Adhyaya 131

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले नागतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महानागा भये जाते ततो नृप

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਨਾਗਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨਾਗ ਸਿੱਧ ਜਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਭਯ ਉੱਠਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲਏ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । महाभयानां लोकस्य नागानां द्विजसत्तम । कथं जातं भयं तीव्रं येन ते तपसि स्थिताः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਤੀਬਰ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ?

Verse 3

भूतं भव्यं भविष्यच्च यत्सुरासुरमानवे । तात ते विदितं सर्वं तेन मे कौतुकं महत्

ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਹੇ ਤਾਤ! ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਦਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।

Verse 4

मम संतापजं दुःखं दुर्योधनसमुद्भवम् । तव वक्त्राम्बुजौघेन प्लावितं निर्वृतिं गतम्

ਮੇਰਾ ਸੰਤਾਪ-ਜਨਿਤ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕਾਰਨ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਸਮ ਮੁਖ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 5

श्रुत्वा तव मुखोद्गीतां कथां पापप्रणाशनीम् । भूयो भूयः स्मृतिर्जाता श्रवणे मम सुव्रत

ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗਾਈ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਸੁਣਦਿਆਂ-ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਯਾਦ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈ।

Verse 6

न क्लेशत्वं द्विजे युक्तं न चान्यो जानते फलम् । विद्यादानस्य महतः श्रावितस्य सुतस्य च

ਹੇ ਦਵਿਜ! ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਜਾਂ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਵਿਦਿਆ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਸ਼ਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

Verse 7

एवं ज्ञात्वा यथान्यायं यः प्रश्नः पृच्छितो मया । कथा तु कथ्यतां विप्र दयां कृत्वा ममोपरि

ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਯਥਾ-ਨਿਆਇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੁਣਾਓ।

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच । यथा यथा त्वं नृप भाषसे च तथा तथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यभावाज्जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਢਿਲਾਈ ਨਾਲ ਜਰਾਜੀਰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰਾ ਸੌਹਰਦ ਕਦੇ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 9

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 10

द्वे भार्ये कश्यपस्यास्तां सर्वलोकेष्वनुत्तमे । गरुत्मतो वै विनता सर्पाणां कद्रुरेव च

ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਸਨ—ਗਰੁੜ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਦ੍ਰੂ।

Verse 11

अश्वसंदर्शनात्ताभ्यां कलिरूपं व्यवस्थितम् । प्रभातकाले राजेन्द्र भास्कराकारवर्चसम्

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਲਿਹ-ਸਰੂਪ ਵਿਵਾਦ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ।

Verse 12

तं दृष्ट्वा विनता रूपमश्वं सर्वत्र पाण्डुरम् । अथ तां कद्रूमवोचत्सा पश्य पश्य वरानने

ਉਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਫਿੱਕਾ-ਸਫੈਦ ਸੀ—ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਤਦ ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵੇਖ, ਵੇਖ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ!”

Verse 13

उच्चैःश्रवसः सादृश्यं पश्य सर्वत्र पाण्डुरम् । धावमानमविश्रान्तं जवेन पवनोपमम्

“ਵੇਖ—ਇਹ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ—ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪਾਂਡੁਰ, ਫਿੱਕਾ-ਸਫੈਦ। ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਦੌੜਦਾ, ਵੇਗ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਸਮਾਨ ਤੇਜ਼।”

Verse 14

तं दृष्ट्वा सहसा यान्तमीर्ष्याभावेन मोहिता । कृष्णं मत्वा तथाजल्पत्तया सह नृपोत्तम

ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਈਰਖਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ ਉਹ ਬੋਲੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਸਮਝ ਬੈਠੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਰੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

Verse 15

विनते त्वं मृषा लोके नृशंसे कुलपांसनि । कृष्णं चैनं वद श्वेतं नरकं यास्यसे परम्

“ਵਿਨਤਾ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ—ਹੇ ਨਿਰਦਈ, ਕੁਲ ਦੀ ਕਲੰਕ! ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਕਹਿ, ਸਫੈਦ ਨਹੀਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗੀ।”

Verse 16

विनतोवाच । सत्यानृते तु वचने पणोऽयं ते ममैव तु । सहस्रं वत्सरान्दासी भवेयं तव वेश्मनि

ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਈ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣਾਂਗੀ।”

Verse 17

तथेति ते प्रतिज्ञाय रात्रौ गत्वा स्वकं गृहम् । परित्यज्य उभे ते तु क्रोधमूर्छितमूर्छिते

‘ਤਥੇਤਿ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 18

बन्धुगर्वस्य गत्वा तु कथयामास तं पणम् । कद्रूर्विनतया सार्द्धं यद्वृत्तं प्रमदालये

ਫਿਰ ਕਦ੍ਰੂ ਬੰਧੁਗਰਵ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਣ ਦੱਸਿਆ—ਜੋ ਵਿਨਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਦਾਲਯ (ਇਸਤ੍ਰੀ-ਗ੍ਰਿਹ) ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।

