Adhyaya 192

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात देवतीर्थमनुत्तमम् । दृष्ट्वा तु श्रीपतिं पापैर्मुच्यते मानवो भुवि

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਤਾਤ, ਦੇਵਤੀਰਥ ਅਤਿਉੱਤਮ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

महर्षेस्तस्य जामाता भृगोर्देवो जनार्दनः

ਉਸ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਜਾਮਾਤਾ ਜਨਾਰਦਨ—ਦੇਵ-ਸਰੂਪ—ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कोऽयं श्रियः पतिर्देवो देवानामधिपो विभुः । कथं जन्माभवत्तस्य देवेषु त्रिषु वा मुने

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤੀ ਕੌਣ ਹੈ—ਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ? ਅਤੇ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ—ਕੀ ਤਿੰਨ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ?

Verse 4

सम्बन्धी च कथं जातो भृगुणा सह केशवः । एतद्विस्तरतो ब्रह्मन् वक्तुमर्हसि भार्गव

ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਰ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । संक्षेपात्कथयिष्यामि साध्यस्य चरितं महत् । न हि विस्तरतो वक्तुं शक्ताः सर्वे महर्षयः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਾਧ੍ਯ ਦੇ ਮਹਾਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ।

Verse 6

नारायणस्य नाभ्यब्जाज्जातो देवश्चतुर्मुखः । तस्य दक्षोऽङ्गजो राजन् दक्षिणाङ्गुष्ठसम्भवः

ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਚਤੁਰਮੁਖ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ ਜਨਮਿਆ—ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ।

Verse 7

धर्मः स्तनान्तात्संजातस्तस्य पुत्रोऽभवत्किल । नारायणसहायोऽसावजोऽपि भरतर्षभ

ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਲਾ ਅਜ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ।

Verse 8

मरुत्वती वसुर्ज्ञाना लम्बा भानुमती सती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वावती ककुप्

ਮਰੁਤਵਤੀ, ਵਸੁ, ਗਿਆਨਾ, ਲੰਬਾ, ਭਾਨੁਮਤੀ, ਸਤੀ, ਸੰਕਲਪਾ, ਮੁਹੂਰਤਾ, ਸਾਧ੍ਯਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਤੀ ਅਤੇ ਕਕੁਪ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ (ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 9

धर्मपत्न्यो दशैवैता दाक्षायण्यो महाप्रभाः । तासां साध्या महाभागा पुत्रानजनयन्नृप

ਇਹ ਦਸ ਹੀ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸਾਧ੍ਯਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

नरो नारायणश्चैव हरिः कृष्णस्तथैव च । विष्णोरंशांशका ह्येते चत्वारो धर्मसूनवः

ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

Verse 11

तथा नारायणनरौ गन्धमादनपर्वते । आत्मन्यात्मानमाधाय तेपतुः परमं तपः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਨਰ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 12

ध्यायमानावनौपम्यं स्वं कारणमकारणम् । वासुदेवमनिर्देश्यमप्रतर्क्यमनन्तरम्

ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—ਅਤੁਲ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਆਦਿਕਾਰਣ ਪਰ ਕਾਰਣਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਅਵਰਨਣਯ, ਤਰਕ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਅਨੰਤ।

Verse 13

योगयुक्तौ महात्मानावास्थितावुरुतापसौ । तयोस्तपःप्रभावेण न तताप दिवाकरः

ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਯੁਕਤ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵੀ ਤਪਦਾ ਨਾ ਸੀ।

Verse 14

ववाह शङ्कितो वायुः सुखस्पर्शो ह्यशङ्कितः । शिशिरोऽभवदत्यर्थं ज्वलन्नपि विभावसुः

ਹਵਾ ਜਿਵੇਂ ਸਹਮੀ ਹੋਈ ਵਹੀ, ਪਰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਅਤੇ ਅੱਗ ਭੜਕਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰਢੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 15

सिंहव्याघ्रादयः सौम्याश्चेरुः सह मृगैर्गिरौ । तयोर्गौरिव भारार्ता पृथिवी पृथिवीपते

ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੇ! ਸਿੰਘ, ਵਿਆਘ੍ਰ ਆਦਿ ਵੀ ਸੁਮਧੁਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਹਿਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਵਿਹਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੋਝ ਨਾਲ ਦਬੀ ਗਾਂ, ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 16

