Adhyaya 182

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो भृगुः श्रिया चैव समेतः कच्छपं गतः । अभिनन्द्य यथान्यायमुवाच वचनं शुभम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਭ੍ਰਿਗੂ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੱਛਪ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 2

त्वया धृता धरा सर्वा तथा लोकाश्चराचराः । तथैव पुण्यभावत्वात्स्थितस्तत्र महामते

ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਧਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਲੋਕ ਵੀ। ਤੇਰੀ ਪੁੰਨਮਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਮਤਿ, ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 3

चातुर्विद्यस्य संस्थानं करोमि रमया सह । यदि त्वं मन्यसे देव तदादेशय मां विभो

ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਚਤੁਰਵਿਦਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਆਸਨ-ਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤਾਂ ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ।

Verse 4

कूर्म उवाच । एवमेव द्विजश्रेष्ठ मम नामाङ्कितं पुरम् । भविष्यति महत्कालं ममोपरि सुसंस्थितम्

ਕੂರ್ಮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਇੱਕ ਪੁਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬਣੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਸੁਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹੇਗਾ।

Verse 5

अचलं सुस्थिरं तात न भीः कार्या सुलोचने । एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं कच्छपस्य मुखाच्च्युतम्

“ਹੇ ਤਾਤ, ਇਹ ਅਚਲ ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹੇਗਾ; ਹੇ ਸੁਲੋਚਨੇ, ਡਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਕੱਛਪ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ…

Verse 6

हृष्टस्तुष्टः श्रिया सार्द्धं पद्मयोनिसुतो भृगुः । अभीचि उदये प्राप्ते कृतकौतुकमङ्गलः

ਤਦ ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਨਾਲ, ਹ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ। ਅਭੀਚੀ ਦੇ ਉਦਯ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੌਤੁਕ-ਅਭਿਸੇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ-ਮੰਗਲ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।

Verse 7

नन्दने वत्सरे माघे पञ्चम्यां भरतर्षभ । शस्ते तु ह्युत्तरायोगे कुम्भस्थे शशिमण्डले

ਨੰਦਨ ਸੰਵਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ—ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ…

Verse 8

रेवाया उत्तरे तीरे गम्भीरे चाभिवारुणि । प्रागुदक्प्रवणे देशे कोटितीर्थसमन्वितम्

ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਗਹਿਰੇ ਅਤੇ ਜਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਜਲ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ—ਕੋਟਿ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ।

Verse 9

क्रोशप्रमाणं तत्क्षेत्रं प्रासादशतसंकुलम् । अचिरेणैव कालेन तपोबलसमन्वितः । विचिन्त्य विश्वकर्माणं चकार भृगुसत्तमः

ਉਹ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

ब्राह्मणा वेदविद्वांसः क्षत्रिया राज्यपालकाः । वैश्या वृत्तिरतास्तत्र शूद्राः शुश्रूषकास्त्रिषु

ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ; ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਵੈਸ਼੍ਯ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸਨ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਤਿੰਨਾਂ (ਉੱਚ ਵਰਣਾਂ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 11

एवं श्रिया वृतं क्षेत्रं परमानन्दनन्दितम् । निर्मितं भृगुणा तात सर्वपातकनाशनम् । इति भृगुकच्छोत्पत्तिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

मार्कण्डेय उवाच । ततः कालेन महता कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । देवलोकं जगामाशु लक्ष्मीरृषिसमागमे

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਕਿਸੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 13

समर्प्य कुञ्चिकाट्टालं भृगवे ब्रह्मवादिने । पालयस्व यथार्थं वै स्थानकं मम सुव्रत

ਕੁੰਜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵਕਤਾ ਸੀ, ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਮੇਰੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਥਾਰਥ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ।”

Verse 14

देवकार्याण्यशेषाणि कृत्वा श्रीः पुनरागता । आजगाम रमा देवी भृगुकच्छं त्वरान्विता

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਨਿਭਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਰਮਾ) ਮੁੜ ਆ ਗਈ; ਤੁਰੰਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਰਮਾ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 15

प्रार्थितं कुञ्चिकाट्टालं स्वगृहं सपरिग्रहम् । भृगुर्यदा तदा पार्थ मिथ्या नास्ति तदा वदत

“ਜੋ ਕੁੰਜੀ ਅਤੇ ਕਿਵਾੜ—ਘਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ—ਭ੍ਰਿਗੂ ਜਿਵੇਂ ਕਹੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਹੀਂ: ‘ਇਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।’”

Verse 16

एव विवादः सुमहान्संजातश्च नरेश्वर । ममेति मम चैवेति परस्परसमागमे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ: “ਮੇਰਾ! ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਹੀ!”

