Adhyaya 176
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 176

Adhyaya 176

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਪਿੰਗਲਾਵਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਨਾਲ ਬਾਣੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਖਾਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੰਡ/ਅਕਸ਼ਯ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਕਮੰਡਲੂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਕਈ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜਲ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਗ-ਪੀੜਤ, ਪਿੰਗਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਗਲ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿੰਗਲ ਨੂੰ ਨਿਰੋਗ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਰਪਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕੇ; ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਤ੍ਯ-ਸਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਗਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਈ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ—ਰੋਗ-ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪਾਪ-ਨਾਸ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ-ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ। ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵਖਾਤ ਖੋਦ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਤੀਰਥ-ਜਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਓ; ਉਹ ਜਲ ਸਰਵ-ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਨਾਸਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਸਨਾਨ, ਨਰਮਦਾ-ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਿੰਗੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਧਾਨ, ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮੀ/ਜ੍ਵਰ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ, ਕੋਢ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ-ਫਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਐਤਵਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਤਿਲ-ਪਾਤਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਖਾਤ-ਸਨਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ-ਵਾਜਪੇਯ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल पिङ्गलावर्तमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं कामिकं भुवि दुर्लभम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਉੱਤਮ ਪਿੰਗਲਾਵਰਤ ਨੂੰ ਜਾਓ—ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਕਾਮਨਾ-ਪੂਰਕ ਤੀਰਥ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲਭ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ।

Verse 2

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । पिङ्गलेश्वरमासाद्य तत्सर्वं विलयं व्रजेत्

ਜੋ ਪਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਣੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तत्र स्नानं च दानं च देवखाते कृतं नृप । अक्षयं तद्भवेत्सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਦੇਵਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ—ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 4

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु समुद्धृत्य शुभोदकम् । मुक्तं तत्र सुरैः खात्वा देवखातं ततोऽभवत्

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਛੱਡਿਆ; ਅਤੇ ਖਾਤ ਖੋਦ ਕੇ ਉਹ ਥਾਂ ਫਿਰ ‘ਦੇਵਖਾਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । कथं तु देवखातं तत्संजातं द्विजसत्तम । सुराः सर्वे कथं तत्र मुमुचुर्वारि तीर्थजम् । सर्वं कथय मे विप्र श्रवणे लम्पटं मनः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ‘ਦੇਵਖਾਤ’ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ? ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਤੀਰਥ-ਜਨਿਤ ਜਲ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ—ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਲੀਨ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੈ।

Verse 6

श्रीमार्कण्डेय उवाच । यदा तु शूलशुद्ध्यर्थं रुद्रो देवगणैः सह । बभ्राम पृथिवीं सर्वां कमण्डलुधरः शुभाम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਮੰਡਲੁ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਸ਼ੁਭ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਫਿਰਿਆ।

Verse 7

प्रभासाद्येषु तीर्थेषु स्नानं चक्रुः सुरास्तदा । सर्वतीर्थोत्थितं तोयं पात्रे वै निहितं तु तैः

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਜਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।

Verse 8

शूलभेदमनुप्राप्य शूलं शुद्धं तु शूलिनः । तत्रोत्थमुदकं गृह्य आगता भृगुकच्छके

ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ—ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ—ਉਥੋਂ ਉੱਠਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁਕੱਛ ਵੱਲ ਆ ਗਏ।

Verse 9

तत्रापश्यंस्ततो ह्यग्निं च पिङ्गलाक्षं च रोगिणम् । तपस्युग्रे व्यवसितं ध्यायमानं महेश्वरम्

ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਪਿੰਗਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ—ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।

Verse 10

हविर्भागैस्तु विप्राणां राज्ञां चैवामयाविनाम् । दृष्ट्वा तु बहुरोगार्तमग्निं देवमुखं सुराः । प्राहुस्ते सहिता देवं शङ्करं लोकशङ्करम्

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਅਗਨੀ—ਦੇਵਮੁਖ—ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹਵਿ-ਭਾਗ ਵੀ ਵਿਘਨਿਤ ਹੋਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕ-ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 11

देवा ऊचुः । प्रसादः क्रियतां शम्भो पिङ्गलस्यामयाविनः । यथा हि नीरुजः कायो हविषां ग्रहणक्षमः । पुनर्भवति पिङ्गस्तु तथा कुरु महेश्वर

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਰੋਗੀ ਪਿੰਗਲ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਹਵਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣੇ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਪਿੰਗਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।”

Verse 12

ईश्वर उवाच । भोभोः सुरा हि तपसा तुष्टोऽहं वो विशेषतः । वचनाच्च विशेषेण ददाम्यभिमतं वरम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਭਾਵਨ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 13

पिङ्गल उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दीयते देव चेप्सितम् । चन्द्रादित्यौ च नयने कृत्वात्र कलया स्थितः

ਪਿੰਗਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਹ। ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕਲਾ ਨਾਲ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰ।

Verse 14

तथा पुनर्नवः कायो भवेद्वै मम शङ्कर । तथा कुरु विरूपाक्ष नमस्तुभ्यं पुनः पुनः

ਅਤੇ ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਐਸਾ ਹੀ ਕਰ, ਹੇ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच । ततः स भगवाञ्छम्भुर्मूर्तिमादित्यरूपिणीम् । कृत्वा तु तस्य तद्रोगमपानुदत शङ्करः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਸੂਰਜ-ਸਰੂਪ ਮੂਰਤੀ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 16