चेरुश्च भूधराश्चैव चुक्षुभे च महोदधिः । देवाश्च स्वेषु धिष्ण्येषु निष्प्रभेषु हतप्रभाः । बभूवुरवनीपाल परमं क्षोभमागताः

ਪਹਾੜ ਵੀ ਚਲ ਪਏ ਅਤੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜਹੀਨ ਹੋ ਗਏ; ਹੇ ਅਵਨੀਪਾਲ! ਉਹ ਪਰਮ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਏ।

Verse 17

देवराजस्तथा शक्रः संतप्तस्तपसा तयोः । युयोजाप्सरसस्तत्र तयोर्विघ्नचिकीर्षया

ਤਦ ਦੇਵਰਾਜ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

इन्द्र उवाच । रम्भे तिलोत्तमे कुब्जे घृताचि ललिते शुभे । प्रम्लोचे सुभ्रु सुम्लोचे सौरभेयि महोद्धते

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰੰਭਾ, ਤਿਲੋਤਮਾ, ਕੁਬਜਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਲਲਿਤਾ, ਸ਼ੁਭੇ; ਹੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ, ਸੁਭ੍ਰੂ, ਸੁਮਲੋਚਾ, ਸੌਰਭੇਈ ਅਤੇ ਮਹੋੱਧਤਾ—

Verse 19

अलम्बुषे मिश्रकेशि पुण्डरीके वरूथिनि । विलोकनीयं बिभ्राणा वपुर्मन्मथबोधनम्

ਹੇ ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ, ਵਰੂਥਿਨੀ—ਤੁਸੀਂ ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੋ, ਐਸਾ ਸੌੰਦਰਯ ਜੋ ਮਨਮਥ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੂੰ ਜਗਾ ਦੇਵੇ।

Verse 20

गन्धमादनमासाद्य कुरुध्वं वचनं मम । नरनारायणौ तत्र तपोदीक्षान्वितौ द्विजौ

ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਉੱਥੇ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਤਪੋ-ਦੀਖਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।

Verse 21

तेपाते धर्मतनयौ तपः परमदुश्चरम् । तावस्माकं वरारोहाः कुर्वाणौ परमं तपः

ਧਰਮ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 22

कर्मातिशयदुःखार्तिप्रदावायतिनाशनौ । तद्गच्छत न भीः कार्या भवतीभिरिदं वचः

ਉਹ ਅਤਿ ਕਰਮ-ਫਲ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਲੰਬੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਓ—ਡਰੋ ਨਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 23

स्मरः सहायो भविता वसन्तश्च वराङ्गनाः । रूपं वयः समालोक्य मदनोद्दीपनं परम् । कन्दर्पवशमभ्येति विवशः को न मानवः

ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੰਗਨਾਵੋ, ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਤੁਹਾਡਾ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵੀ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਯੌਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਕਾਮ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਕਾਰਕ—ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਕੰਦਰਪ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा देवराजेन मदनेन समं तदा । जग्मुरप्सरसः सर्वा वसन्तश्च महीपते

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਦਨ (ਕਾਮ) ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।

Verse 25

गन्धमादनमासाद्य पुंस्कोकिलकुलाकुलम् । चचार माधवो रम्यं प्रोत्फुल्लवनपादपम्

ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—ਨਰ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਮਾਧਵ (ਬਸੰਤ) ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹਰਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠੇ ਸਨ।

Verse 26

प्रववौ दक्षिणाशायां मलयानुगतोऽनिलः । भृङ्गमालारुतरवै रमणीयमभूद्वनम्

ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲੋਂ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਵਨ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਭਿਨਭਿਨਾਹਟ ਨਾਲ ਉਹ ਵਨ ਅਤਿ ਰਮਣੀਯ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 27

गन्धश्च सुरभिः सद्यो वनराजिसमुद्भवः । किन्नरोरगयक्षाणां बभूव घ्राणतर्पणः

ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਨ-ਕੁੰਜਾਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਫੈਲ ਗਈ; ਉਹ ਕਿੰਨਰਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਘ੍ਰਾਣ-ਇੰਦ੍ਰੀ ਦਾ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤਿਕਾਰਕ ਆਨੰਦ ਬਣੀ।