Verse 17

ततः कालेन महता भृगुणा परमर्षिणा । चातुर्विद्यप्रमाणार्थं चकार महतीं स्थितिम्

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਪਰਮਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ।

Verse 18

अस्मदीयं यथा सर्वं नगरं मृगलोचने । चातुर्विद्या द्विजाः सर्वे तथा जानन्ति सुन्दरि

“ਹੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਸੁੰਦਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਨਗਰ ਸਾਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਾਰੇ ਦ੍ਵਿਜ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰੂਪਵਤੀ।”

Verse 19

श्रीरुवाच । प्रमाणं मम विप्रेन्द्र चातुर्वण्या न संशयः । मदीयं वा त्वदीयं वा कथयन्तु द्विजोत्तमाः

ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ, ਚਾਰੋਂ ਵਰਣ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਦੱਸਣ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਰਾ।”

Verse 20

ततः समस्तैर्विबुधैः सम्प्रधार्य परस्परम् । द्विधा तैर्वाक्स्थलं दृष्ट्वा ब्राह्मणा नृपसंहितम्

ਤਦ ਸਭ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਾਮਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि नोचुर्वै किंचिदुत्तरम् । अष्टादशसहस्रेषु भृगुकोपभयान्नृप । उक्तं च तालकं हस्ते यस्य तस्येदमुत्तरम्

ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਹੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: “ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡੀ (ਤਾਲਕ) ਹੈ, ਫੈਸਲਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।”

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा तु सा देवी निगमं नैगमैः कृतम् । क्रोधेन महताविष्टा शशाप द्विजपुंगवान्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ—ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਆ ਧਰਮ-ਨਿਗਮ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਮਹਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੀ।

Verse 23

श्रीदेव्युवाच । यस्मात्सत्यं समुत्सृज्य लोभोपहतमानसैः । मदीयं लोपितं स्थानं तस्माच्छृण्वन्तु मे गिरम्

ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੋ।”

Verse 24

त्रिपौरुषा भवेद्विद्या त्रिपुरुषं न भवेद्धनम् । न द्वितीयस्तु वो वेदः पठितो भवति द्विजाः

“ਵਿਦਿਆ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਕ ਹੀ ਟਿਕੇਗੀ, ਧਨ ਤਿੰਨ ਪੁਰਖਾਂ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕੇਗਾ। ਅਤੇ ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜਾ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 25

गृहाणि न द्विभौमानि न च भूतिः स्थिरा द्विजाः । पक्षपातेन वो धर्मो न च निःश्रेयभावतः

“ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਟਿਕਣਗੇ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਭੂਤੀ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗੀ। ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ ਚਲੇਗਾ, ਨਿਹਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।”

Verse 26

इष्टो गोत्रजनः कश्चिल्लोभेनावृतमानसः । न च द्वैधं परित्यज्य ह्येकं सत्यं भविष्यति

“ਲੋਭ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਕੁਲਜਨ ਵੀ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਦੋਮੁਹੀਂਤਾ ਨਾ ਛੱਡਣ ਤਕ ਇਕੋ ਅਡੋਲ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 27

अद्यप्रभृति सर्वेषामहङ्कारो द्विजन्मनाम् । न पिता पुत्रवाक्येन न पुत्रः पितृकर्मणि

ਅੱਜ ਤੋਂ ਦ੍ਵਿਜ ਜਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਹੀ ਵੱਸੇਗਾ। ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ, ਨ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ।

Verse 28

अहङ्कारकृताः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः । इति शप्त्वा रमादेवी तदैव च दिवं ययौ

ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਭੇ ਐਸੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਉਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਰਮਾ ਦੇਵੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 29

ततो गतायां वै लक्ष्म्यां देवा ब्रह्मर्षयोऽमलाः । क्रोधलोभमिदं स्थानं तेऽपि चोक्त्वा दिवं ययुः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਨਿਰਮਲ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ‘ਇਹ ਥਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ,’ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 30

गतां दृष्ट्वा ततो देवीमृषींश्चैव तपोधनान् । भृगुश्च परमेष्ठी स विषादमगमत्परम् । प्रसादयामास पुनः शङ्करं त्रिपुरान्तकम्

ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਉੱਚੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਘੋਰ ਵਿਸਾਦ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

Verse 31

तपसा महता पार्थ ततस्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वचनं काले हर्षयन् भृगुसत्तमम्