Verse 19

तच्छ्रुत्वा बान्धवाः सर्वे कद्रूपुत्रास्तथैव च । न मन्यन्ते हितं कार्यं कृतं मात्रा विगर्हितम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧੂ-ਬਾਂਧਵ, ਕਦ੍ਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਕਰਤੱਬ ਨਾ ਮੰਨਿਆ; ਮਾਤਾ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਸੀ।

Verse 20

अकृष्णः कृष्णतामम्ब कथं गच्छेद्धयोत्तमः । दासत्वं प्राप्स्यसे त्वं हि पणेनानेन सुव्रते

‘ਮਾਤਾ, ਜੋ ਘੋੜਾ ਉੱਤਮ ਕਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਪਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਾਸਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗੀ।’

Verse 21

कद्रूरुवाच । भवेयं न यथादासी तत्कुरुध्वं हि सत्वरम् । विशध्वं रोमकूपेषु तस्याश्वस्य मतिर्मम

ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਨਿਯਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਸੀ ਨਾ ਬਣਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਕਰੋ। ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੋਮ-ਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।’

Verse 22

क्षणमात्रं कृते कार्ये सा दासी च भवेन्मम । ततः स्वस्थोरगाः सर्वे भविष्यथ यथासुखम्

ਜਦ ਉਹ ਕਰਤੱਬ ਕੇਵਲ ਇਕ ਛਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਦਾਸੀ ਬਣੇਗੀ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੱਪ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੋਗੇ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਵੋਗੇ।

Verse 23

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी देवि पन्नगानां मता भुवि । तथापि सा विशेषेण वञ्चितव्या न कर्हिचित्

ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ ਜਨਨੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਨਗਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਧੋਖਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 24

कद्रूरुवाच । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः । हव्यवाहमुखं सर्वे ते यास्यन्त्यविचारिताः

ਕਦਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਪੰਨਗ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਉਹ ਸਭ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹ—ਅਗਨੀਦੇਵ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣਗੇ।

Verse 25

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं घोरं मातृमुखोद्भवम् । केचित्प्रविष्टा रोमाणि तथान्ये गिरिसंस्थिताः

ਮਾਂ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਝ ਸੱਪ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਗਏ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਟਿਕੇ।

Verse 26

केचित्प्रविष्टा जाह्नव्यामन्ये च तपसि स्थिताः

ਕੁਝ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 27

ततो वर्षसहस्रान्ते तुतोष परमेश्वरः । महादेवो जगद्धाता ह्युवाच परया गिरा

ਤਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਰਕ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਅਤਿ ਉੱਚੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 28

भो भोः सर्पा निवर्तध्वं तपसोऽस्य महत्फलम् । यमिच्छथ ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा

“ਹੋ ਹੋ, ਹੇ ਸੱਪੋ! ਆਪਣਾ ਤਪ ਛੱਡੋ; ਇਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।”

Verse 29

सर्पा ऊचुः । कद्रूशापभयाद्भीता देवदेव महेश्वर । तव पार्श्वे वसिष्यामो यावदाभूतसम्प्लवम्

ਸੱਪ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਕਦਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਭੈਭੀਤ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਵੱਸਾਂਗੇ।”

Verse 30

देवदेव उवाच । एकश्चायं महाबाहुर्वासुकिर्भुजगोत्तमः । मम पार्श्वे वसेन्नित्यं सर्वेषां भयरक्षकः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਮਹਾਬਾਹੁ ਵਾਸੁਕੀ, ਭੁਜਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਪਾਸੇ ਸਦਾ ਵੱਸੇ ਅਤੇ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਭੈ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 31

अन्येषां चैव सर्पाणां भयं नास्ति ममाज्ञया । आप्लुत्य नर्मदातोये भुजगास्ते च रक्षिताः

“ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਉਹ ਭੁਜਗ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 32

नास्ति मृत्युभयं तेषां वसध्वं यत्र चेप्सितम् । कद्रूशापभयं नास्ति ह्येष मे विस्तरः परः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸੋ। ਕਦਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਭੈ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਭਰੋਸਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

Verse 33

एवं दत्त्वा वरं तेषां देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

ਇਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀਧਰ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 34

गते चादर्शनं देवे वासुकिप्रमुखा नृप । स्थापयित्वा तथा जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਮਹਾਦੇਵ) ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 35

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्पञ्चम्यामर्चयेच्छिवम् । तस्य नागकुलान्यष्टौ न हिंसन्ति कदाचन

ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਅੱਠ ਕੁਲ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ।

Verse 36

मृतः कालेन महता तत्र तीर्थे नरेश्वर । शिवस्यानुचरो भूत्वा वसते कालमीप्सितम्

ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕਾਲ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਉੱਥੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਬਣ ਕੇ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਿਵਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 131

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ (ਅਧਿਆਇ-ਸਮਾਪਤੀ/ਸੰਕੇਤ)।