Adhyaya 22

Verse 1

। श्री मार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि सा विशल्या ह्यभूद्यथा । आश्चर्यभूता लोकस्य सर्वपापक्षयंकरी

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਗੇ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ‘ਵਿਸ਼ਲਿਆ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ—ਜਗਤ ਲਈ ਅਦਭੁਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 2

ब्रह्मणो मानसः पुत्रो मुख्यो ह्यग्निरजायत । मुख्यो वह्निरितिप्रोक्त ऋषिः परमधार्मिकः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਮਨਸਿਕ ਪੁੱਤਰ ਅਗਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ‘ਮੁੱਖ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ‘ਮੁੱਖ੍ਯ ਵਹਨੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ।

Verse 3

तस्य स्वाहाभवत्पत्नी स्मृता दाक्षायणी तु सा । तस्यां मुख्या महाराज त्रयः पुत्रास्तदाऽभवन्

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਦਾਖ਼ਾਯਣੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਮੁੱਖ੍ਯ ਤੋਂ ਤਦ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

Verse 4

अग्निराहवनीयस्तु दक्षिणाग्निस्तथैव च । गार्हपत्यस्तृतीयस्तु त्रैलोक्यं यैश्च धार्यते

ਅਗਨੀ ਆਹਵਨੀਯ ਅਗਨਿ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣ ਅਗਨਿ ਰੂਪ ਵੀ; ਤੇ ਤੀਜਾ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 5

तथा वै गार्हपत्योऽग्निर्जज्ञे पुत्रद्वयं शुभम् । पद्मकः शङ्कुनामा च तावुभावग्निसत्तमौ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਦੋ ਸ਼ੁਭ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਪਦ੍ਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕੁ ਨਾਮ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਗਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ।

Verse 6

वसन्नग्निर्नदीतीरे समाश्रित्य महत्तपः । रुद्रमाराधयामास जितात्मा सुसमाहितः

ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਿਆਂ ਅਗਨੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਜਿਤੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਧਿਸਥ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 7

दशवर्षसहस्राणि चचार विपुलं तपः । तमुवाच महादेवः प्रसन्नो वृषभध्वजः

ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਵਜ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 8

भोभो ब्रूहि महाभाग यत्ते मनसि वर्तते । दाता ह्यहमसंदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“ਹੇ ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਾਤਾ ਹਾਂ—ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 9

अग्निरुवाच । नर्मदेयं महाभागा सरितो याश्च षोडश । भवन्तु मम पत्न्यस्तास्त्वत्प्रसादान्महेश्वर

ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨਿਆਤਮਕ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣਨ।”

Verse 10

तासु वै चिन्तितान् पुत्रानग्र्यानुत्पादयाम्यहम् । एष एव वरो देव दीयतां मे महेश्वर

“ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਦੇਵ! ਇਹੀ ਵਰ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।”

Verse 11

ईश्वर उवाच । एतास्तु धिष्णिनाम्न्यो वै भविष्यन्ति सरिद्वराः । पत्न्यस्तव विशालाक्ष्यो वेदे ख्याता न संशयः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧਿਸ਼ਣੀ-ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਆਤ—ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ।”

Verse 12

तासां पुत्रा भविष्यन्ति ह्यग्नयो येऽध्वरे स्मृताः । धिष्ण्यानाम सुविख्याता यावदाभूतसम्प्लवम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਗਨੀ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਧਿਸ਼ਣ੍ਯ ਅਗਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਰਹੇਗੀ।

Verse 13

एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत । नर्मदा च सरिच्छ्रेष्ठा तस्य भार्या बभूव ह

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ—ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

Verse 14

कावेरी कृष्णवेणी च रेवा च यमुना तथा । गोदावरी वितस्ता च चन्द्रभागा इरावती

ਕਾਵੇਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਵੇਣੀ, ਰੇਵਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ; ਗੋਦਾਵਰੀ, ਵਿਤਸਤਾ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਅਤੇ ਇਰਾਵਤੀ—ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀਆਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 15

विपाशा कौशिकी चैव सरयूः शतरुद्रिका । शिप्रा सरस्वती चैव ह्रादिनी पावनी तथा

ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਸਰਯੂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰਿਕਾ; ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਅਤੇ ਹ੍ਰਾਦਿਨੀ ਤੇ ਪਾਵਨੀ ਵੀ—ਇਹ ਭੀ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 16

एताः षोडशा नद्यो वै भार्यार्थं संव्यवस्थिताः । तदात्मानं विभज्याशु धिष्णीषु स महाद्युतिः

ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਤੱਤ ਤੁਰੰਤ ਧਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

व्यभिचारात्तु भर्तुर्वै नर्मदाद्यासु धिष्णिषु । उत्पन्नाः शुचयः पुत्राः सर्वे ते धिष्ण्यपाः स्मृताः

ਪਰ ਪਤੀ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ, ਨਰਮਦਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਉਹ ਸਭ ‘ਧਿਸ਼ਣ੍ਯਪਾਃ’—ਉਹਨਾਂ ਧਾਮਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਤੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 18

तस्याश्च नर्मदायास्तु धिष्णीन्द्रो नाम विश्रुतः । बभूव पुत्रो बलवान्रूपेणाप्रतिमो नृप

ਉਸ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ‘ਧਿਸ਼ਣੀਂਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਸੀ।

Verse 19

ततो देवासुरं युद्धमभवल्लोमहर्षणम् । मयतारकमित्येवं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਚਕ, ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਮਯਤਾਰਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 20

तत्र दैत्यैर्महाघोरैर्मयतारपुरोगमैः । ताडितास्ते सुरास्त्रस्ता विष्णुं वै शरणं ययुः

ਉੱਥੇ ਮਯਤਾਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਤਿ ਘੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ-ਪੀਟਿਆ; ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੁਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 21

त्रायस्व नो हृषीकेशा घोरादस्मान्महाभयात् । दैत्यान्सर्वान्संहरस्व मयतारपुरोगमान्

“ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਇਸ ਘੋਰ ਮਹਾਂਭਯ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਮਯਤਾਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੋ।”

Verse 22

एवमुक्तः स भगवान्दिशो दश व्यलोकयत् । ततो भगवता दृष्टौ रणे पावकमारुतौ

ਇਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ (ਵਾਯੂ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 23

आहूतौ विष्णुना तौ तु सकाशं जग्मतुः क्षणात् । स्थितौ तौ प्रणतौ चाग्रे देवदेवस्य धीमतः

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਜਦ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਝੁਕ ਗਏ।

Verse 24

ततो धिष्णिः पावकेन्द्रो देवेनोक्तो महात्मना । निर्दहेमान्महाघोरान्नार्मदेय महासुरान्

ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਧਿਸ਼ਣੀ—ਅਗਨੀ ਦੇ ਇੰਦਰ—ਨੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਮਦਾ-ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

Verse 25

अथैवमुक्तौ तौ देवौ रणे पावकमारुतौ । दैत्यान् ददहतुः सर्वान्मयतारपुरोगमान्

ਇਉਂ ਆਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ—ਪਾਵਕ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ—ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਯਤਾਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਗਏ।

Verse 26

दह्यमानास्तु ते सर्वे शस्त्रैरग्निं त्ववेष्टयन् । दिव्यैरग्न्यर्कसङ्काशैः शतशोऽथ सहस्रशः

ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਸਭ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਲੱਗੇ—ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਦਹਕਦੇ ਸਨ—ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।

Verse 27

तांश्चाग्निः शस्त्रनिकरैर्निर्ददाह महासुरान् । ज्वालामालाकुलं सर्वं वायुना निर्मितं तदा

ਅਗਨੀ ਨੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੌਛਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਤਦ ਵਾਯੂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਅੱਗ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 28

दह्यमानास्ततो दैत्या अग्निज्वालासमावृताः । प्रविश्य पातालतलं जले लीनाः सहस्रशः

ਫਿਰ ਦੈਤ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸੜਦੇ ਸੜਦੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 29

ततः कुमारमग्निं तु नर्मदापुत्रमव्ययम् । पूजयित्वा सुराः सर्वे जग्मुस्ते त्रिदशालयम्

ਤਦ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ, ਯੁਵਕ ਅਗਨੀ-ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 30

सशल्यस्तु महातेजा रेवापुत्रो वृतोऽग्निभिः । नर्मदामागतः क्षिप्रं मातरं द्रष्टुमुत्सुकः

ਪਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰੇਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਰਮਦਾ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 31

तं दृष्ट्वा पुत्रमायान्तं शस्त्रौघेण परिक्षतम् । नर्मदा पुण्यसलिला अभ्युत्थाय सुविस्मिता

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਸੀ; ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨਰਮਦਾ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ।

Verse 32

पर्यष्वजत बाहुभ्यां प्रस्नवापीडितस्तनी । सशल्यं पुत्रमादाय कापिलं ह्रदमाविशत्

ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾਈ; ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਦਬ ਕੇ ਦੁੱਧ ਵਹਿ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਜਖ਼ਮੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕਾਪਿਲਾ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 33

प्रविष्टमात्रे तु ह्रदे कापिले पापनाशिनि । सशल्यं तं विशल्यं च क्षणात्कृतवती तदा

ਕਾਪਿਲੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀ—ਜੋ ਸ਼ਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬਿੱਧਿਆ ਸੀ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਸ਼ਲ੍ਯ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

स विशल्योऽभवद्यस्मात्प्राप्य तस्याः शिवं जलम् । कपिला नामतस्तेन विशल्या चोच्यते बुधैः

ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਵ-ਅਨੁਗ੍ਰਹਿਤ ਮੰਗਲਮਈ ਜਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਸ਼ਲ੍ਯ’ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਪਿਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ‘ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ’—ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ—ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

अन्येऽपि तत्र ये स्नाताः शुचयस्तु समाहिताः । पापशल्यैः प्रमुच्यन्ते मृता यान्ति सुरालयम्

ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ-ਸ਼ਲ੍ਯਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 36

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं पुरा त्वया । उत्पत्तिकारणं तात विशल्याया नरेश्वर

ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਕਾਰਣ ਸਮੇਤ।