Adhyaya 224

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च जपहोमार्चनादिकम् । भक्त्या कृतं नरैस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਰਥ! ਫਿਰ ਇਕ ਕਰੋਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਜਪ-ਹੋਮ-ਅਰਚਨ ਆਦਿ ਜੋ ਕੁਝ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੋਟਿਗੁਣਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । जलधिं प्रतिगच्छन्ति नर्मदां वीक्षितुं किल

ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ—ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 3

मिलिताः कोटिशो राजन्रेवासागरसङ्गमे । विनोदमतुलं दृष्ट्वा रेवार्णवसमागमे

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਰੇਵਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰੇਵਾ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਅਤੁਲ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।

Verse 4

स्नात्वा शिवं च संस्थाप्य पूजयित्वा महेश्वरम् । कोटीश्वराभिधानं तु स्वस्वभक्त्या विधानतः

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਭਕਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ‘ਕੋਟੀਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

ਕੋਟੀ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਤੁਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते नृपशार्दूल सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु मार्गस्था ये केचिदृषिसत्तमाः । सिद्धामृतपदं यान्ति पितृलोकं तथोत्तमम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਅਮਰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 8

उत्तरे नर्मदातीरे दक्षिणे चाश्रिताश्च ये । देवलोकं गतास्तत्र इति मे निश्चिता मतिः

ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਟੱਲ ਨਿਸਚਯ ਹੈ।

Verse 9

बिल्वार्कपुष्पैर्धत्तूरकुशकाशप्रसूनकैः । ऋतूद्भवैस्तथान्यैश्च पूजयित्वा महेश्वरम्

ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਧੱਤੂਰਾ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੂਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਰ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—

Verse 10

नानोपचारैर्विधिवन्मन्त्रपूर्वं युधिष्ठिर । धूपदीपार्धनैवेद्यैस्तोषयित्वा च धूर्जटिम्

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਪੂਰਵਕ ਨਾਨਾ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਅਰਘ੍ਯ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਧੂর্জਟੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ—

Verse 11

शिवलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पौषकृष्णाष्टमीयोगे विशेषः पूजने स्मृतः

ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੌਸ਼ ਮਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 12

नित्यं च नृपतिश्रेष्ठ चतुर्दश्यष्टमीषु च । शिवमभ्यर्च्य विप्रांश्च भोजयेद्भक्तितो वरान्

ਅਤੇ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਤਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿੱਤ ਹੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ—ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।