Adhyaya 186

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं कनखलोत्तमम् । गरुडेन तपस्तप्तं पूजयित्वा महेश्वरम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ! ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਕਨਖਲ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ...

Verse 2

दिव्यं वर्षशतं यावज्जातमात्रेण भारत । तपोजपैः कृशीभूतो दृष्टो देवेन शम्भुना

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜਨਮ ਮਾਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੌ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਤਪ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।

Verse 3

ततस्तुष्टो महादेवो वैनतेयं मनोजवम् । उवाच परमं वाक्यं विनतानन्दवर्धनम्

ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੋਵੇਗ ਸਮਾਨ ਤੇਜ਼ ਵੈਨਤੇਯ ਨੂੰ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਵਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 4

प्रसन्नस्ते महाभाग वरं वरय सुव्रत । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु ददामि तव खेचर

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ। ਹੇ ਖੇਚਰ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁਰਲਭ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।

Verse 5

गरुड उवाच । इच्छामि वाहनं विष्णोर्द्विजेन्द्रत्वं सुरेश्वर । प्रसन्ने त्वयि मे सर्वं भवत्विति मतिर्मम

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ! ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਤਾ (ਸਰਦਾਰੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੈ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਮਤਿ ਹੈ।

Verse 6

श्रीमहेश उवाच । दुर्लभः प्राणिनां तात यो वरः प्रार्थितोऽनघ । देवदेवस्य वाहनं द्विजेन्द्रत्वं सुदुर्लभम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਅਨਘ! ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਤੂੰ ਜੋ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜੇੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 7

नारायणोदरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । त्वया स कथमूह्येत देवदेवो जगद्गुरुः

ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ, ਚਰਾਚਰ ਸਮੇਤ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਢੋ ਸਕੇਂਗਾ?

Verse 8

तेनैव स्थापितश्चेन्द्रस्त्रैलोक्ये सचराचरे । कथमन्यस्य चेन्द्रत्वं भवतीति सुदुर्लभम्

ਉਸੇ ਨੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਚਰਾਚਰ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪਦ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਦਰਜਾ ਅਤਿ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।

Verse 9

तथापि मम वाक्येन वाहनं त्वं भविष्यसि । शङ्खचक्रगदापाणेर्वहतोऽपि जगत्त्रयम्

ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣੇਂਗਾ—ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

इन्द्रस्त्वं पक्षिणां मध्ये भविष्यसि न संशयः । इति दत्त्वा वरं तस्मा अन्तर्धानं गतो हरः

ਤੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਬਣੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 11

ततो गते महादेवे ह्युरुणस्यानुजो नृप । आराधयामास तदा चामुण्डां मुण्डमण्डिताम्

ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਤਦੋਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਮੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 12

श्मशानवासिनीं देवीं बहुभूतसमन्विताम् । योगिनीं योगसंसिद्धां वसामांसासवप्रियाम्

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ; ਜੋ ਯੋਗਿਨੀ ਹੈ, ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਅਤੇ ਚਰਬੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਮਦਿਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

Verse 13

ध्यातमात्रा तु तेनैव प्रत्यक्षा ह्यभवत्तदा । जालंधरे च या सिद्धिः कौलीने उड्डिशे परे

ਉਸ ਨੇ ਕੇਵਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਜਾਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਹੈ—ਕੌਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਉੱਡੀਸ਼ ਵਿੱਚ—ਉਹੀ ਤਦ ਪ੍ਰਾਪਤ/ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੋਈ।

Verse 14

समग्रा सा भृगुक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे तु संस्थिता । चामुण्डा तत्र सा देवी सिद्धक्षेत्रे व्यवस्थिता

ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਭ੍ਰਿਗੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਸਿੱਧਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ। ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਚਾਮੁੰਡਾ ਉੱਥੇ ਸਿੱਧਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 15

संस्तुता ऋषिभिर्देवैर्योगक्षेमार्थसिद्धये । विनतानन्दजननस्तत्र तां योगिनीं नृप । भक्त्या प्रसादयामास स्तोत्रैर्वैदिकलौकिकैः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯੋਗ-ਕਸ਼ੇਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਸ ਯੋਗਿਨੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਜਨਕ ਪੁੱਤਰ ਗਰੁੜ ਨੇ ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ—ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ।

