Adhyaya 214

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । चतुर्थं सम्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् । श्रुतमात्रेण येनैव सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੇਵ ਦੇ ਚੌਥੇ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

कपाली कान्थिको भूत्वा यथा स व्यचरन्महीम् । पिशाचैर्राक्षसैर्भूतैर्डाकिनीयोगिनीवृतः

ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਕਪਾਲੀ ਅਤੇ ਕਾਂਥਿਕ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਿਆ—ਪਿਸਾਚਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਡਾਕਿਨੀਆਂ ਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸੰਗਤ।

Verse 3

भैरवं रूपमास्थाय प्रेतासनपरिग्रहः । त्रैलोक्यस्याभयं दत्त्वा चचार विपुलं तपः

ਭੈਰਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਤ-ਆਸਨ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 4

आषाढी तु कृता तत्र ह्याषाढीनाम विश्रुतम् । कन्था मुक्ता ततोऽन्यत्र देवेन परमेष्ठिना

ਉੱਥੇ ਆਸ਼ਾਢੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ, ਜੋ ‘ਆਸ਼ਾਢੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇਵ ਨੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਕਾਂਥਾ (ਫਟੀ ਚਾਦਰ) ਉਤਾਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

Verse 5

तदाप्रभृति राजेन्द्र स कन्थेश्वर उच्यते । तस्य दर्शनमात्रेण ह्यश्वमेधफलं लभेत्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਉਹ ‘ਕਾਂਥੇਸ਼ਵਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

देवो मार्गे पुनस्तत्र भ्रमते च यदृच्छया । विक्रीणाति बलाकारो दृष्ट्वा चोक्तो हरेण तु

ਫਿਰ ਉਸੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਦੇਵ ਯਦ੍ਰਿਚਛਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਲਦ-ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਇਕ ਜਣਾਂ ਕੁਝ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਦ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 7

यदि भद्र न चेत्कोपं करोषि मयि साम्प्रतम् । बलाभिर्भर मे लिङ्गं ददामि बहु ते धनम्

ਹੇ ਭਲੇ ਪੁਰਖ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਧਾਰ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 8

एवमुक्तोऽथ देवेन स वणिग्लोभमोहितः । योजयामास बलका लिङ्गे चोत्तममध्यमान्

ਦੇਵ ਦੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਉਹ ਵਣਿਕ ਬਲਾਕਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਤੇ ਮੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

तावद्यावत्क्षयं सर्वे गताः काले सुसंचिताः । स्थितं समुन्नतं लिङ्गं दृष्ट्वा शोकमुपागमत्

ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 10

कृत्वा तु खण्डखण्डानि स देवः परमेश्वरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं तं दृष्ट्वा गतसाध्वसम्

ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 11

न च मे पूरितं लिङ्गं यास्यामि यदि मन्यसे । ददामि तत्र वित्तं ते यदि लिङ्गं प्रपूरितम्

ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜਦ ਲਿੰਗ ਪੂਰਾ ਭਰ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।

Verse 12

वणिगुवाच । अधन्यः कृतपुण्योऽहं निग्राह्यः परमेश्वर । तव प्रियमकुर्वाणः शोचिष्ये शाश्वतीः समाः

ਵਣਜਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾਏ! ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਅਭਾਗਾ ਹਾਂ, ਦੰਡਯੋਗ੍ਯ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ। ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਅਨੰਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿਲਾਪ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 13

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वणिक्पुत्रस्य भारत । असंक्षयं धनं दत्त्वा स्थितस्तत्र महेश्वरः

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਵਣਜਾਰੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਅਖੁੱਟ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਰਹੇ।

Verse 14

तदा प्रभृति राजेन्द्र बलाकैरिव भूषितम् । प्रत्ययार्थं स्थितं लिङ्गं लोकानुग्रहकाम्यया

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਬਲਾਕਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਜਿਹਾ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਰਿਹਾ।

Verse 15

देवेन रचितं पार्थ क्रीडया सुप्रतिष्ठितम् । देवमार्गमिति ख्यातं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । पश्यन् प्रपूजयन् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਦੇਵ ਨੇ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਹ ‘ਦੇਵਮਾਰਗ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

देवमार्गे तु यो गत्वा पूजयेद्बलाकेश्वरम् । पञ्चायतनमासाद्य रुद्रलोकं स गच्छति

ਜੋ ਦੇਵਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਬਲਾਕੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਜਨ-ਪੂਜਨ ਕਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਚਾਯਤਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 17

देवमार्गे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । न भवेत्पुनरावृत्ती रुद्रलोकात्कदाचन

ਦੇਵਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਾਵਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੜ ਆਵਾਗਮਨ (ਜਨਮ-ਮਰਨ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 18

देवमार्गस्य माहात्म्यं भक्त्या श्रुत्वा नरोत्तम । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਮਾਰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।