Adhyaya 140

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज नन्दाह्रदमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा नन्दा देवी वरप्रदा

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੁੱਲ ਨੰਦਾ ਹ੍ਰਦ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੇਵੀ ਨੰਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰ ਦਾਤੀ ਹੈ।

Verse 2

महिषासुरे महाकाये पुरा देवभयंकरे । शूलिन्या शूलभिन्नाङ्गे कृते दानवसत्तमे

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਕਾਯ ਮਹਿਸਾਸੁਰ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ—ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਲਧਾਰিণੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਵਿੱਢਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਚੀਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਦਾਨਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 3

येनैकादशरुद्राश्च ह्यादित्याः समरुद्गणाः । वसवो वायुना सार्द्धं चन्द्रादित्यौ सुरेश्वर

ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰੁਤ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ—ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ—ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 4

बलिना निर्जिता येन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सङ्ग्रामे सुमहाघोरे कृते देवभयंकरे

ਜਿਸ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਸੀ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੱਕ ਹਾਰ ਗਏ।

Verse 5

कृत्वा तत्कदनं घोरं नन्दा देवी सुरेश्वरी । यस्मात्स्नाता विशालाक्षी तेन नन्दाह्रदः स्मृतः

ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੰਦਾ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਗਈ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ‘ਨੰਦਾਹ੍ਰਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दामुद्दिश्य भारत । ददाति दानं विप्रेभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੰਦਾ ਦੇ ਨਿਮਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

भैरवं चैव केदारं तथा रुद्रं महालयम् । नन्दाह्रदश्चतुर्थः स्यात्पञ्चमं भुवि दुर्लभम्

ਭੈਰਵ, ਕੇਦਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਲਯ—ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੰਦਾਹ੍ਰਦ ਚੌਥਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪੰਜਵਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 8

बहवस्तं न जानन्ति कामरागसमन्विताः । नर्मदाया ह्रदं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्

ਕਾਮ ਅਤੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਇਹ ਪੁੰਨ ਹ੍ਰਦ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दां देवीं प्रपूजयेत् । किं तस्य हिमवन्मध्यगमनेन प्रयोजनम्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੰਦਾ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹਿਮਾਲਯ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

Verse 10

परमार्थमविज्ञाय पर्यटन्ति तमोवृताः । तेषां समागमे पार्थ श्रम एव हि केवलम्

ਪਰਮਾਰਥ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਐਸਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਥਕਾਵਟ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

Verse 11

पृथिव्यां सागरान्तायां स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स्नात्वा नन्दाह्रदे नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਨੰਦਾ-ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 140

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ—ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।