Adhyaya 204

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भृगुतीर्थं ततो गच्छेत्तीर्थराजमनुत्तमम् । पैतामहं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਅਨੁੱਤਮ ਰਾਜਾ, ‘ਪੈਤਾਮਹ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 2

ब्रह्मणा तत्र तीर्थे तु पुरा वर्षशतत्रयम् । आराधनं कृतं शम्भोः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । किमर्थं मुनिशार्दूल ब्रह्मा लोकपितामहः । आराधयद्देवदेवं महाभक्त्या महेश्वरम्

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਂਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ?

Verse 4

आराध्यः सर्वभूतानां जगद्भर्ता जगद्गुरुः । श्रोतव्यं श्रोतुमिच्छामि महदाश्चर्यमुत्तमम्

ਉਹ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਲਈ ਆਰਾਧ੍ਯ ਹੈ—ਜਗਤ ਦਾ ਭਰਤਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਗੁਰੂ। ਮੈਂ ਉਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੈ: ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਰਮ ਅਚੰਭਾ।

Verse 5

धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । कथयामास तद्वृत्तमितिहासं पुरातनम्

ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ—ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰੰਪਰਾ।

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । स्वपुत्रिकामभिगन्तुमिच्छन्पूर्वं पितामहः । शप्तस्तु देवदेवेन कोपाविष्टेन सत्तम

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੱਤਮ! ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਵਿਸ਼ਟ ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 7

वेदास्तव विनश्यन्ति ज्ञानं च कमलासन । अपूज्यः सर्वलोकानां भविष्यसि न संशयः

ਹੇ ਕਮਲਾਸਨ! ਤੇਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਗਿਆਨ ਨਾਸ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਪੂਜ੍ਯ ਹੋਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 8

एवं दत्ते ततः शापे ब्रह्मा खेदावृतस्तदा । रेवाया उत्तरे कूले स्नात्वा वर्षशतत्रयम् । तोषयामास देवेशं तुष्टः प्रोवाच शङ्करः

ਇਉਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਰੇਵਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 9

पूज्यस्त्वं भविता लोके प्राप्ते पर्वणि पर्वणि । अहमत्र च वत्स्यामि देवैश्च पितृभिः सह

ਹੇ ਮਹਾਨ! ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵਣ ਦੇ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਤੂੰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 10

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तदाप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं पितामहात् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਹੈ।

Verse 11

तत्र भाद्रपदे मासि कृष्णपक्षे विशेषतः । अमावास्यां तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

ਉੱਥੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪੇ…

Verse 12

पिण्डदानेन चैकेन तिलतोयेन वा नृप । तृप्यन्ति द्वादशाब्दानि पितरो नात्र संशयः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਤਿਲ-ਜਲ ਨਾਲ ਵੀ, ਪਿਤਰ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 13

कन्यागते तु यस्तत्र नित्यं श्राद्धप्रदो भवेत् । अवाप्य तृप्तिं तत्पूर्वे वल्गन्ति च हसन्ति च

ਪਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਨਿੱਤ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਛਲਦੇ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 14

सर्वेषु पितृतीर्थेषु श्राद्धं कृत्वास्ति यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति दर्शे तत्र न संशयः

ਸਾਰੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਦਰਸ਼ਾ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 15

पैतामहे नरः स्नात्वा पूजयन्पार्वतीपतिम् । मुच्यते नात्र सन्देहः पातकैश्चोपपातकैः

ਪੈਤਾਮਹ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਉਪਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । अनिवर्तिका गती राजन्रुद्रलोकादसंशयम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ-ਚਿੱਤ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਨਿਵਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

Verse 204

अध्यायः

ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ।