Adhyaya 149

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तीर्थं लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम् । दर्शनाद्देवदेवस्य यत्र पापं प्रणश्यति

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਤੀਰਥ ਲਿੰਗੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 2

कृत्वा तु कदनं घोरं दानवानां युधिष्ठिर । वाराहं रूपमास्थाय नर्मदायां व्यवस्थितः

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नानं कृत्वा देवं नमस्यति । स मुच्यते नृपश्रेष्ठ महापापैः पुराकृतैः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਪੂਰਵਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

द्वादश्यां कृष्णपक्षस्य शुक्ले च समुपोषितः । गन्धमाल्यैर्जगन्नाथं पूजयेत्पाण्डुनन्दन

ਹੇ ਪਾਂਡੁਨੰਦਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਗੰਨਾਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 5

ब्राह्मणांश्च महाभाग दानसंमानभोजनैः । पूजयेत्परया भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਦਾਨ, ਸਤਿਕਾਰ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ; ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨਫਲ ਸੁਣੋ।

Verse 6

सत्रयाजिफलं जन्तुर्लभते द्वादशाब्दकैः । ब्राह्मणान्भोजयंस्तत्र तदेव लभते फलम्

ਸਤਰ-ਯਾਗ ਦਾ ਫਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਹੀ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् स्नात्वा तद्गतमानसः । जपेद्द्वादशनामानि देवस्य पुरतः स्थितः

ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 8

मासि मासि निराहारो द्वादश्यां कुरुनन्दन । केशवं पूजयेन्नित्यं मासि मार्गशिरे बुधः

ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ! ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨਿਤ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 9

पौषे नारायणं देवं माघमासे तु माधवम् । गोविन्दं फाल्गुने मासि विष्णुं चैत्रे समर्चयेत्

ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ; ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਦੀ; ਫਾਲਗੁਨ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ; ਅਤੇ ਚੈਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼্ণੂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 10

वैशाखे मधुहन्तारं ज्येष्ठे देवं त्रिविक्रमम् । वामनं तु तथाषाढे श्रावणे श्रीधरं स्मरेत्

ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਮਧੁਹੰਤਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ; ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦਾ; ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ ਦਾ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ।

Verse 11

हृषीकेशं भाद्रपदे पद्मनाभं तथाश्विने । दामोदरं कार्त्तिके तु कीर्तयन्नावसीदति

ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ; ਆਸ਼ਵਿਨ ਵਿੱਚ ਪਦ੍ਮਨਾਭ ਦਾ; ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਦਾਮੋਦਰ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਇਉਂ ਨਾਮ ਗਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 12

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । तन्नश्यति न सन्देहो मासनामानुकीर्तनात्

ਵਾਣੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਜੋ ਪਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ—ਮਾਸਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

स्वयं विनुद्धः सततमुन्मिषन्निमिषंस्तथा । शीघ्रं प्रपश्य भुञ्जानो मन्त्रहीनं समुद्गिरेत्

ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਚੰਚਲ ਹੋ ਕੇ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਦਾ ਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ—ਮੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ।

Verse 14

परमापद्गतस्यापि जन्तोरेषा प्रतिक्रिया । यन्मासाधिपतेर्विष्णोर्मासनामानुकीर्तनम्

ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਜੀਵ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਉਪਾਅ ਹੈ—ਮਾਸਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਮਾਸ-ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਰਤਨ।

Verse 15

ता निशास्ते च दिवसास्ते मासास्ते च वत्सराः । नराणां सफला येषु चिन्तितो भगवान्हरिः

ਉਹੀ ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਉਹੀ ਦਿਨ, ਉਹੀ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਉਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਲਦਾਇਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 16

परमापद्गतस्यापि यस्य देवो जनार्दनः । नावसर्पति हृत्पद्मात्स योगी नात्र संशयः

ਅਤਿ ਮਹਾਂ ਆਪਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨਹੀਂ ਸਰਕਦਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਯੋਗੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 17

ते भाग्यहीना मनुजाः सुशोच्यास्ते भूमिभाराय कृतावताराः । अचेतनास्ते पशुभिः समाना ये भक्तिहीना भगवत्यनन्ते

ਭਾਗ੍ਹ-ਹੀਣ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੋਕਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਭਾਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅਚੇਤ ਹਨ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮਾਨ।

Verse 18

ते पूर्णकार्याः पुरुषाः पृथिव्यां ते स्वाङ्गपाताद्भुवनं पुनन्ति । विचक्षणा विश्वविभूषणास्ते ये भक्तियुक्ता भगवत्यनन्ते

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹੀ ਪੁਰਖ ਪੂਰਨ-ਕਾਰਜ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਦੇਹ-ਪਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਅਨੰਤ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਿਵੇਕੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਹਨ।

Verse 19

स एव सुकृती तेन लब्धं जन्मतरोः फलम् । चित्ते वचसि काये च यस्य देवो जनार्दनः

ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਰੂਪੀ ਵ੍ਰਿੱਖ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਚਿੱਤ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਾਇਆ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 20

एतत्तीर्थवरं पुण्यं लिङ्गो यत्र जनार्दनः । वञ्चयित्वा रिपून्संख्ये क्रोधो भूत्वा सनातनः

ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛਲ ਕੇ, ਸਨਾਤਨ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰੋਧ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 21

उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च यो ह्यष्टकानामयनद्वये च । पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः

ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ, ਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਯਨ-ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਤਿਲ ਮਿਲਿਆ ਜਲ ਵੀ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 22

घोणोन्मीलितमेरुरन्ध्रनिवहो दुःखाब्धिमज्जत्प्लवः प्रादुर्भूतरसातलोदरबृहत्पङ्कार्धमग्नक्षुरः । फूत्कारोत्करनुन्नवातविदलद्दिग्दन्तिनादश्रुतिन्यस्तस्तब्धवपुः श्रुतिर्भवतु वः क्रोडो हरिः शान्तये

ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕ੍ਰੋਡ-ਅਵਤਾਰ ਹਰਿ ਹੋਵੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਘੋਣ ਨੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਰੰਧ੍ਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਿਆਂ ਲਈ ਬੇੜਾ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰਸਾਤਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੰਦ ਅੱਧਾ ਡੁੱਬਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫੂਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿਗਗਜਾਂ ਦੇ ਗੱਜਣ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਅਡੋਲ ਦੇਹ-ਧਾਰਣ ਸ਼੍ਰੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 149

अध्याय

ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।