Verse 16

गरुड उवाच । ॐ या सा क्षुत्क्षामकण्ठा नवरुधिरमुखा प्रेतपद्मासनस्था भूतानां वृन्दवृन्दैः पितृवननिलया क्रीडते शूलहस्ता । शस्त्रध्वस्तप्रवीरव्रजरुधिरगलन्मुण्डमालोत्तरीया देवी श्रीवीरमाता विमलशशिनिभा पातु वश्चर्ममुण्डा

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਓਂ। ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਗਲਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਨਵੇਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ; ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਟਪਕਦੀ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਦੇਵੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਵੀਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਮਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 17

या सा क्षुत्क्षामकण्ठा विकृतभयकरी त्रासिनी दुष्कृतानां मुञ्चज्ज्वालाकलापैर्दशनकसमसैः खादति प्रेतमांसम् । या सा दोर्दण्डचण्डैर्डमरुरणरणाटोपटंकारघण्टैः कल्पान्तोत्पातवाताहतपटुपटहैर्वल्गते भूतमाता । क्षुत्क्षामा शुष्ककुक्षिः खवरतरनरवरैः क्षोदति प्रेतमांसं मुञ्चन्ती चाट्टहासं घुरघुरितरवा पातु वश्चर्ममुण्डा

ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਕੰਠ ਵਾਲੀ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਰਗੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਚਬਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀ। ਭੂਤਮਾਤਾ, ਭਿਆਨਕ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਡਮਰੂਆਂ ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ-ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਲਯ-ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਝੰਝੋੜੇ ਕਠੋਰ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਵਿਚ ਭਟਕਦੀ ਹੈ। ਭੁੱਖ-ਪੀੜਤ, ਸੁੱਕੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰੇਤਮਾਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੀ, ਅੱਟਹਾਸ ਛੱਡਦੀ ਤੇ ਘੁਰਘੁਰ ਧੁਨੀ ਕਰਦੀ—ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 18

या सा निम्नोदराभा विकृतभवभयत्रासिनी शूलहस्ता चामुण्डा मुण्डघाता रणरणितरणझल्लरीनादरम्या । त्रैलोक्यं त्रासयन्ति ककहकहकहैर्घोररावैरनेकैर्नृत्यन्ती मातृमध्ये पितृवननिलया पातु वश्चर्ममुण्डा

ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਧਸੇ ਹੋਏ ਪੇਟ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ-ਭਯ ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ; ਚਾਮੁੰਡਾ, ਮੁੰਡ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਯੁੱਧ-ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਰਣਝਣ ਵਿੱਚ ਰਮਣੀ। “ਕਕਹਕਹਕਹ” ਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਘੋਰ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਂਦੀ; ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਨੱਚਦੀ, ਪਿਤ੍ਰਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 19

या धत्ते विश्वमखिलं निजांशेन महोज्ज्वला । कनकप्रसवे लीना पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਤਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਮਹਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਨਕਪ੍ਰਸਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ/ਪ੍ਰਕਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 20

हिमाद्रिसम्भवा देवी दयादर्शितविग्रहा । शिवप्रिया शिवे सक्ता पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਤਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਹਿਮਾਦ੍ਰੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੇਵੀ, ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਤ।

Verse 21

अनादिजगदादिर्या रत्नगर्भा वसुप्रिया । रथाङ्गपाणिना पद्मा पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਤਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਅਨਾਦਿ ਹੈ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਆਦਿ-ਕਾਰਣ ਹੈ; ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਗਰਭਿਤ, ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ; ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਦਮਾ-ਦੇਵੀ।

Verse 22

सावित्री या च गायत्री मृडानी वागथेन्दिरा । स्मर्त्ःणां या सुखं दत्ते पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵੀ; ਜੋ ਮ੍ਰਿਡਾਣੀ, ਵਾਕ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਇੰਦਿਰਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 23

सौम्यासौम्यैः सदा रूपैः सृजत्यवति या जगत् । परा शक्तिः परा बुद्धिः पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਸਦਾ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰਚਦੀ ਤੇ ਪਾਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਹੈ।

