Adhyaya 143

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज योजनेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धौ पुरा कल्पे नरनारायणावृषी

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਜਨੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵੋ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 2

तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा सङ्ग्रामे देवदानवैः । जयं प्राप्तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨਰ-ਨਾਰਾਯਣ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 3

पुनस्त्रेतायुगे प्राप्ते तौ देवौ रामलक्ष्मणौ । तत्र तीर्थे पुनः स्नात्वा रावणो दुर्जयो हतः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਉਹੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਜੈ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 4

पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਬਲ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਬਣੇ; ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਸਿਧ ਕੀਤੇ।

Verse 5

नरकं कालनेमिं च कंसं चाणूरमुष्टिकौ । शिशुपालं जरासंधं जघ्नतुर्बलकेशवौ

ਬਲ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਨਰਕ ਅਤੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੂੰ, ਕংস ਨੂੰ, ਅਤੇ ਚਾਣੂਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕ ਨੂੰ ਵੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਅਤੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਿਆ।

Verse 6

ततस्तत्र रिपून्संख्ये भीष्मद्रोणपुरःसरान् । कर्णदुर्योधनादींश्च निहनिष्यति स प्रभुः

ਫਿਰ ਉਸ ਯੁੱਧ-ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲੇਗਾ—ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਕਰਨ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿਕਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 7

धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे तत्र युध्यन्ति ते क्षणम् । भीमार्जुननिमित्तेन शिष्यौ कृत्वा परस्परम्

ਧਰਮ-ਖੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ’ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਣ।

Verse 8

तत्र तीर्थे पुनर्गत्वा तपः कृत्वा सुदुष्करम् । पूजयित्वा द्विजान्भक्त्या यास्येते द्वारकां पुनः

ਉਥੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ, ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦਵਿਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਦਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ।

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬਲ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤਮਕ ਜਗਤ-ਧਾਤਾ ਦੇਵ ਦੀ ਹੀ ਸੱਚੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 10

उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रजागरम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो गायंस्तस्य शुभां कथाम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਗਾਂਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

यावतस्तत्र तीर्थे तु वृक्षान् पश्यन्ति मानवाः । ब्रह्महत्यादिकं पापं तावदेषां प्रणश्यति

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਦੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेनैव सदृशाः सर्वे देवदेवेन चक्रिणा

ਜੋ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਬਲ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇਵਦੇਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्

ਉਹ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਜੀਵਿਤ ਹੈ—ਜੋ ਜਗਤ-ਪੂਜਿਤ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 14

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫਲ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्

ਸੋਨਾ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਤਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਾਂਚਨ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਦਾਨ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਹਨ।

Verse 16

एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । अतीतं च भविष्यच्च वर्तमानं महाबलम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਭੂਤਕਾਲ, ਭਵਿੱਖਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਬਲ ਸ਼ਕਤੀ।

Verse 17

श्रुत्वा वापि पठित्वेदं श्रावयिपत्वाथ धार्मिकान् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 143

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ (ਅਧਿਆਇ)।