
ਸ੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਤੱਤਵਭਰਿਆ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੀਰਥ-ਮਹਾਤਮ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦੇ “ਮਹਾਨ ਚਰਿਤ੍ਰ” ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸ੍ਰਵਣ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਬਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਆਮਲਕ (ਆਂਵਲਾ) ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਮੁੰਡੇ ਫਲ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਖੇਡ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਆਮਲਕ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ “ਆਮਲੇਸ਼ਵਰ” ਨੂੰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् । श्रुतमात्रेण येनैव सर्वपापैः प्रमुच्यते
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਫਿਰ ਦੇਵ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 2
अबालो बालरूपेण ग्रामण्यैर्बालकैः सह । आमलैः क्रीडते शम्भुस्तत्ते वक्ष्यामि भारत
ਬਾਲਕ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
Verse 3
सर्वैस्तैरामलाः क्षिप्ता ये ते देवेन पाण्डव । आनीतास्तत्क्षणादेव ततः पश्चात्क्षिपेद्धरः
ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਆਂਵਲੇ ਸੁੱਟੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਸੁੱਟਦਾ ਸੀ।
Verse 4
यावद्गत्वा दिशो दिग्भ्य आगच्छन्ति पृथक्पृथक् । तावत्तमामलं भूतं पश्यन्ति परमेश्वरम्
ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਨਿਰਮਲ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ—ਉਸ ਆਮਲ-ਸਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
Verse 5
तृतीये चैव यत्कर्म देवदेवस्य धीमतः । स्थानानां परमं स्थानमामलेश्वरमुत्तमम्
ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਮਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ—ਸਭ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।
Verse 6
तेन पूजितमात्रेण प्राप्यते परमं पदम्
ਉਸ ਦੀ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।