Verse 24

ब्रह्मणः सर्गसमये सृज्यशक्तिः परा तु या । जगन्माया जगद्धात्री पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟਾਵੇ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣਹਾਰ ਮਾਤਾ ਹੈ।

Verse 25

विश्वस्य पालने विष्णोर्या शक्तिः परिपालिका । मदनोन्मादिनी मुख्या पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਜੋ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਦਨ ਦੇ ਕਾਮੋਨਮਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 26

विश्वसंलयने मुख्या या रुद्रेण समाश्रिता । रौद्री शक्तिः शिवानन्ता पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਅਗੇਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਰੌਦ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ।

Verse 27

कैलाससानुसंरूढ कनकप्रसवेशया । भस्मकाभिहृता पूर्वं पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ‘ਕਨਕ-ਪ੍ਰਸਵ’ ਨਾਮਕ ਸੁਵਰਨ-ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ, ਅਤੇ ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਸਮਕ ਵੱਲੋਂ ਹਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।

Verse 28

पतिप्रभावमिच्छन्ती त्रस्यन्ती या विना पतिम् । अबला त्वेकभावा च पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੰਬ ਉਠਦੀ ਹੈ; ਬਾਹਰੋਂ ਅਬਲਾ, ਪਰ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗ੍ਰ।

Verse 29

विश्वसंरक्षणे सक्ता रक्षिता कनकेन या । आ ब्रह्मस्तम्बजननी पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਨਕ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਤੱਕ, ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨੀ ਤੱਕ ਸਭ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्वीश्वराः शक्त्या शरीरग्रहणं यया । प्रापिताः प्रथमा शक्तिः पातु मां कनकेश्वरी

ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਦਿ, ਪ੍ਰਥਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

Verse 31

श्रुत्वा तु गरुडेनोक्तं देवीवृत्तचतुष्टयम् । प्रसन्ना संमुखी भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ਗਰੁੜ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਗਈ ਦੇਵੀ ਦੀ ਚਾਰ-ਭਾਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।

Verse 32

श्रीचामुण्डोवाच । प्रसन्ना ते महासत्त्व वरं वरय वाञ्छितम् । ददामि ते द्विजश्रेष्ठ यत्ते मनसि रोचते

ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੁੰਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ। ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 33

गरुड उवाच । अजरश्चामरश्चैव अधृष्यश्च सुरासुरैः । तव प्रसादाच्चैवान्यैरजेयश्च भवाम्यहम्

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋਵਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਧ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰਹਾਂ। ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਅਜੇਯ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।

Verse 34

त्वया चात्र सदा देवि स्थातव्यं तीर्थसन्निधौ मार्कण्डेय उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवी देवैरभिष्टुता

“ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ” ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ—(ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਈ)।

Verse 35

जगामाकाशमाविश्य भूतसङ्घसमन्विता । यदा लक्ष्म्या नृपश्रेष्ठ स्थापितं पुरमुत्तमम्

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਭੂਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਨਗਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, (ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ)।

Verse 36

अनुमान्य तदा देवीं कृतं तस्यां समर्पितम् लक्ष्मीरुवाच । रक्षणाय मया देवि योगक्षेमार्थसिद्धये

ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਖੇਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ, ਅਰਥਾਤ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੈ।”

Verse 37

मातृवत्प्रतिपाल्यं ते सदा देवि पुरं मम । गरुडोऽपि ततः स्नात्वा सम्पूज्य कनकेश्वरीम्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਪੁਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕਨਕੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

तीर्थं तत्रैव संस्थाप्य जगामाकाशमुत्तमम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਆਕਾਸ਼-ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…

Verse 39

सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते । गन्धपुष्पादिभिर्यस्तु पूजयेत्कनकेश्वरम्

ਉਹ ਉਸ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਨਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…

Verse 40

तस्य योगैश्वर्यसिद्धिर्योगपीठेषु जायते । मृतो योगेश्वरं लोकं जयशब्दादिमङ्गलैः । स गच्छेन्नात्र सन्देहो योगिनीगणसंयुतः

ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ-ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗੈਸ਼ਵਰ੍ਯ-ਸਿੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ‘ਜੈ!’ ਆਦਿ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 186

अध्याय

ਅਧਿਆਇ—ਇੱਥੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵੰਡ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।