Adhyaya 181

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि भृगुतीर्थस्य विस्तरम् । यं श्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਭ੍ਰਿਗੁਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਜਾਂ ਗੋ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਵੀ ਸਭ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तत्र तीर्थे तु विख्यातं वृषखातमिति श्रुतम् । भृगुणा तत्र राजेन्द्र तपस्तप्तं पुरा किल

ਉਸ ਤੀਰਥ-ਘਾਟ ਤੇ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਖਾਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਉੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । भृगुकच्छे स विप्रेन्द्रो निवसन् केन हेतुना । तपस्तप्त्वा सुविपुलं परां सिद्धिमुपागतः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਪ੍ਰ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਵੱਸਦਾ ਸੀ? ਅਤੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ?

Verse 4

को वा वृष इति प्रोक्तस्तत्खातं येन खानितम् । एतत्सर्वं यथान्यायं कथयस्व ममानघ

ਅਤੇ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼’ ਕੌਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ‘ਖਾਤ’ ਕਿਸ ਨੇ ਖੋਦਿਆ? ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एष प्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਸਭ ਦਾ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 6

षष्ठस्तु ब्रह्मणः पुत्रो मानसो भृगुसत्तमः । तपश्चचार विपुलं श्रीवृते क्षेत्र उत्तमे

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ‘ਸ਼੍ਰੀਵ੍ਰਿਤ’ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।

Verse 7

दिव्यं वर्षसहस्रं तु संशुष्को मुनिसत्तमः । निराहारो निरानन्दः काष्ठपाषाणवत्स्थितः

ਦਿਵ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁੱਕ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਨਿਰਾਹਾਰ, ਨਿਰਾਨੰਦ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।

Verse 8

ततः कदाचिद्देवेशो विमानवरमास्थितः । उमया सहितः श्रीमांस्तेन मार्गेण चागतः

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਸੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 9

दृष्ट्वा तत्र महाभागं भृगुं वल्मीकवत्स्थितम् । उवाच देवी देवेशं किमिदं दृश्यते प्रभो

ਉੱਥੇ ਮਹਾਭਾਗ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਵਲਮੀਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਜਿਹਾ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਪ੍ਰਭੋ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?’

Verse 10

ईश्वर उवाच । भृगुर्नाम महादेवि तपस्तप्त्वा सुदारुणम् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु मम ध्यानपरायणः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਦਿਵ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।’

Verse 11

जलबिन्दु कुशाग्रेण मासे मासे पिबेच्च सः । संवत्सरशतं साग्रं तिष्ठते च वरानने

‘ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮਹੀਨਾ ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੇਵਲ ਇਕ ਬੂੰਦ ਚੁੱਸਦਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।’

Verse 12

तच्छ्रुत्वा वचनं गौरी क्रोधसंवर्तितेक्षणा । उवाच देवी देवेशं शूलपाणिं महेश्वरम्

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਗੌਰੀ—ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

Verse 13

सत्यमुग्रोऽसि लोके त्वं ख्यापितो वृषभध्वज । निष्कारुण्यो दुराराध्यः सर्वभूतभयंकरः

“ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ, ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਗ੍ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਦਇਆ ਰਹਿਤ, ਮਨਾਉਣਾ ਔਖਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ।”

Verse 14

दिव्यं वर्षसहस्रं तु ध्यायमानस्य शङ्करम् । ब्राह्मणस्य वरं कस्मान्न प्रयच्छसि शंस मे

“ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਿਵ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 15

एवमुक्तोऽथ देवेशः प्रहस्य गिरिनन्दिनीम् । उवाच नरशार्दूल मेघगम्भीरया गिरा

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਗਿਰਿਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ।

Verse 16

स्त्री विनश्यति गर्वेण तपः क्रोधेन नश्यति । गावो दूरप्रचारेण शूद्रान्नेन द्विजोत्तमाः

“ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤਪ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਂਵਾਂ ਦੂਰ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਹਾਨੀ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਆਪਣੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।”

Verse 17

क्रोधान्वितो द्विजो गौरी तेन सिद्धिर्न विद्यते । वर्षायुतैस्तथा लक्षैर्न किंचित्कारणं प्रिये

ਹੇ ਗੌਰੀ! ਜਦੋਂ ਦਵਿਜ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਤਮਿਕ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਕਾਰਣ (ਸਫਲਤਾ ਲਈ) ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 18

एवम्भूतस्य तस्यापि क्रोधस्य चरितं महत् । एवमुक्त्वा ततः शम्भुर्वृषं दध्यौ च तत्क्षणे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਪਰਿਣਾਮ ਭਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸੇ ਛਿਨ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

Verse 19

वृषो हि भगवन्ब्रह्मा वृषरूपी महेश्वरः । ध्यानप्राप्तः क्षणादेव गर्जयन् वै मुहुर्मुहुः

ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਛਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 20

किं करोमि सुरश्रेष्ठ ध्यातः केनैव हेतुना । करोमि कस्य निधनमकाले परमेश्वर

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਕਰਾਂ?