Verse 28

वराङ्गनाश्च ताः सर्वा नरनारायणावृषी । विलोभयितुमारब्धा वागङ्गललितस्मितैः

ਉਹ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਵਰਾਂਗਨਾਵਾਂ ਫਿਰ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮਕ ਵ੍ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ ਲੱਗ ਪਈਆਂ—ਲਲਿਤ ਹਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਭਰੀ, ਮੋਹਕ ਬੋਲੀ ਤੇ ਅੰਗ-ਭੰਗੀਆਂ ਨਾਲ।

Verse 29

जगौ मनोहरं काचिन्ननर्त तत्र चाप्सराः । अवादयत्तथैवान्या मनोहरतरं नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉੱਥੇ ਇਕ ਨੇ ਮਧੁਰ ਗੀਤ ਗਾਇਆ; ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮਨੋਹਰ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਇਆ।

Verse 30

हावैर्भावैः सृतैर्हास्यैस्तथान्या वल्गुभाषितैः । तयोः क्षोभाय तन्वङ्ग्यश्चक्रुरुद्यममङ्गनाः

ਨਖਰੇਲੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਰਸਭਰੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹਾਸੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਭਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

Verse 31

तथापि न तयोः कश्चिन्मनसः पृथिवीपते । विकारोऽभवदध्यात्मपारसम्प्राप्तचेतसोः

ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਾ ਉੱਠਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਬੋਧ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

Verse 32

निवातस्थौ यथा दीपावकम्पौ नृप तिष्ठतः । वासुदेवार्पणस्वस्थे तथैव मनसी तयोः

ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਵਾਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਦੋ ਦੀਵੇ ਕੰਬਦੇ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਹੋ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।

Verse 33

पूर्यमाणोऽपि चाम्भोभिर्भुवमन्यां महोदधिः । यथा न याति संक्षोभं तथा तन्मानसं क्वचित्

ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਹੋਰ ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਖੁਭਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।

Verse 34

सर्वभूतहितं ब्रह्म वासुदेवमयं परम् । मन्यमानौ न रागस्य द्वेषस्य च वशंगतौ

ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਵਾਸੁਦੇਵ-ਮਯ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਗ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।

Verse 35

स्मरोऽपि न शशाकाथ प्रवेष्टुं हृदयं तयोः । विद्यामयं दीपयुतमन्धकार इवालयम्

ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਿਆ-ਮਯ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

Verse 36

पुष्पोज्ज्वलांस्तरुवरान् वसन्तं दक्षिणानिलम् । ताश्चैवाप्सरसः सर्वाः कन्दर्पं च महामुनी

ਮਹਾਮੁਨੀਓਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਖ਼, ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ, ਦੱਖਣੀ ਮਲਾਇਮ ਪਵਨ—ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੰਦਰਪ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।

Verse 37

यच्चारब्धं तपस्ताभ्यामात्मानं गन्धमादनम् । ददर्शातेऽखिलं रूपं ब्रह्मणः पुरुषर्षभ

ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਮੂਹ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ—ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ।

Verse 38

दाहाय नामलो वह्नेर्नापः क्लेदाय चाम्भसः । तद्द्रव्यमेव तद्द्रव्यविकाराय न वै यतः

ਅੱਗ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਸਾੜਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਭੀ ਭਿੱਜਾਉਣ ਲਈ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਆਪ ਹੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 39

ततो विज्ञाय विज्ञाय परं ब्रह्म स्वरूपतः । मधुकन्दर्पयोषित्सु विकारो नाभवत्तयोः

ਇਸ ਲਈ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਧੁ, ਕੰਦਰਪ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਲੁਭਾਵਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਾ ਉਠਿਆ।

Verse 40

ततो गुरुतरं यत्नं वसन्तमदनौ नृप । चक्राते ताश्च तन्वङ्ग्यस्तत्क्षोभाय पुनःपुनः

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਵਸੰਤ ਅਤੇ ਮਦਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਹਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 41

अथ नारायणो धैर्यं संधायोदीर्णमानसः । ऊरोरुत्पादयामास वराङ्गीमबलां तदा

ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਜੰਘ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਬਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 42