ततः पुनर्नवीभूतः पुनः प्रोवाच शङ्करम् । अत्रैव स्थीयतां शम्भो तथैव भास्करः स्वयम्

ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ, ਸੂਰਜ-ਦੇਵ ਆਪ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣ।

Verse 17

प्राणिनामुपकाराय रोगाणामुपशान्तये । पापानां ध्वंसनार्थाय श्रेयसां चैव वृद्धये

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ, ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦੀ ਵృద్ధੀ ਲਈ।

Verse 18

एवमुक्तस्तु भगवान्पिङ्गलेन महात्मना । अवतारं च कृतवान् गीर्वाणानिदमब्रवीत्

ਇਉਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿੰਗਲ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ ਕਹੇ।

Verse 19

ईश्वर उवाच । मुञ्चध्वमुदकं देवास्तीर्थेभ्यो यत्समाहृतम् । मम चोत्तरतः कृत्वा खातं देवमयं शुभम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਜਲ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਡੇਲ ਦਿਓ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇਵਮਯ, ਸ਼ੁਭ ਖਾਤਾ (ਕੁੰਡ) ਤਿਆਰ ਕਰੋ।

Verse 20

तत्र निक्षिप्यतां वारि सर्वरोगविनाशनम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वैरपि सुरादिभिः

ਉਥੇ ਉਹ ਜਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ—ਦਿਵ੍ਯ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ, ਮਿਲ ਕੇ।

Verse 21

एवमुक्ताः सुराः सर्वे खातं कृत्वा तथोत्तरे । वयस्त्रिंशत्कोटिगणैर्मुक्तं तत्तीर्थजं जलम्

ਇਉਂ ਆਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉਹ ਖਾਤਾ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਤੀਰਥ-ਜਨਿਤ ਜਲ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਥੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ।

Verse 22

प्रोचुस्ते सहिताः सर्वे विरूपाक्षपुरोगमाः । यः कश्चिद्देवखातेऽस्मिन्मृदालम्भनपूर्वकम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ—ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ—ਇਉਂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: “ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇਵਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ (ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ) ਉਠਾਏ…”

Verse 23

स्नानं कृत्वा रविदिने संस्नाय नर्मदाजले । श्राद्धं कृत्वा पितृभ्यो वै दानं दत्त्वा स्वशक्तितः

ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈ ਕੇ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ…

Verse 24

पूजयिष्यति पिङ्गेशं तस्य वासस्त्रिविष्टपे । भविष्यति सुरैरुक्तं शृणोति सकलं जगत्

ਉਹ ਪਿੰਗੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੇਗਾ; ਉਸ ਲਈ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਇਹ ਬਚਨ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

Verse 25

आमया भुवि मर्त्यानां क्षयरोगविचर्चिकाः । व्याधयो विकृताकाराः कासश्वासज्वरोद्भवाः

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਉੱਠਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਸਰਾ/ਖ਼ਯ ਰੋਗ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਫੋੜੇ-ਫੁੰਸੀਆਂ; ਅਨੇਕ ਵਿਅਾਧੀਆਂ ਜੋ ਦੇਹ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦੇਣ, ਨਾਲ ਹੀ ਖੰਘ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਵਰ।

Verse 26

एकद्वित्रिचतुर्थाहा ये ज्वरा भूतसम्भवाः । ये चान्ये विकृता दोषा दद्रुश्च कामलं तथा

ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਵਰ—ਜੋ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਦੋਸ਼, ਦਾਦ ਅਤੇ ਕਾਮਲਾ (ਪੀਲੀਆ) ਵੀ; ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਉਚਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 27

दिनैस्ते सप्तभिर्यान्ति नाशं स्नानैर्रवेर्दिने । शतभेदप्रभिन्ना ये कुष्ठा बहुविधास्तथा

ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਕੀਤੇ ਸਨਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰੋਗ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੌ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਕੋੜ੍ਹ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।

Verse 28

शतमादित्यवाराणां स्नायादष्टोत्तरं तु यः । सम्पूज्य शङ्करं दद्यात्तिलपात्रं द्विजातये

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸੌ ਅੱਠ ਐਤਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

नश्यन्ति तस्य कुष्ठानि गरुडेनेव पन्नगाः । एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदशास्त्रिदशालयम्

ਉਸ ਦੇ ਕੋੜ੍ਹ ਰੋਗ ਇਉਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਪ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਲਯ, ਦਿਵ੍ਯ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 30

मार्कण्डेय उवाच । नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरित्सु च । स्नानं समाचरेन्नित्यं नरः पापैः प्रमुच्यते

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਖਾਤ ਦੇ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

षष्टितीर्थसहस्रेषु षष्टितीर्थशतेषु च । यत्फलं स्नानदानेषु देवखाते ततोऽधिकम्

ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੱਠ ਸੌ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਖਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

देवखातेषु यः स्नात्वा तर्पयित्वा पितॄन्नृप । पूजयेद्देवदेवेशं पिङ्गलेश्वरमुत्तमम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਦੇਵਖਾਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਉੱਤਮ ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य वाजपेयस्य भारत । द्वयोः पुण्यमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ—ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸੰਦੇਹ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 176

अध्यायः

ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ/ਸਿਰਲੇਖ)।