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 32

किं विषण्णोऽसि विप्रेन्द्र किं वा सन्तापकारणम् । मयि प्रसन्नेऽपि तव ह्येतत्कथय मेऽनघ

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਵਿਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਸੰਤਾਪ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

Verse 33

भृगुरुवाच । शापयित्वा द्विजान्सर्वान्पुरा लक्ष्मीर्विनिर्गता । अपवित्रमिदं चोक्त्वा ततो देवा विनिर्गताः

ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ‘ਇਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਥੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 34

ईश्वर उवाच । पुरा मया यथा प्रोक्तं तत्तथा न तदन्यथा । क्रोधस्थानमसंदेहं तथान्यदपि तच्छृणु

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਹੋ ਹੀ ਹੈ—ਕਦੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਆਸਨ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ।

Verse 35

तत्र स्थानसमुद्भूता महद्भयविवर्जिताः । ब्राह्मणा मत्प्रसादेन भविष्यन्ति न संशयः

ਉਥੇ, ਉਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਭੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 36

वेदविद्याव्रतस्नाताः सर्वशास्त्रविशारदाः । येऽपि ते शतसाहस्रास्त्वरिता ह्यागतास्त्विह

ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਸੰਕਲਪ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ—ਉਹ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

Verse 37

अपठस्यापि मूर्खस्य सर्वावस्थां गतस्य च । उत्तरादुत्तरं शक्रो दातुं न तु भृगूत्तम

ਅਣਪੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ—ਇੰਦਰ ਸਦਾ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਾਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।

Verse 38

कोटितीर्थमिदं स्थानं सर्वपापप्रणाशनम् । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र भविष्यति न संशयः

ਇਹ ਸਥਾਨ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ।

Verse 39

मत्प्रसादाद्देवगणैः सेवितं च भविष्यति । भृगुक्षेत्रे मृता ये तु कृमिकीटपतंगकाः

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਨ ਦੇਵਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸੇਵਿਤ ਅਤੇ ਆਦਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੀੜੇ, ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ…

Verse 40

वासस्तेषां शिवे लोके मत्प्रसादाद्भविष्यति । वृषखाते नरः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵೃಷਖਾਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…

Verse 41

सर्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । भृगुतीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

…ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਰਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 42

तस्य ते द्वादशाब्दानि शान्तिं गच्छन्ति तर्पिताः । दधिक्षीरेण तोयेन घृतेन मधुना सह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਰਪਣ ਦਹੀਂ-ਦੁੱਧ ਮਿਲੇ ਜਲ ਨਾਲ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਧੁ ਸਮੇਤ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 43

ये स्नपन्ति विरूपाक्षं तेषां वासस्त्रिविष्टपे । मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ सर्वदेवानुसेवितम्

ਜੋ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਲੋਕ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ।

Verse 44

भविष्यति भृगुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रादिभिः समम् । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते यवं कृत्वा हिरण्मयम्

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁਖੇਤਰ ਕੁਰੂਖੇਤਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਰਮ-ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਵੇ, ਤਦ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਜੌਂ ਅਰਪਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 45

दत्त्वा शिरसि यः स्नाति भृगुक्षेत्रे द्विजोत्तम । अविचारेण तं विद्धि संस्नातं कुरुजाङ्गले

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ! ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਯਥਾਵਿਧ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਜਾਣ ਕਿ ਉਹ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ (ਕੁਰੂਖੇਤਰ) ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਚਮੁਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਆਇਆ।

Verse 46

अहं चैव वसिष्यामि अम्बिका च मम प्रिया । सर्वदुःखापहा देवी नाम्ना सौभाग्यसुन्दरी

ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਅੰਬਿਕਾ ਵੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ‘ਸੌਭਾਗ੍ਯਸੁੰਦਰੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 47

वसिष्यामि तया देव्या सहितो भृगुकच्छके । एवमुक्त्वा स्थितो देवो भृगुकच्छेऽम्बिका तथा

“ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਹਿਤ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸ ਗਈ।

Verse 48

भृगुस्तु स्वपुरं प्रायाद्ब्रह्मघोषनिनादितम् । ऋग्यजुःसामघोषेण ह्यथर्वणनिनादितम्

ਤਦ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚਲਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ; ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਣ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਵੀ ਗੂੰਜ ਉਠਦਾ ਸੀ।

Verse 49

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वृषमुत्सृजते नरः । स याति शिवसायुज्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਬੈਲ) ਨੂੰ ਧਰਮ-ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 50