त्रैलोक्यसुन्दरीरत्नमशेषमवनीपते । गुणैर्लाघवमभ्येति यस्याः संदर्शनादनु

ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰਤਨ ਸਮਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਸਭ ਦੀਆਂ ਗੁਣਵੱਤਾਵਾਂ ਫਿੱਕੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਮਾਨੋ ਮਹੱਤਤਾ ਹੀ ਘਟ ਜਾਵੇ।

Verse 43

तां विलोक्य महीपाल चकम्पे मनसानिलः । वसन्तो विस्मयं यातः स्मरः सस्मार किंचन

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਮਨ ਦਾ ਪਵਨ ਕੰਬ ਉਠਿਆ; ਵਸੰਤ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਮਰ ਨੇ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਪਛਾਣ ਲਏ।

Verse 44

रम्भातिलोत्तमाद्याश्च वैलक्ष्यं देवयोषितः । न रेजुरवनीपाल तल्लक्ष्यहृदयेक्षणाः

ਹੇ ਅਵਨੀਪਾਲ, ਰੰਭਾ, ਤਿਲੋਤਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ-ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾਈ ਹੋਈ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪਰਖ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਫਿਰ ਨਾ ਰਹੀ।

Verse 45

ततः कामो वसन्तश्च पार्थिवाप्सरसश्च ताः । प्रणम्य भगवन्तौ तौ तुष्टुवुर्मुनिसत्तमौ

ਤਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਵਸੰਤ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਗਵਾਨ-ਸਰੂਪ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 46

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । प्रसीदतु जगद्धाता यस्य देवस्य मायया । मोहिताः स्म विजानीमो नान्तरं विद्यते द्वयोः

ਵਸੰਤ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ; ਉਸੇ ਦੇਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ—ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ।”

Verse 47

प्रसीदतु स वां देवो यस्य रूपमिदं द्विधा । धामभूतस्य लोकानामनादेरप्रतिष्ठतः

ਉਹੀ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਇਕੋ ਸਰੂਪ ਇੱਥੇ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ; ਜੋ ਅਨਾਦਿ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ, ਪਰ ਆਪ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 48

नरनारायणौ देवौ शङ्खचक्रायुधावुभौ । आस्तां प्रसादसुमुखावस्माकमपराधिनाम्

ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਹਨ—ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕਿਰਪਾ-ਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰਹਿਣ।

Verse 49

निधानं सर्वविद्यानां सर्वपापवनानलः । नारायणोऽतो भगवान् सर्वपापं व्यपोहतु

ਨਾਰਾਯਣ ਭਗਵਾਨ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਵਣ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 50

शार्ङ्गचिह्नायुधः श्रीमानात्मज्ञानमयोऽनघः । नरः समस्तपापानि हतात्मा सर्वदेहिनाम्

ਸ਼ਾਰੰਗ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਆਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਆਤਮ-ਜ੍ਞਾਨ-ਮਯ, ਨਿਰਮਲ ਨਰ—ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ—ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 51

जटाकलापबद्धोऽयमनयोर्नः क्षमावतोः । सौम्यास्यदृष्टिः पापानि हन्तुं जन्मार्जितानि वै

ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਖ਼ਿਮਾਵਾਨ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਕੋਮਲ ਮੁਖ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 52

तथात्मविद्यादोषेण योऽपराधः कृतो महान् । त्रैलोक्यवन्द्यौ यौ नाथौ विलोभयितुमागताः

ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖ਼ਾਮੀ ਕਾਰਨ ਜੋ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਾਫ਼ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਉਹ ਦੋ ਨਾਥ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ।

Verse 53

प्रसीद देव विज्ञानधन मूढदृशामिव । भवन्ति सन्तः सततं स्वधर्मपरिपालकाः

ਹੇ ਦੇਵ, ਸੱਚੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਧਨ! ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸਦਾ ਉਹੀ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 54

दृष्ट्वैतन्नः समुत्पन्नं यथा स्त्रीरत्नमुत्तमम् । त्वयि नारायणोत्पन्ना श्रेष्ठा पारवती मतिः

ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ—ਜਿਵੇਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਤਨ—ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪਾਰਵਤੀ-ਸਮਾਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੰਗਲਮਈ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਜਾਗ ਉਠਿਆ ਹੈ।

Verse 55

तेन सत्येन सत्यात्मन्परमात्मन्सनातन । नारायण प्रसीदेश सर्वलोकपरायण

ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—ਹੇ ਸਤ੍ਯਾਤਮਾ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਹੇ ਸਨਾਤਨ! ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ।