Verse 21

ईश्वर उवाच । कोपयस्व द्विजश्रेष्ठं गत्वा त्वं भृगुसत्तमम् । येन मे श्रद्दधत्येषा गौरी लोकैकसुन्दरी

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਿਸ਼ੀ-ਵਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰ। ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਸੁੰਦਰ ਗੌਰੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਧਾਰੇ।

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा वृषो गत्वा धर्षणार्थं द्विजोत्तमम् । नर्मदायास्तटे रम्ये समीपे चाश्रमे भृगुः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ। ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 23

ततः शृङ्गैर्गृहीत्वा तु प्रक्षिप्तो नर्मदाजले । ततः क्रुद्धो भृगुस्तत्र दण्डहस्तो महामुनिः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਉੱਥੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੰਡ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 24

पशुवत्ते वधिष्यामि दण्डघातेन मस्तके । शिखायज्ञोपवीते च परिधानं वरासने

“ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਦੰਡ ਦਾ ਵਾਰ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਯੋਗ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।”

Verse 25

सुसंवृतं कृतं तेन धावन्वै पृष्ठतो ब्रवीत्

ਇਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਬੋਲਿਆ।

Verse 26

भृगुरुवाच । पापकर्मन्दुराचार कथं यास्यसि मे वृष । अवमानं समुत्पाद्य कृत्वा गर्तं खुरैस्तथा

ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਾਪਕਰਮੀ, ਹੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ! ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੇਂਗਾ? ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗਰ੍ਹਾ ਖੋਦ ਕੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?”

Verse 27

गर्जयित्वा महानादं ततो विप्रमपातयत् । आत्मानं पातितं ज्ञात्वा वृषेण परमेष्ठिना

ਮਹਾਨਾਦ ਨਾਲ ਗਰਜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼—ਪਰਮੇਸ਼ਠਿਨ ਦੇ ਵਾਹਨ—ਵੱਲੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ—

Verse 28

भृगुः क्रोधेन जज्वाल हुताहुतिरिवानलः । करे गृह्य महादण्डं ब्रह्मदण्डमिवापरम्

ਭ੍ਰਿਗੁ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕ ਉਠਿਆ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੰਡ ਫੜਿਆ—ਮਾਨੋ ਹੋਰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਹੋਵੇ—

Verse 29

हन्तुकामो वृषं विप्रोऽभ्यधावत युधिष्ठिर । धावमानं ततो दृष्ट्वा स वृषः पूर्वसागरे

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੌੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 30

जम्बूद्वीपं कुशां क्रौञ्चं शाल्मलिं शाकमेव च । गोमेदं पुष्करं प्राप्तः पूर्वतो दक्षिणापथम्

ਉਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ, ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਫਿਰ ਗੋਮੇਦ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੀ—ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 31

उत्तरं पश्चिमं चैव द्वीपाद्द्वीपं नरेश्वर । पातालं सुतलं पश्चाद्वितलं च तलातलम्

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੀ ਗਿਆ, ਦਵੀਪ ਤੋਂ ਦਵੀਪ ਤੱਕ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਅਤੇ ਸੁਤਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਤਲ ਅਤੇ ਤਲਾਤਲ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 32

तामिस्रमन्धतामिस्रं पातालं सप्तमं ययौ । ततो जगाम भूर्लोकं प्राणार्थी स वृषोत्तमः

ਉਹ ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਧਤਾਮਿਸ੍ਰ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਭੂਲੋਕ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਇਆ।

Verse 33

भुवः स्वश्चैव च महस्तपः सत्यं जनस्तथा । अनुगम्यमानो विप्रेण न शर्म लभते क्वचित्

ਭੁਵਰ, ਸਵਰ, ਮਹਸ, ਤਪਸ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਜਨਲੋਕ ਤੱਕ ਵੀ—ਵਿਪ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਿਆ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਲੱਭੀ।

Verse 34

पापं कृत्वैव पुरुषः कामक्रोधबलार्दितः । ततो जगाम शरणं ब्रह्माणं विष्णुमेव च

ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।

Verse 35

इन्द्रं चन्द्रं तथादित्यैर्याम्यवारुणमारुतैः । यदा सर्वैः परित्यक्तो लोकालोकैः सुरेश्वरैः

ਇੰਦਰ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਕੋਲ; ਯਮ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਕੋਲ ਵੀ—ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਸ਼ਾਸਕ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਗਏ…

Verse 36

तदा देवं नमस्कृत्वा रक्ष रक्षस्व चाब्रवीत् । वध्यमानं महादेवो भृगुणा परमेष्ठिना

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ, “ਰੱਖੋ, ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!” ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।

Verse 37

सर्वलोकैः परित्यक्तमनाथमिव तं प्रभो । दृष्ट्वा श्रान्तं वृषं देवः पतितं चरणाग्रतः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਨਾਥ ਜਿਹਾ ਉਹ ਥੱਕਿਆ ਬਲਦ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਦਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 38

ततः प्रोवाच भगवान् स्मितपूर्वमिदं वचः

ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 39

ईश्वर उवाच । पश्य देवि महाभागे शमं विप्रस्य सुन्दरि

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਵੇਖ, ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ।

Verse 40

पार्वत्युवाच । यावद्विप्रो न चास्माकं कुप्यते परमेश्वर । तावद्वरं प्रयच्छाशु यदि चेच्छसि मत्प्रियम्

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਰ ਦਿਓ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।

Verse 41

ततो भस्मी जटी शूली चन्द्रार्धकृतशेखरः । उमार्द्धदेहो भगवान्भूत्वा विप्रमुवाच ह

ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ—ਭਸਮ ਲਪੇਟੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਅਰਧਚੰਦਰ ਨੂੰ ਮਸਤਕ-ਮੁਕੁਟ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਨਾਲ ਅਰਧ-ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ—ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 42

भोभो द्विजवरश्रेष्ठ क्रोधस्ते न शमं गतः । यस्मात्तस्मादिदं तात क्रोधस्थानं भविष्यति

ਹੇ ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਵਰ! ਤੇਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਅਜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਤਾਤ, ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਕ੍ਰੋਧਸਥਾਨ’—ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਨਿਵਾਸ—ਕਹਲਾਵੇਗਾ।

Verse 43

ततो दृष्ट्वा च तं शम्भुं भृगुः श्रेष्ठं त्रिलोचनम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा इदं स्तोत्रमुदैरयत्

ਤਦੋਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਘੁੱਟਣਿਆਂ ਦੇ ਬਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 44

भृगुरुवाच । प्रणिपत्य भूतनाथं भवोद्भवं भूतिदं भयातीतम् । भवभीतो भुवनपते विज्ञप्तुं किंचिदिच्छामि

ਭ੍ਰਿਗੁ ਬੋਲੇ: ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ—ਜੋ ਭਵ ਦਾ ਉਤਪੱਤਿਕਾਰਕ, ਭੂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਯ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਮੈਂ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਭੁਵਨਪਤੇ, ਇਕ ਛੋਟੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 45

त्वद्गुणनिकरान्वक्तुं का शक्तिर्मानुषस्यास्य । वासुकिरपि न तावद्वक्तुं वदनसहस्रं भवेद्यस्य

ਇਸ ਨਿੱਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸਮਰਥਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੇ? ਵਾਸੁਕੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ—ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਣ।

Verse 46

भक्त्या तथापि शङ्कर शशिधर करजालधवलिताशेष । स्तुतिमुखरस्य महेश्वर प्रसीद तव चरणनिरतस्य

ਤਾਂ ਵੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ—ਹੇ ਸ਼ਸ਼ਿਧਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਧਵਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਜੋ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੁਖਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ।

Verse 47

सत्त्वं रजस्तमस्त्वं स्थित्युत्पत्तिविनाशनं देव । भवभीतो भुवनपते भुवनेश शरणनिरतस्य

ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਹੈਂ; ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਭੁਵਨਪਤੇ, ਹੇ ਭੁਵਨੇਸ਼! ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਰਤ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।

Verse 48

यमनियमयज्ञदानं वेदाभ्यासश्च धारणायोगः । त्वद्भक्तेः सर्वमिदं नार्हन्ति वै कलासहस्रांशम्

ਯਮ-ਨਿਯਮ, ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਧਾਰਣਾ-ਯੋਗ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ।

Verse 49

उत्कृष्टरसरसायनखड्गां जनविवरपादुकासिद्धिः । चिह्नं हि तव नतानां दृश्यत इह जन्मनि प्रकटम्

ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉੱਤਮ ਰਸ-ਰਸਾਇਣ, ਜੀਵਨ-ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜਿੱਤੂ ਖਡਗ, ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸਿੱਧੀਆਂ: ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਗਤੀ ਅਤੇ ਪਾਦੁਕਾ-ਸਿੱਧੀ (ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰਗ)।

Verse 50

शाठ्येन यदि प्रणमति वितरसि तस्यापि भूतिमिच्छया देव । भवति भवच्छेदकरी भक्तिर्मोक्षाय निर्मिता नाथ

ਹੇ ਦੇਵ! ਜੇ ਕੋਈ ਛਲ ਨਾਲ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਕੇਵਲ ਭੋਗ-ਸੰਪੱਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਭੂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਭਕਤੀ, ਹੇ ਨਾਥ, ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਹੀ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 51

