Adhyaya 225

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे गच्छेदलिकातीर्थमुत्तमम् । अलिका नाम गान्धर्वी कुशीला कुटिलाशया

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਅਲਿਕਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਅਲਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਧਰਵੀ ਕਨਿਆ ਸੀ—ਕੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕੂਟਿਲ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲੀ।

Verse 2

चित्रसेनस्य दौहित्री विद्यानन्दमृषिं गता । वव्रे ते स्वीकृता तेन दशवर्षाणि तं श्रिता

ਉਹ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਦੋਹਿਤ੍ਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਨੰਦ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਗਈ, ਉਸਨੂੰ ਵਰਿਆ; ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ।

Verse 3

पतिं जघान तं सुप्तं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । गत्वा निवेदयामास पितरं रत्नवल्लभम्

ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਤਨਵੱਲਭ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੀ।

Verse 4

पित्रा मात्रा च संत्यक्ता बहुभिर्भर्त्सिता नृप । गर्भघ्नी त्वं पतिघ्नी त्वमिति दर्शय मा मुखम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਧਿਕਕਾਰਿਆ: ‘ਤੂੰ ਗਰਭਘਾਤਣੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਤਿਘਾਤਣੀ ਹੈਂ; ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਨਾ ਵਿਖਾ।’

Verse 5

ब्रह्मघ्नी याहि पापिष्ठे परित्यक्ता गृहाद्व्रज

‘ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਘਾਤਣੀ! ਹੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪਣੀ! ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ; ਤਿਆਗੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾ।’

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । इति दुःखान्विता मूढा ताभ्यां निर्भर्त्सिता सती । तनुं त्यक्तुं मनश्चक्रे प्राप्य तीर्थान्तरं क्वचित्

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ, ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਠੋਰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 7

संपृच्छ्यमाना तीर्थानि ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । श्रुत्वा पापहरं तीर्थं रेवासागरसङ्गमे

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ।

Verse 8

तत्र पार्थ तपश्चक्रे निराहारा जितव्रता । कृच्छ्रातिकृच्छ्रपाराकमहासांतपनादिभिः

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਪૃਥਾ-ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ—ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ—ਕૃચ્છ੍ਰ, ਅਤਿਕૃચ્છ੍ਰ, ਪਾਰਾਕ ਅਤੇ ਮਹਾਸਾਂਤਪਨ ਆਦਿ ਕਠਿਨ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਨਾਲ।

Verse 9

चान्द्रायणैर्ब्रह्मकूर्चैः कर्शयामास वै तनुम् । एवं वर्षशतं सार्द्धं व्यतीतं तपसा नृप

ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹ્મਕੂರ್ಚ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 10

तस्या विशुद्धिमिच्छन्त्याः शिवध्यानार्चनादिभिः । ततः कतिपयाहोभिस्तस्या ज्ञात्वा हठं परम् । परितुष्टः शिवः प्राह पार्वत्या परिचोदितः

ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ, ਅਰਚਨਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਹਠੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 11

ईश्वर उवाच । पुत्रि मा साहसं कार्षीः शुद्धदेहासि साम्प्रतम् । तुष्टोऽहं तपसा तेऽद्य वरं वरय वाञ्छितम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪੁੱਤਰੀ, ਅਜਿਹਾ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗ ਲੈ।'

Verse 12

अलिकोवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वरार्हा यद्यहं मता । नानापापाग्नितप्ताया देहि शुद्धिं परां मम

ਅਲਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀ ਹਾਂ।'

Verse 13

त्वं मे नाथो ह्यनाथायास्त्वमेव जगतां गुरुः । दीनानाथसमुद्धर्ता शरण्यः सर्वदेहिनाम्

'ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੀਨਾਂ ਅਤੇ ਅਨਾਥਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਹੋ।'

Verse 14

ईश्वर उवाच । त्वं भद्रे शुद्धदेहासि मा किंचिदनुशोचिथाः । स्वनाम्ना स्थापयित्वेह मां ततः स्वर्गमेष्यसि

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭੱਦਰੇ, ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ, ਤਦ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗੀ।'

Verse 15

इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवान्तरधीयत । अलिकापि ततो भक्त्या स्नात्वा संस्थाप्य शङ्करम्

ਅਜਿਹਾ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅਲਿਕਾ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 16

दत्त्वा दानं च विप्रेभ्यो लोकमाप महोत्कटम् । पितरं च समासाद्य मातरं च युधिष्ठिर

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।

Verse 17

तैश्च संमानिता प्रीत्या बन्धुभिः सालिका ततः । विमानवरमारूढा दिव्यमालान्विता नृप

ਉਹਨਾਂ ਬੰਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਲਿਕਾ ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 18

गौरीलोकमनुप्राप्तसखित्वेऽद्यापि मोदते । ततः प्रभृति तत्पार्थ विख्यातमलिकेश्वरम्

ਗੌਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਖੀਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪૃਥਾ-ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਧਾਮ ‘ਅਲਿਕੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु या नारी पुरुषो वा युधिष्ठिर । स्नात्वा सम्पूजयेद्भक्त्या महादेवमुमायुतम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ—ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 20

स पापैर्विविधैर्मुक्तो लोकमाप्नोति शांकरम् । मानसं वाचिकं पापं कायिकं यत्पुरा कृतम्

ਉਹ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ—ਮਨਸਿਕ, ਵਾਚਿਕ ਅਤੇ ਕਾਇਿਕ—

Verse 21

सर्वं तद्विलयं याति भोजयित्वा द्विजान्सदा । दीपं दत्त्वा च देवाग्रे न रोगैः परिभूयते

ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ (ਪਾਪ) ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 22

धूपपात्रं विमानं च घण्टां कलशमेव च । दत्त्वा देवाय राजेन्द्र शाक्रं लोकमवाप्नुयात्

ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ! ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਧੂਪ-ਪਾਤ੍ਰ, ਵਿਮਾਨ (ਮਾਡਲ), ਘੰਟੀ ਅਤੇ ਕਲਸ਼ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।