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा चैत्रे मासि समाचरेत् । दद्याच्च लवणं विप्रे पूज्य सौभाग्यसुन्दरीम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੂਣ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 51

गोभूहिरण्यं विप्रेभ्यः प्रीयेतां ललिताशिवौ । न दुःखं दुर्भगत्वं च वियोगं पतिना सह

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਰਹੇਗਾ, ਨਾ ਬਦਕਿਸਮਤੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ।

Verse 52

प्राप्नोति नारी राजेन्द्र भृगुतीर्थाप्लवेन च । यस्तु नित्यं भृगुं देवं पश्येद्वै पाण्डुनन्दन

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਭ੍ਰਿਗੁ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਰੀ ਭੀ ਇਹ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਨਿੱਤ ਭਗਵਾਨ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ—ਹੇ ਪਾਂਡੁ-ਨੰਦਨ—

Verse 53

आ ब्रह्मसदनं यावत्तत्रस्थैर्दैवतैः सह । यत्फलं समवाप्नोति तच्छृणुष्व नृपोत्तम

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੱਕ—ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਜੋ ਫਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ।

Verse 54

सुवर्णशृङ्गीं कपिलां पयस्विनीं साध्वीं सुशीलां तरुणीं सवत्साम् । दत्त्वा द्विजे सर्वव्रतोपपन्ने फलं च यत्स्यात्तदिहैव नूनम्

ਸੁਵਰਨ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ—ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸਾਧਵੀ, ਸੁਸ਼ੀਲ, ਤਰੁਣ, ਅਤੇ ਬਛੜੇ ਸਮੇਤ—ਸਾਰੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

समाः सहस्राणि तु सप्त वै जले म्रियेल्लभेद्द्वादशवह्निमध्ये । त्यजंस्तनुं शूरवृत्त्या नरेन्द्र शक्रातिथ्यं याति वै मर्त्यधर्मा

ਹੇ ਨਰੇੰਦਰ! ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੂਰ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਦੇਹ ਤਿਆਗੇ—ਚਾਹੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਮਰ ਕੇ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ—ਉਹ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਅਤਿਥਿ-ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 56

आख्यानमेतच्च सदा यशस्यं स्वर्ग्यं धन्यं पुत्र्यमायुष्यकारि । शृण्वंल्लभेत्सर्वमेतद्धि भक्त्या पर्वणि पर्वण्याजमीढस्सदैव

ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਸਦਾ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਨ੍ਯ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਯ, ਪੁੱਤਰ-ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਵਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰਾਂ ਉੱਤੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਜਮੀਢ-ਵੰਸ਼ਜ।

Verse 57

संन्यासं कुरुते यस्तु भृगुतीर्थे विधानतः । स मृतः परमं स्थानं गच्छेद्वै यच्च दुर्लभम्

ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਉਪਰਾਂਤ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 58

एतच्छ्रुत्वा भृगुश्रेष्ठो देवदेवेन भाषितम् । प्रहृष्टवदनो भूत्वा तत्रैव संस्थितो द्विजः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਦਵਿਜ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 59

तिरोभावं गते देवे भृगुः श्रेष्ठो द्विजोत्तमः । स्वमूर्ति तत्र मुक्त्वा तु ब्रह्मलोकं जगाम ह

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 60

भृगुकच्छस्य चोत्पत्तिः कथिता तव पाण्डव । संक्षेपेण महाराज सर्वपामप्रणाशनी

ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਇਹ ਕਥਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 61

एतत्पुण्यं पापहरं क्षेत्रं देवेन कीर्तितम् । चतुर्युगसहस्रेण पितामहदिनं स्मृतम्

ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ, ਪਾਪਹਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 62

प्राप्ते ब्रह्मदिने विप्रा जायते युगसम्भवः । न पश्यामि त्विदं क्षेत्रमिति रुद्रः स्वयं जगौ

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਦ ਯੁਗ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ—“ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।”

Verse 63

यः शृणोति त्विदं भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । स याति परमं लोकमिति रुद्रः स्वयं जगौ

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਉਹ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 64

देवखाते नरः स्नात्वा पिण्डदानादिसत्क्रियाम् । यां करोति नृपश्रेष्ठ तामक्षयफलां विदुः

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਪਿੰਡਦਾਨ ਆਦਿ ਪੁਣ੍ਯ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

य इमं शृणुयाद्भक्त्या भृगुकच्छस्य विस्तरम् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेद्वै नात्र संशयः

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ-ਫਲ ਬਰਾਬਰ ਪੁਣ੍ਯ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 182

अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਸਿਰਲੇਖ)।