Adhyaya 18

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । निर्दग्धेऽस्मिंस्ततो लोके सूर्यैरीश्वरसम्भवैः । सप्तभिश्चार्णवैः शुष्कैर्द्वीपैः सप्तभिरेव च

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਇਹ ਲੋਕ ਈਸ਼ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੂਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਗਏ—ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਸਮੇਤ—ਤਦ ਅਗਲਾ ਚਰਨ ਆਇਆ।

Verse 2

ततो मुखात्तस्य घना महोल्बणा निश्चेरुरिन्द्रायुधतुल्यरूपाः । घोराः पयोदा जगदन्धकारं कुर्वन्त ईशानवरप्रयुक्ताः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਘਣੇ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ ਨਿਕਲੇ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ; ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਵਰਖਾ-ਮੇਘ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਗਤ ਉੱਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਛਾ ਗਏ।

Verse 3

नीलोत्पलाभाः क्वचिदंजनाभा गोक्षीरकुन्देन्दुनिभाश्च केचित् । मयूरचन्द्राकृतयस्तथाऽन्ये केचिद्विधूमानलसप्रभाश्च

ਕੁਝ ਨੀਲੇ ਉਤਪਲ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਅੰਜਨ-ਸਮ ਕਾਲੇ; ਕੁਝ ਗੋ-ਦੁੱਧ, ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਮਯੂਰ ਅਤੇ ਅਰਧਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਧੂੰਏਂ-ਰਹਿਤ ਅਗਨੀ ਦੀ ਜੋਤ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਸਨ।

Verse 4

केचिन्महापर्वतकल्परूपाः केचिन्महामीनकुलोपमाश्च । केचिद्गजेन्द्राकृतयः सुरूपाः केचिन्महाकूटनिभाः पयोदाः

ਕੁਝ ਮਹਾ-ਮੇਘ ਵੱਡੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਰਗੇ। ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗਜੇੰਦਰਾਂ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਕੂਟਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

Verse 5

चलत्तरङ्गोर्मिसमानरूपा महापुरोधाननिभाश्च केचित् । सगोपुराट्टालकसंनिकाशाः सविद्युदुल्काशनिमण्डितान्ताः

ਕੁਝ ਚਲਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਉੱਠਦੀਆਂ ਓਰਮੀਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ। ਕੁਝ ਗੋਪੁਰਾਂ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ-ਮਿਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਅਟਾਲਿਕਾਵਾਂ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਬਿਜਲੀ, ਉਲਕਾ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ-ਘਾਤ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਸਨ।

Verse 6

समावृताङ्गः स बभूव देवः संवर्तकोनाम गणः स रौद्रः । प्रवर्षमाणो जगदप्रमाणमेकार्णवं सर्वमिदं चकार

ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਗਿਆ—ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਗਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਵਰਤਕ ਸੀ। ਅਪਾਰ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਰਖਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਇਕੋ ਮਹਾਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 7

ततो महामेघविवर्धमानमीशानमिन्द्राशनिभिर्वृताङ्गम् । ददर्श नाहं भयविह्वलाङ्गो गङ्गाजलौघैश्च समावृताङ्गः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਈਸ਼ਾਨ ਮਹਾ-ਮੇਘਾਂ ਵਿਚ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਗ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਭੈ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

Verse 8

गजाः पुनश्चैव पुनः पिबन्तो जगत्समन्तात्परिदह्यमानम् । आपूरितं चैव जगत्समन्तात्सर्वैश्च तैर्जग्मुरदर्शनं च ते

ਹਾਥੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਜਗਤ ਸੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਚੌਫੇਰੇ ਜਗਤ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਾਥੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 9

महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्योऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैरेकार्णवं सर्वमिदं बभूव

ਸੱਤ ਮਹਾਸਾਗਰ, ਸਰੋਵਰ, ਦੀਪ, ਸਭ ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਭੂਰ ਤੇ ਭੁਵਹ ਦੇ ਲੋਕ—ਉਫਾਨੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਗਏ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇਕੋ ਮਹਾਸਾਗਰ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 10

न दृश्यते किंचिदहो चराचरं निरग्निचन्द्रार्कमयेऽपि लोके । प्रणष्टनक्षत्रतमोऽन्धकारे प्रशान्तवातास्तमितैकनीडेः

ਹਾਏ! ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਅੱਗ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਨ—ਕੁਝ ਵੀ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਦਿਸਦਾ ਨਾ ਸੀ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੋਪ ਹੋਏ ਘੋਰ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਆਸਰਾ ਇਕੋ ਨਿਸ਼ਬਦ ਨੀੜ ਵਾਂਗ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।

Verse 11

महाजलौघेऽस्य विशुद्धसत्त्वा स्तुतिर्मया भूप कृता तदानीम् । ततोऽहमित्येव विचिन्तयानः शरण्यमेकं क्व नु यामि शान्तम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਮਹਾਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ‘ਮੈਂ—ਮੇਰਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?’ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਖੋਜਿਆ: ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ—ਉਸ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਰਨਯੋਗ ਸ਼ਰਣ ਕੋਲ?

Verse 12

स्मरामि देवं हृदि चिन्तयित्वा प्रभुं शरण्यं जलसंनिविष्टः । नमामि देवं शरणं प्रपद्ये ध्यानं च तस्येति कृतं मया च

ਜਲ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਮਾਲਕ ਜੋ ਸੱਚਾ ਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਪੱਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਿਆ—ਇਉਂ ਮੈਂ ਕੀਤਾ।

Verse 13

ध्यात्वा ततोऽहं सलिलं ततार तस्य प्रसादादविमूढचेताः । ग्लानिः श्रमश्चैव मम प्रणष्टौ देव्याः प्रसादेन नरेन्द्रपुत्र

ਇਉਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਜਲ ਨੂੰ ਤਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਅਵਿਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗਲਾਨੀ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।

Verse 18

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ—ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।