परदारपरस्वरतं परपरिभवदुःखशोकसंतप्तम् । परवदनवीक्षणपरं परमेश्वर मां परित्राहि

ਮੈਂ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਧਨ ਵੱਲ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪਰਾਏ ਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਉਬਾਰ ਲੈ।

Verse 52

अधिकाभिमानमुदितं क्षणभङ्गुरविभवविलसन्तम् । क्रूरं कुपथाभिमुखं शङ्कर शरणागतं परित्राहि

ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ; ਪਲ-ਭੰਗੁਰ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਹਾਂ, ਕੁਪਥ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 53

दीनं द्विजं वरार्थे बन्धुजने नैव पूरिता ह्याशा । छिन्द्धि महेश्वर तृष्णां किं मूढं मां विडम्बयसि

ਮੈਂ ਦਿਨ ਦ੍ਵਿਜ ਹਾਂ, ਵਰ ਮੰਗਦਾ; ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੇਰੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੱਟ ਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਮੂੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕਾਮਨਾ ਕਿਉਂ ਠਿੱਠਾ ਕਰਦੀ ਰਹੇ?

Verse 54

तृष्णां हरस्व शीघ्रं लक्ष्मीं दद हृदयवासिनीं नित्यम् । छिन्द्धि मदमोहपाशं मामुत्तारय भवाच्च देवेश

ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੁਰੰਤ ਹਰ ਲੈ; ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਨਿਤ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਖ਼ਸ਼। ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਦੀ ਫਾਹੀ ਕੱਟ ਦੇ; ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰ।

Verse 55

करुणाभ्युदयं नाम स्तोत्रमिदं सर्वसिद्धिदं दिव्यम् । यः पठति भृगुं स्मरति च शिवलोकमसौ प्रयाति देहान्ते

‘ਕਰੁਣਾਭ੍ਯੁਦਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਹਾਂਤ ਤੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 56

एतच्छ्रुत्वा महादेवः स्तोत्रं च भृगुभाषितम् । उवाच वरदोऽस्मीति देव्या सह वरोत्तमम्

ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਕਹੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ’; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਉੱਤਮਤਮ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।

Verse 57

भृगुरुवाच । प्रसन्नो देवदेवेश यदि देयो वरो मम । सिद्धिक्षेत्रमिदं सर्वं भविता मम नामतः

ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਸਿੱਧੀ-ਖੇਤਰ’ ਬਣੇ।

Verse 58

भवद्भिः सन्निधानेन स्थातव्यं हि सहोमया । देवक्षेत्रमिदं पुण्यं येन सर्वं भविष्यति

ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁੰਨ੍ਯ ਦੇਵ-ਖੇਤਰ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 59

अत्र स्थाने महास्थानं करोमि जगदीश्वर । तव प्रसादाद्देवेश पूर्यन्तां मे मनोरथाः

ਹੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ! ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੈਂ ਮਹਾ-ਪੀਠ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।

Verse 60

ईश्वर उवाच । श्रिया कृतमिदं पूर्वं किं न ज्ञातं त्वया द्विज । अनुमान्य श्रियं देवीं यदीयं मन्यते भवान्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਕਾਰ ਕਰ।

Verse 61

कुरुष्व यदभिप्रेतं त्वत्कृतं नः तदन्यथा । एवमुक्त्वा गते देवे स्नात्वा गत्वा भृगुः श्रियम्

“ਜੋ ਤੇਰਾ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਕਦੇ ਹੋਰਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ (ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ)।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜਦ ਦੇਵ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਗਿਆ।

Verse 62

कृत्वा च पारणं तत्र वसन्विप्रस्तया सह । श्रिया च सहितः काल इदं वचनमब्रवीत्

ਉੱਥੇ ਪਾਰਣ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਕਾਲ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 63

भृगुरुवाच । यदि ते रोचते भद्रे दुःखासीनं च ते यदि । त्वया वृते महाक्षेत्रे स्वीयं स्थानं करोम्यहम्

ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੇਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਚੁਣੇ ਇਸ ਮਹਾਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 64

श्रीरुवाच । मम नाम्ना तु विप्रर्षे तव नाम्ना तु शोभनम् । स्थानं कुरुष्वाभिप्रेतमविरोधेन मे मतिः

ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਥਾਨ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਹੀ ਸ਼ੋਭਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ; ਮੇਰੀ ਮਤਿ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ।”

Verse 65

भृगुरुवाच । कच्छपाधिष्ठितं ह्येतत्तस्य पृष्ठिगतं रमे । संमन्त्र्य सहितं तेन शोभनं भवती कुरु

ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਮੇ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਕੱਛਪ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਉਹ ਕਰ।”