Verse 56

प्रसन्नबुद्धे शान्तात्मन्प्रसन्नवदनेक्षण । प्रसीद योगिनामीश नर सर्वगताच्युत

ਹੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ! ਪ੍ਰਸੀਦ ਹੋ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼; ਹੇ ਨਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਅਚ੍ਯੁਤ।

Verse 57

नमस्यामो नरं देवं तथा नारायणं हरिम् । नमो नराय नम्याय नमो नारायणाय च

ਅਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਨਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹਰੀ—ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ। ਨਮੋ ਨਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਮਣਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਭੀ।

Verse 58

प्रसन्नानामनाथानां तथा नाथवतां प्रभो । शं करोतु नरोऽस्माकं शं नारायण देहि नः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਨਾਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਨਾਥ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੀ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੈਂ—ਨਰ ਸਾਨੂੰ ਮੰਗਲ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਾਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 59

मार्कण्डेय उवाच । एवमभ्यर्चितः स्तुत्या रागद्वेषादिवर्जितः । प्राहेशः सर्वभूतानां मध्ये नारायणो नृप

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।’

Verse 60

नारायण उवाच । स्वागतं माधवे कामे भवत्वप्सरसामपि । यत्कार्यमागतानां च इहास्माभिस्तदुच्यताम्

ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਧਵ; ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ; ਅਤੇ ਹੇ ਅਪਸਰਾਓ, ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ। ਜੋ ਕਾਰਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।

Verse 61

यूयं संसिद्धये नूनमस्माकं बलशत्रुणा । संप्रेषितास्ततोऽस्माकं नृत्ययोगादिदर्शनम्

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਓ—ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਚ, ਮੋਹਕਤਾ ਆਦਿ ਦਿਖਾਓ।

Verse 62

न वयं गीतनृत्येन नाङ्गचेष्टादिभाषितैः । लुब्धा वै विषयैर्मन्ये विषया दारुणात्मकाः

ਅਸੀਂ ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਅੰਗ-ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੁਭਾਉਣੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਯ-ਵਸਤੂਆਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।

Verse 63

शब्दादिसङ्गदुष्टानि यदा नाक्षाणि नः शुभाः । तदा नृत्यादयो भावाः कथं लोभप्रदायिनः

ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਤਦ ਨਾਚ ਆਦਿ ਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਲਾਲਚ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

Verse 64

ते सिद्धाः स्म न वै साध्या भवतीनां स्मरस्य च । माधवस्य च शाक्रोऽपि स्वास्थ्यं यात्वविशङ्किताः

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਸਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮਾਧਵ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੇ; ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।

Verse 65

योऽसौ परश्च परमः पुरुषः परमेश्वरः । परमात्मा समस्तस्य स्थावरस्य चरस्य च

ਉਹੀ ਪਰਾਤਪਰ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ—ਅਚਲ ਤੇ ਚਲ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ।

Verse 66

उत्पत्तिहेतुरेते च यस्मिन्सर्वं प्रलीयते । सर्वावासीति देवत्वाद्वासुदेवेत्युदाहृतः

ਉਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤ੍ਵ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 67

वयमंशांशकास्तस्य चतुर्व्यूहस्य मानिनः । तदादेशितवार्त्मानौ जगद्बोधाय देहिनाम्

“ਅਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਤੁਰਵ੍ਯੂਹ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅੰਸ਼, ਅਤਿ ਸੁਖਮ ਭਾਗ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਚਲਦੇ ਹਾਂ, ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਤ-ਤੱਤਵ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ।”

Verse 68

तत्सर्वभूतं सर्वेशं सर्वत्र समदर्शिनम् । कुतः पश्यन्तौ रागादीन्करिष्यामो विभेदिनः

“ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਵਰੂਪ, ਸਭ ਦਾ ਈਸ਼, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਾਗ ਆਦਿ ਵਿਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀਏ?”

Verse 69

वसन्ते मयि चेन्द्रे च भवतीषु तथा स्मरे । यदा स एव भूतात्मा तदा द्वेषादयः कथम्

“ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਆਦਿ ਕਿਵੇਂ ਉੱਠ ਸਕਦੇ ਹਨ?”

