
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਿਨੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਾਧਕ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੰਤਾਨ-ਸ਼ੋਕ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਬਾਂਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਗੋਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਿਵਤ ਪੂਜਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਨਿੱਤ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ, ਅਤੇ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ, ਉਪਵਾਸ/ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਪਰਮ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततः सिद्धेश्वरी देवी वैष्णवी पापनाशिनी । आनन्दं परमं प्राप्ता दृष्ट्वा स्थानं सुशोभनम्
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ—ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ—ਉਸ ਅਤਿ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
Verse 2
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । देवीं पश्यति यो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
मृतवत्सा तु या नारी वन्ध्या स्त्रीजननी तथा । पुत्रं सा लभते नारी शीलवन्तं गुणान्वितम्
ਜਿਸ ਨਾਰੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੇਵਲ ਧੀਆਂ ਹੀ ਜਣੇ—ਉਹ ਨਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 4
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पश्येद्देवीं सुभक्तितः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालेऽथवा नृप
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ—ਅੱਠਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ—(ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ)।
Verse 5
सङ्गमे तु ततः स्नाता नारी वा पुरुषोऽपि वा । पुत्रं धनं तथा देवी ददाति परितोषिता
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।
Verse 6
गोत्ररक्षां प्रकुरुते दृष्टा देवी सुपूजिता । प्रजां च पाति सततं पूज्यमाना न संशयः
ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਗੋਤ੍ਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 7
नवम्यां च महाराज स्नात्वा देवीमुपोषितः । पूजयेत्परया भक्त्या श्रद्धापूतेन चेतसा
ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 8
स गच्छेत्परमं लोकं यः सुरैरपि दुर्लभः
ਉਹ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।
Verse 166
। अध्याय
ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ/ਕੋਲੋਫ਼ਨ)।