Adhyaya 158

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्परं तीर्थं सङ्गमेश्वरमुत्तमम् । नर्मदादक्षिणे कूले सर्वपापभयापहम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤੀਰਥ, ਉੱਤਮ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਭਯਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 2

धनदस्तत्र विश्रान्तो मुहूर्तं नृपसत्तम । पितृलोकात्समायातः कैलासं धरणीधरम्

ਉੱਥੇ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਨੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਉਹ ਧਰਣੀਧਰ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 3

प्रत्ययार्थं नृपश्रेष्ठ ह्यद्यापि धरणीतले । कृष्णवर्णा हि पाषाणा दृश्यन्ते स्फटिकोज्ज्वलाः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ।

Verse 4

विन्ध्यनिर्झरनिष्क्रान्ता पुण्यतोया सरिद्वरा । प्रविष्टा नर्मदातोये सर्वपापप्रणाशने

ਵਿੰਧ੍ਯ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਪੁੰਨ੍ਯ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਸਰਿਤਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 5

सङ्गमे तत्र यः स्नात्वा पूजयेत्सङ्गमेश्वरम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

घण्टापताकावितनं यो ददेत्सङ्गमेश्वरे । हंसयुक्तविमानस्थो दिव्यस्त्रीशतसंवृतः

ਜੋ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਘੰਟੀਆਂ, ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਤਾਨ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇਗਾ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 7

स रुद्रपदमाप्नोति रुद्रस्यानुचरो भवेत् । दधि भक्ते न देवस्य यः कुर्याल्लिङ्गपूरणम्

ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ-ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਦੇਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਪੂਰਣ (ਅਭਿਸੇਕ/ਸੇਵਾ) ਕਰੇ—

Verse 8

सिक्थसंख्यं शिवे लोके स वसेत्कालमीप्सितम् । श्रीफलैः पूरयेल्लिङ्गं निःस्वो भूत्वा भवस्य तु

ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਛਿਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਮਾਨੋ ਮੋਮ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਤਨਾ। ਭਾਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਃਸਵ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

सोऽपि तत्फलमाप्नोति गतः स्वर्गे नरेश्वर । अक्षया सन्ततिस्तस्य जायते सप्तजन्मसु

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਅਖੰਡ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 10

स्नपनं देवदेवस्य दध्ना मधुघृतेन वा । यः करोति विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਦਹੀਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਸਨਾਨ (ਅਭਿਸੇਕ) ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

Verse 11

धृतक्षीरवहा नद्यो यत्र वृक्षा मधुस्रवाः । तत्र ते मानवा यान्ति सुप्रसन्ने महेश्वरे

ਜਿੱਥੇ ਘਿਉ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਸ਼ਹਿਦ ਟਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यस्तु दद्यान्महेश्वरे । तत्सर्वं सप्तजन्मानि ह्यक्षयं फलमश्नुते

ਜੋ ਕੋਈ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਅਰਪਣ ਦਾ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 13

सर्वेषामेव पात्राणां महापात्रं महेश्वरः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो महेश्वरः

ਸਭ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਮਹਾਪਾਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 14

ब्रह्मचर्यस्थितो नित्यं यस्तु पूजयते शिवम् । इह जीवन्स देवेशो मृतो गच्छेदनामयम्

ਜੋ ਨਿੱਤ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਰਾਮਯ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

शिवे तु पूजिते पार्थ यत्फलं प्राप्यते बुधैः । योगीन्द्रे चैव तत्पार्थ पूजिते लभते फलम्

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਫਲ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 16

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । येषां गृहेषु भुञ्जन्ति शिवभक्तिरता नराः

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ, ਮਹਾਤਮਾ ਹਨ ਉਹ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 17

संनिरुध्येन्द्रियग्रामं यत्रयत्र वसेन्मुनिः । तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च

ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮੁਨੀ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਓਥੇ ਹੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਨੈਮਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 18

यत्फलं वेदविदुषि भोजिते शतसंख्यया । तत्फलं जायते पार्थ ह्येकेन शिवयोगिना

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਕੋ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

यत्र भुञ्जति भस्माङ्गी मूर्खो वा यदि पण्डितः । तत्र भुञ्जति देवेशः सपत्नीको वृषध्वजः

ਜਿੱਥੇ ਭਸਮ-ਅੰਗੀ ਭਗਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ—ਉੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 20

विप्राणां वेदविदुषां कोटिं संभोज्य यत्फलम् । भिक्षामात्रप्रदानेन तत्फलं शिवयोगिनाम्

ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਇਕ ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭਿੱਖਿਆ-ਮਾਤ੍ਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

सङ्गमेश्वरमासाद्य प्राणत्यागं करोति यः । न तस्य पुनरावृत्तिः शिवलोकात्कदाचन

ਜੋ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੜ ਆਵਾਗਮਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 158

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਇਹ ਅਧਿਆਇ-ਸੂਚਕ ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਹੈ)।