्च ते लोकाः शोकाय न भवन्ति ते । ये पिबन्ति जलं पुण्यं पार्वतीपतिसिन्धुजम्

ਉਹ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਤ-ਪੁਣ੍ਯ ਹਨ; ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ—ਜੋ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

इदं पवित्रमतुलं रेवायाश्चरितं द्विजाः । शृणोति यः कीर्तयते मुच्यते सर्वपातकः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਇਹ ਰੇਵਾ ਦਾ ਅਤੁਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

यत्फलं सर्ववेदैश्च सषडङ्गपदक्रमैः । श्रुतैश्च पठितैस्तस्मात्फलमष्टगुणं भवेत्

ਜੋ ਫਲ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਦ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

सत्रयाजी फलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । श्रुत्वा सकृच्च रेवायाश्चरितं तत्फलं लभेत्

ਸਤਰ-ਯਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੋ ਫਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੇਵਾ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

सर्वतीर्थावगाहाच्च यत्फलं सागरादिषु । सकृच्छ्रुत्वा च माहात्म्यं रेवायास्तत्फलं लभेत्

ਸਾਗਰ ਆਦਿ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਰੇਵਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਕ ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

एतद्धर्म्यमुपाख्यानं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम् । देशे वा मण्डले वापि नगरे ग्राममध्यतः

ਇਹ ਧਰਮਮਈ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਾਖਿਆਨ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ।

Verse 29

गृहे वा तिष्ठते यस्य लिखितं सार्ववार्णिकम् । स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ।

Verse 30

धर्मार्थकाममोक्षाणां मार्गेऽयं देवसेवितः । गुरूणां च गुरुः शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम्

ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਪਰਮ ਕਾਰਣ-ਭੂਤ ਹੈ।

Verse 31

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं पुराणं देवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदवान्भूयात्क्षत्रियो विजयी भवेत्

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਨਿੱਤ ਦੇਵ-ਭਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੀਯ ਜੇਤੂ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 32

धनाढ्यो जायते वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत्

ਵੈਸ਼੍ਯ ਧਨਾਢ੍ਯ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਯੋਗ ਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

सौभाग्यसन्ततिं नारी श्रुत्वैतत्समवाप्नुयात् । श्रियं सौख्यं स्वर्गवासं जन्म चैवोत्तमे कुले

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰੀ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਸੰਪਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ, ਸੁਖ, ਸਵਰਗ-ਵਾਸ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵੀ ਪਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 34

रसभेदी कृतघ्नश्च स्वामिध्रुङ्मित्रवञ्चकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

ਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲਾ, ਗੋ-ਹੰਤਾ, ਵਿਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਵਿਕ੍ਰਯ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ—

Verse 35

ब्रह्मघ्नश्च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । नर्मदाचरितं शृण्वंस्तामब्दं योऽभिषेवते

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਯਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ—ਜੋ ਨਰਮਦਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਪੂਰੇ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ—

Verse 36

सर्वपापविनिर्मुक्तो जायते नात्र संशयः । पाकभेदी वृथापाकी देवब्राह्मणनिन्दकः

ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਵਿਗਾੜੇ, ਵਿਅਰਥ ਪਕਾਏ (ਭੋਜਨ ਨਾਸ ਕਰੇ), ਜਾਂ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ—

Verse 37

परीवादी गुरोः पित्रोः साधूनां नृपतेस्तथा । तेऽपि श्रुत्वा च पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः

ਜੋ ਗੁਰੂ, ਪਿਤਾ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 38

ये पुनर्भावितात्मानः शस्त्रं शृण्वन्ति नित्यशः । पूजयन्ति च तच्छास्त्रं नार्मदं वस्त्रभूषणैः

ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ—ਜੋ ਨਿੱਤ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 39

पुष्पैः फलैश्चन्दनाद्यैर्भोजनैर्विविधैरपि । शास्त्रेऽस्मिन्पूजिते देवाः पूजिता गुरवस्तथा

ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ—ਜਦੋਂ ਇਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 40

इह लोके परे चैव नात्र कार्या विचारणा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धवस्त्रादिभूषणैः

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ—

Verse 41

पूजयेत्परया भक्त्या वाचकं शास्त्रमेव च । वेदपाठैश्च यत्पुण्यमग्निहोत्रैश्च पालितैः

—ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੰਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ—

Verse 42

तत्फलं समवाप्नोति नर्मदाचरिते शुभे । कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करे तथा

ਉਹੀ ਫਲ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਚਰਿਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—

Verse 43

रुद्रावर्ते गयायां च वाराणस्यां विशेषतः । गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे

—ਰੁਦ੍ਰਾਵਰਤ, ਗਯਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ; ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ (ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ) ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗੰਗਾ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ।

Verse 44

एवमादिषु तीर्थेषु यत्पुण्यं जायते नृणाम् । नर्मदाचरितं श्रुत्वा तत्पुण्यं सकलं लभेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪੁੰਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 45

आदिमध्यावसानेषु नर्मदाचरितं शुभम् । यः शृणोति नरो भक्त्या शृणुध्वं तत्फलं महत्

ਨਰਮਦਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ—ਆਰੰਭ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 46

समाप्य शिवसंस्थानं देवकन्यासमावृतः । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा शिवेन सह मोदते

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਅਤੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 47

धर्माख्यानमिदं पुण्यं सर्वाख्यानेष्वनुत्तमम् । गृहेऽपि पठ्यते यस्य चतुर्वर्णस्य सत्तमाः

ਧਰਮ ਦੀ ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਕਥਾ ਸਭ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 48

धन्यं तस्य गृहं मन्ये गृहस्थं चापि तत्कुलम् । पुस्तकं पूजयेद्यस्तु नर्मदाचरितस्य तु

ਮੈਂ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ—ਉਸ ਦਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਲ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ—ਜੋ ਨਰਮਦਾ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 49

नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः । वाचके पूजिते तद्वद्देवाश्च ऋषयोऽर्चिताः

ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਵਾਚਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਅਰਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 50

लेखयित्वा च सकलं रेवाचरितमुत्तमम् । भूषणं सर्वशास्त्राणां यो ददाति द्विजन्मने

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਰੇਵਾ-ਚਰਿਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਵਾ ਕੇ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਸਮਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਵਿਜ (ਦੁਇ-ਜਨਮਾਂ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ—

Verse 51

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 52

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्त्तिवर्धनम्

ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ, ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ, ਮੰਗਲਮਯ ਕਰਦਾ, ਯਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

धर्म्यमायुष्यमतुलं दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वकामार्थसिद्धिदम्

ਇਹ ਧਰਮਮਯ, ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

यत्प्रदत्तमिदं पुण्यं पुराणं वाच्यते द्विजैः । शिवलोके स्थितिस्तस्य पुराणाक्षरवत्सरी

ਜਦ ਇਹ ਪੁੰਨਮਯ ਪੁਰਾਣ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਜਿੰਨੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ।

Verse 55

इति निगदितमेतन्नर्मदायाश्चरित्रं पवनगदितमग्र्यं शर्ववक्त्रादवाप्य । त्रिभुवनजनवन्द्यं त्वेतदादौ मुनीनां कुलपतिपुरतस्तत्सूतमुख्येन साधु

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਣਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ—ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਨ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਇਹ ਕਥਾ, ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਗਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਲਪਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਤ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ।