Adhyaya 197

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं गच्छेत्सूर्यतीर्थमनुत्तमम् । मूलस्थानमिति ख्यातं पद्मजस्थापितं शुभम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੁੱਲ ਸੂਰਯਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਮੂਲਸਥਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਪਦਮਜਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੁਭ ਧਾਮ ਹੈ।

Verse 2

मूलश्रीपतिना देवी प्रोक्ता स्थापय भास्करम् । श्रुत्वा देवोदितं देवी स्थापयामास भास्करम्

ਮੂਲਸ਼੍ਰੀਪਤੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—‘ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ।’ ਦੇਵ-ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 3

प्रोच्यते नर्मदातीरे मूलस्थानाख्यभास्करः

ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ‘ਮੂਲਸਥਾਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਮੂਲ ਆਸਨ ਦਾ ਸੂਰਜ।

Verse 4

तत्र तीर्थे नरो यस्तु स्नात्वा नियतमानसः । संतर्प्य पितृदेवांश्च पिण्डेन सलिलेन च

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮਿਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੇ ਜਲ-ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—

Verse 5

मूलस्थानं ततः पश्येत्स गच्छेत्परमां गतिम् । गुह्याद्गुह्यतरस्तत्र विशेषस्तु श्रुतो मया

ਫਿਰ ‘ਮੂਲਸਥਾਨ’ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਭੇਦ ਹੈ—ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਗੁਪਤ—ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 6

समागमे मुनीनां तु शङ्कराच्छशिशेखरात् । सदा वै शुक्लसप्तम्यां मूलमादित्यवासरः

ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ—ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ ਤੋਂ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ: ਹਰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ‘ਮੂਲ’ ਵਰਤ ਆਦਿਤ੍ਯਵਾਰ (ਐਤਵਾਰ) ਨੂੰ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तदा रेवाजलं गत्वा स्नात्वा संतर्प्य देवताः । पित्ःंश्च भरतश्रेष्ठ दत्त्वा दानं स्वशक्तितः

ਤਦ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਜਲਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 8

करवीरैस्ततो गत्वा रक्तचन्दनवारिणा । संस्थाप्य भास्करं भक्त्या सम्पूज्य च यथाविधि

ਫਿਰ ਕਰਵੀਰ (ਕਨੇਰ) ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਜਲ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 9

ततः सागुरुकैर्धूपैः कुन्दरैश्च विशेषतः । धूपयेद्देवदेवेशं दीपान् बोध्य दिशो दश

ਤਦ ਪਿੱਛੋਂ ਅਗਰੂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਧੂਪ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁੰਦਰ ਦੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼ ਨੂੰ ਧੂਪ ਦੇਵੇ; ਫਿਰ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇ।

Verse 10

उपोष्य जागरं कुर्याद्गीतवाद्यं विशेषतः । एवं कृते महीपाल न भवेदुग्रदुःखभाक्

ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ! ਮਨੁੱਖ ਉਗ੍ਰ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 11

सूर्यलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पशतत्रयम् । गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सेव्यमानो नृपोत्तम

ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 197

अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ)।