Adhyaya 217
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ-ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਏਰੰਡੀ-ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗਮ-ਤੀਰਥ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਸੰਯਮ ਰੱਖ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਘੋਰ ਪਾਪ-ਭਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਿੱਧਾਂਤ ਇੱਥੇ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਅਨਿਵਰਤਿਕਾ ਗਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮੁੜ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ—ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एरण्डीसङ्गमं गच्छेत्सुरासुरनमस्कृतम् । तत्तु तीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਏਰੰਡੀ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 2
उपवासपरो भूत्वा नियतेन्द्रियमानसः । तत्र स्नात्वा विधानेन मुच्यते ब्रह्महत्यया
ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या प्राणत्यागपरो भवेत् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ।