Adhyaya 156

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर । शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 2

शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्

ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮਹਾਤੀਰਥ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ।

Verse 3

वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः

ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 4

मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः

ਮੱਧਾਹਨ ਵੇਲੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧਿਸਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम । ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्

ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਾਯੂ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः । तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्

ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ—ਉਸ ਦਿਨ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्

ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਲੰਮਾ; ਇਹ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾ ਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 9

यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः । तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਜਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੀ ਦਿਸ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬ ਸੰਚਿਤ ਮਹਾ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 10

पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते । उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा

ਪਾਪ ਅਤੇ ਉਪਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਰਜਿਤ, ਛੱਡਣ ਔਖਾ ਭ੍ਰੂਣਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति । वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः

ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ।

Verse 13

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि

ਜਿਵੇਂ ਧੋਬੀ ਵੱਲੋਂ ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਦੇਹ-ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः । अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ-ਪੋਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम् । कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਜਲੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਮ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 16

न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे । उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर

ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਤਾ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਬੰਧੂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਦਾ ਪੁੰਨ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 17

तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम् । शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत्

ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸਦਗਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਹੜੀ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਦੇਹ-ਤਿਆਗ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ) ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 19

स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम् । सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं

ਸਵੇਰੇ ਰੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਘੀ ਵਾਲਾ ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ।

Verse 20

देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम् । स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः

ਦੇਵ ਲਈ ਘੀ ਨਾਲ ਘੀ-ਕੰਬਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਉਪਰਾਂਤ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम् । शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत्

ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਉਮਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਕੀ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।

Verse 22

गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् । मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर

ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਜੋ ਉੱਥੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः । उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्

ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਊਠਣੀ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਭੇਡ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ (ਅਨੁਚਿਤ ਕ੍ਰਿਆ)।

Verse 24

वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् । अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके

ਵ੍ਰਿਸ਼ਲੀ ਨਾਲ ਗਮਨ, ਅਭੱਖ੍ਯ (ਵਰਜਿਤ) ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ, ਬੇਇਮਾਨ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ ਪਾਪ, ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼-ਯਜ੍ਞ ਜਾਂ ਅਯਾਜ੍ਯ ਲਈ ਯਾਜਕਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके । एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ), ਜੀਵਿਕਾ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਪੰਕਤੀ-ਗਰਦ (ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ-ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਨਾ), ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਪਾਪ ਇੱਥੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 26

चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः । शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਨਾਲ ਉਹ (ਪਾਪ) ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪੇ—

Verse 27

तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च

ਉਸ ਲਈ ਉਹ (ਪਿਤ੍ਰ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। (ਦਾਨ ਵਜੋਂ) ਪਾਦੁਕਾ, ਜੁੱਤੇ, ਛਤਰੀ, ਸ਼ਯਿਆ ਅਤੇ ਆਸਨ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ—

Verse 28

सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा । अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये

ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨ, ਧਨ ਤੇ ਧਾਨ-ਅਨਾਜ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 29

हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत

ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ—

Verse 30

भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः । यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਭਿੱਖਿਆ-ਮਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਯਜ੍ਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—

Verse 31

अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम् । अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः

ਵਾਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਜਿਤਨਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਭੀ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ—

Verse 32

रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्

ਰਾਗ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर

ਜਿੱਥੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਵਰੁਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਰੋਗ ਹੈ ਨਾ ਬੁਢਾਪਾ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਨਾਸ਼ਕ ਵਰਤ ਕਰੇ—

Verse 34

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਤੋਂ ਕਦੇ ਮੁੜਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਖੇਤਰ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਬੇਬਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ—

Verse 35

मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्

ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਸ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਮੋਖਸ਼ਣ (ਬਲਦ ਛੱਡਣ) ਦਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप । यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक्

ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਿੰਨੇ ਰੋਮਕੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ—

Verse 38

तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

ਉਹ ਉਤਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ…

Verse 39

वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च । शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्

ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ—ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ—ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ…

Verse 40

पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम् । शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत्

ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਜੋੜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…

Verse 41

सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् । एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत्

ਉਸ ਲਈ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 42

शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया । य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्

ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣੇ—ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਇਸ ਫਲ ਨੂੰ…

Verse 43

स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः । पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्

ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਮੁੜ ਮੁੜ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत्

ਮੋਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਮੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਹਾਨ ਹੈ।

Verse 156

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਚਿੰਨ੍ਹ/ਸਿਰਲੇਖ)।