Verse 70

तन्मयान्यविभक्तानि यदा सर्वेषु जन्तुषु । सर्वेश्वरेश्वरो विष्णुः कुतो रागादयस्ततः

ਜਦੋਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ—ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਾਗ ਆਦਿ ਆਸਕਤੀਆਂ ਕਿੱਥੋਂ ਉੱਠ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

Verse 71

ब्रह्माणमिन्द्रमीशानमादित्यमरुतोऽखिलान् । विश्वेदेवानृषीन् साध्यान्वसून्पितृगणांस्तथा

ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਈਸ਼ਾਨ ਹੈ; ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸਭ ਮਰੁਤ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ; ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਧ੍ਯ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤ੍ਰਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ।

Verse 72

यक्षराक्षसभूतादीन्नागान्सर्पान्सरीसृपान् । मनुष्यपक्षिगोरूपगजसिंहजलेचरान्

ਉਹੀ ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ, ਭੂਤ ਆਦਿ ਹੈ; ਉਹੀ ਨਾਗ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ, ਪੰਛੀ, ਗਾਂ-ਧਨ, ਰੂਪਧਾਰੀ ਪਸ਼ੂ, ਹਾਥੀ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ।

Verse 73

मक्षिकामशकान्दंशाञ्छलभाञ्जलजान् कृमीन् । गुल्मवृक्षलतावल्लीत्वक्सारतृणजातिषु

ਉਹੀ ਮੱਖੀਆਂ, ਮੱਛਰ, ਡੰਸ, ਟਿੱਡੀਆਂ, ਜਲਜ ਜੀਵ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਹਨ; ਝਾੜੀਆਂ, ਰੁੱਖ, ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ; ਛਾਲ ਅਤੇ ਗੂਦੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਘਾਹ-ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 74

यच्च किंचिददृश्यं वा दृश्यं वा त्रिदशाङ्गनाः । मन्यध्वं जातमेकस्य तत्सर्वं परमात्मनः

ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼—ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣੋ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ‘ਜਨਮਿਆ’ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੋ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।

Verse 75

जायमानः कथं विष्णुमात्मानं परमं च यत् । रागद्वेषौ तथा लोभं कः कुर्यादमराङ्गनाः

ਜੋ ਜਨਮ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਭ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ? ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਪਰਮ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਹੇ ਅਮਰ ਅੰਗਨੋ!

Verse 76

सर्वभूतमये विष्णौ सर्वगे सर्वधातरि । निपात्य तं पृथग्भूते कुतो रागादिको गुणः

ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਰਵਗਤ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਿੱਚ—ਜਦੋਂ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਡਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਗ ਆਦਿ ਗੁਣ ਕਿੱਥੋਂ ਉੱਠਣ?

Verse 77

एवमस्मासु युष्मासु सर्वभूतेषु चाबलाः । तन्मथैकत्वभूतेषु रागाद्यवसरः कुतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਕੋਮਲ ਅਬਲਾਵੋ—ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਇਕ ਆਤਮਾ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਹੀ ਤੱਤ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਗ ਆਦਿ ਲਈ ਮੌਕਾ ਕਿੱਥੇ?

Verse 78

सम्यग्दृष्टिरियं प्रोक्ता समस्तैक्यावलोकिनी । पृथग्विज्ञानमात्रैव लोकसंव्यवहारवत्

ਇਹੀ ਸਮ੍ਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਏਕਤਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਹੀ।

Verse 79

भूतेन्द्रियान्तः करणप्रधानपुरुषात्मकम् । जगद्वै ह्येतदखिलं तदा भेदः किमात्मकः

ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭੂਤ-ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਅੰਤਰਕਰਣ (ਮਨ), ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਭੇਦ’ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 80

भवन्ति लयमायान्ति समुद्रसलिलोर्मयः । न वारिभेदतो भिन्नास्तथैवैक्यादिदं जगत्

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ‘ਜਲ ਦੇ ਭੇਦ’ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 81

यथाग्नेरर्चिषः पीताः पिङ्गलारुणधूसराः । तथापि नाग्नितो भिन्नास्तथैतद्ब्रह्मणो जगत्

ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਭੂਰੀਆਂ, ਲਾਲ ਜਾਂ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਸ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੱਥਾਪਿ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ।

Verse 82

भवतीभिश्च यत्क्षोभमस्माकं स पुरंदरः । कारयत्यसदेतच्च विवेकाचारचेतसाम्

ਅਤੇ ਜੋ ਚੰਚਲਤਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ‘ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ’ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚੇਕ-ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਅਸੱਤ ਹੈ।

Verse 83

भवन्त्यः स च देवेन्द्रो लोकाश्च ससुरासुराः । समुद्राद्रिवनोपेता मद्देहान्तरगोचराः

ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ (ਇੰਦਰ), ਅਤੇ ਲੋਕ—ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਵਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਮੇਰੇ ਹੀ ਦੇਹ-ਵਿਸਤਾਰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।

Verse 84

यथेयं चारुसर्वाङ्गी भवतीनां मयाग्रतः । दर्शिता दर्शयिष्यामि तथा चैवाखिलं जगत्

ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਸਰਵਾਂਗੀ ਰੂਪ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਅਖਿਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 85

प्रयातु शक्रो मा गर्वमिन्द्रत्वं कस्य सुस्थिरम् । यूयं च मा स्मयं यात सन्ति रूपान्विताः स्त्रियः

ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਚਲਾ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ; ਕਿਸ ਦਾ ‘ਇੰਦਰਪਦ’ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਘਮੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੋ; ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਨੇਕ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ।

Verse 86

किं सुरूपं कुरूपं वा यदा भेदो न दृश्यते । तारतम्यं सुरूपत्वे सततं भिन्नदर्शनात्

ਜਦੋਂ ਭੇਦ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ‘ਸੁੰਦਰ’ ਜਾਂ ‘ਕੁਰੂਪ’ ਕੀ ਹੈ? ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤਾਂ ਸਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।

Verse 87

भवतीनां स्मयं मत्वा रूपौदार्यगुणोद्भवम् । मयेयं दर्शिता तन्वी ततस्तु शममेष्यथ

ਤੁਹਾਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਤਨਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।

Verse 88

यस्मान्मदूरोर्निष्पन्ना त्वियमिन्दीवरेक्षणा । उर्वशी नाम कल्याणी भविष्यति वराप्सराः

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਕੁਮਾਰੀ ਮੇਰੀ ਜੰਘ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ—ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 89

तदियं देवराजस्य नीयतां वरवर्णिनी । भवत्यस्तेन चास्माकं प्रेषिताः प्रीतिमिच्छता

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਈ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹੋ।

Verse 90

वक्तव्यश्च सहस्राक्षो नास्माकं भोगकारणात् । तपश्चर्या न वाप्राप्यफलं प्राप्तुमभीप्सता

ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਓ—ਇਹ ਸਾਡੀ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਤਪ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਕੇ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੈ।

Verse 91

सन्मार्गमस्य जगतो दर्शयिष्ये करोम्यहम् । तथा नरेण सहितो जगतः पालनोद्यतः

ਮੈਂ ਇਸ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਦਯਤ ਰਹਾਂਗਾ।

Verse 92

यदि कश्चित्तवाबाधां करोति त्रिदशेश्वर । तमहं वारयिष्यामि निवृत्तो भव वासव

ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰ! ਜੇ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬਾਧਾ ਪਾਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵਾਸਵ, ਤੂੰ ਹਟ ਜਾ, ਵਿਸਰਾਮ ਕਰ।

Verse 93

कर्तासि चेत्त्वमाबाधां न दुष्टस्येह कस्यचित् । तं चापि शास्ता तदहं प्रवर्तिष्याम्यसंशयम्

ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਅਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਧਾ ਪਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਦੰਡ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਚਲਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 94

एतज्ज्ञात्वा न सन्तापस्त्वया कार्यो हि मां प्रति । उपकाराय जगतामवतीर्णोऽस्मि वासव

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਸੰਤਾਪ ਨਾ ਕਰ; ਹੇ ਵਾਸਵ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਹੀ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।

Verse 95

या चेयमुर्वशी मत्तः समुद्भूता पुरंदर त्रेताग्निहेतुभूतेयं एवं प्राप्य भविष्यति

ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ)! ਇਹ ਉਰਵਸ਼ੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰੇਤਾਗ੍ਨਿ—ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ—ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਣ ਦਾ ਹੀ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ।

Verse 192

अध्याय

ਅਧਿਆਇ — ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ।