Adhyaya 151

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं परमशोभनम् । जयवाराहमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਜਯਵਰਾਹ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

उद्धृता जगती येन सर्वदेवनमस्कृता । लोकानुग्रहबुद्ध्या च संस्थितो नर्मदातटे

ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਕਰੁਣਾ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ।

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो दशजन्मानुकीर्तनात्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਗਤ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश

ਮਤਸ੍ਯ, ਕੂਰਮ ਅਤੇ ਵਰਾਹ; ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਵਾਮਨ; ਰਾਮ ਅਤੇ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਕਲਕੀ—ਇਹ ਦਸ ਅਵਤਾਰ ਹਨ।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । मत्स्येन किं कृतं तात कूर्मेण मुनिसत्तम । वराहेण च किं कर्म नरसिंहेन किं कृतम्

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮਤਸ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ? ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ?

Verse 6

वामनेन च रामेण राघवेण च किं कृतम् । बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद

ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਾਮ—ਰਾਘਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੀ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕਲਕੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 7

एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । उवाच मधुरां वाणीं तदा धर्मसुतं प्रति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਤਦ ਧਰਮਸੁਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 8

श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਭੂ ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਆਏ।

Verse 9

अमृतोत्पादने राजन्कूर्मो भूत्वा जगद्गुरुः । मन्दरं धारयामास तथा देवीं वसुंधराम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੱਤੀ ਵੇਲੇ ਜਗਦਗੁਰੂ ਨੇ ਕੱਛਪ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਵਸੁੰਧਰਾ—ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ—ਨੂੰ ਵੀ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

उज्जहार धरां मग्नां पातालतलवासिनीम् । वाराहं रूपमास्थाय देवदेवो जनार्दनः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਕੱਢ ਲਿਆ।

Verse 11

नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । हिरण्यकशिपोर्वक्षो विददार नखाङ्कुशैः

ਉਸ ਨੇ ਅੱਧਾ ਧੜ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਧੜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਰ ਲਿਆ; ਆਪਣੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 12

जटी वामनरूपेण स्तूयमानो द्विजोत्तमैः । तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः

ਜਟਾਧਾਰੀ, ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਕਰ ਕੇ ਨਾਪ ਲਿਆ।

Verse 13

कृतवांश्च बलिं पश्चात्पातालतलवासिनम् । स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਪੁਨਰਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।

Verse 14

जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । क्षत्रियान् पृथिवीपालानवधीद्धैहयादिकान्

ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਬਣ ਕੇ, ਹੈਹਯ ਆਦਿਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 15

कश्यपाय महीं दत्त्वा सपर्वतवनाकराम् । तपस्तपति देवेशो महेन्द्रेऽद्यापि भारत

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹੇੰਦਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।

Verse 16

ततो दाशरथी रामो रावणं देवकण्टकम् । सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे

ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਬਣੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਜ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । स्वर्गं गतो महातेजा रामो राजीवलोचनः

ਧਰਮਯੁਕਤ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਮ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 18

वसुदेवगृहे भूयः संकर्षणसहायवान् । अवतीर्णो जगन्नाथो वासुदेवो युधिष्ठिर

ਫਿਰ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਜਗਤਨਾਥ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਏ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।

Verse 19

सोऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । चाणूरकंसकेशीनां जरासंधस्य भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਸਾਮਰਥ੍ਯ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਚਾਣੂਰ, ਕੰਸ, ਕੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਿਆ।

Verse 20

तेन त्वं सुसहायेन हत्वा शत्रून्नरेश्वर । भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम्

ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 21

तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यतेऽच्युतः । शान्तिमान्देवदेवेशो मधुहन्ता मधुप्रियः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਵਜੋਂ ਨਵਾਂ ਅਵਸਥਾ—ਬੁੱਧਤ੍ਵ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ; ਸ਼ਾਂਤਸਵਰੂਪ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਮਧੁਹੰਤਾ ਅਤੇ ਮਧੁਪ੍ਰਿਯ।

Verse 22

तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्

ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇਵ ਨੇ ਬੁੱਧਸਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਚਰਾਚਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ।

Verse 23

न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੁਣਣਗੇ; ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਅਤੇ ਬੰਧੂ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਗੇ—ਨੀਚ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 24

जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः

ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਋ਤ—ਸੱਚਾ ਨਿਯਮ—ਅਸੱਤ ਨਾਲ ਹਾਰ ਜਾਵੇਗਾ; ਰਾਜੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।

Verse 25

सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर

ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਮੰਦ ਪੈ ਜਾਣਗੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਧਰਮ-ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ ਡੋਲਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।

Verse 26

द्वादशे दशमे वर्षे नारी गर्भवती भवेत् । कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः

ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ—ਅਥਵਾ ਦਸਵੇਂ—ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੁੜੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਉੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰਨਗੀਆਂ—ਇਉਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰਿਪਿੰਗਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

Verse 27

भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः

ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕਲਕੀ ਦਸਵੇਂ ਜਨਮ—ਅਵਤਾਰ—ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 28

एतत्ते कथितं राजन्देवस्य परमेष्ठिनः । कारणं दश जन्मनां सर्वपापक्षयंकरम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਪਰਮਦੇਵ ਦੇ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।