
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ‘ਸਵਰਣਬਿੰਦੂ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਤੇ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਾਂਚਨ (ਸੋਨਾ) ਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ‘ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਤਨ’ ਮੰਨ ਕੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸਾਗ੍ਰ ਜਿਤਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਨਾ ਵੀ ਜੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਣ ਤੇ ਸਵਰਗਾਰੋਹਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਾਤਾ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲਪਾਂਤ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਨਵਾਨ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਵਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਵਰਣਦਾਨ ਮਨ-ਬਾਣੀ-ਕਾਇਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्याग्रे पावनं तीर्थं स्वर्णबिन्द्विति विश्रुतम् । यत्र स्नात्वा दिवं यान्ति मृताश्च न पुनर्भवम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ‘ਸੁਵਰਣਬਿੰਦੁ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दत्ते विप्राय काञ्चनम् । तेन यत्तु फलं प्रोक्तं तच्छृणुष्व महीपते
ਹੇ ਮਹੀਪਤੇ! ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਾਂਚਨ (ਸੋਨਾ) ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
Verse 3
सर्वेषामेव रत्नानां काञ्चनं रत्नमुत्तमम् । अग्नितेजःसमुद्भूतं तेन तत्परमं भुवि
ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚਨ (ਸੋਨਾ) ਹੀ ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 4
तेनैव दत्ता पृथिवी सशैलवनकानना । सपत्तनपुरा सर्वा काञ्चनं यः प्रयच्छति
ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਂਚਨ (ਸੋਨਾ) ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਉਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ—ਪਹਾੜਾਂ, ਵਨਾਂ ਤੇ ਕਾਨਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਨਗਰਾਂ-ਪੁਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਦਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 5
मानसं वाचिकं पापं कर्मणा यत्पुरा कृतम् । तत्सर्वं नश्यति क्षिप्रं स्वर्णदानेन भारत
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਮਨ, ਬਾਣੀ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਸੁਵਰਨ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 6
स्वर्णदानं तु यो दत्त्वा ह्यपि वालाग्रमात्रकम् । तत्र तीर्थे मृतो याति दिवं नास्त्यत्र संशयः
ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਵਰਨ-ਦਾਨ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਵਾਲ ਦੀ ਨੋਕ ਜਿਤਨਾ ਹੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 7
तत्र विद्याधरैः सिद्धैर्विमानवरमास्थितः । पूज्यमानो वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्
ਉੱਥੇ ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਭੂਤ-ਸੰਪਲਵ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 8
पूर्णे तत्र ततः काले प्राप्य मानुष्यमुत्तमम् । सुवर्णकोटिसहिते गृहे वै जायते द्विजः
ਉੱਥੇ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੁਵਰਨ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਿਜ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 9
सर्वव्याधिविनिर्मुक्तः सर्वलोकेषु पूजितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं राजसं सत्सु विश्रुतः
ਉਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ—ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।
Verse 207
अध्यायः
ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਿ (ਕੋਲੋਫ਼ਨ)।