Adhyaya 162
ਅਧਿਆਇ 162 ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ ਖੰਡ ਦੇ ਗੋਪੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਸਰਪਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਯਾਤਰਾ-ਗੰਤਵ੍ਯ ਵਜੋਂ ਗੋਪੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਮੁਕਤੀ-ਫਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਹ-ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਨਿੰਦਣਯ ਹੈ—ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ‘ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ’ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤੀਰਥ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਵਿਰੁੱਧ ਧਰਮਿਕ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਦੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਪੁਨਰਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਫਲ ਵਜੋਂ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਸੇਵਕ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਸੁਖਮਈ ਉਮਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । गोपेश्वरं ततो गच्छेत्सर्पक्षेत्रादनन्तरम् । यत्र स्नानेन चैकेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਪਖੇਤਰ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਪਿੱਛੋਂ ਗੋਪੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਇਕੋ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा कुरुते प्राणसंक्षयम् । स गच्छेद्यदि युक्तोऽपि पापेन शिवमन्दिरम्
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰੇ, ਉਹ—even ਜੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਾਰਿਤ ਹੋਵੇ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ, ਸ਼ਿਵ-ਮੰਦਰ (ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम् । मुच्यते सर्वपापैश्च रुद्रलोकं स गच्छति
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 4
क्रीडित्वा च यथाकामं रुद्रलोके महातपाः । इह मानुष्यतां प्राप्य राजा भवति धार्मिकः
ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 5
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो दासीदाससमन्वितः । पूज्यमानो नरेन्द्रैश्च जीवेद्वर्षशतं सुखी
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ।
Verse 162
। अध्याय
॥ ਅਧਿਆਇ ॥ (ਅਧਿਆਇ-ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ)