Adhyaya 129

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् । अन्येषां चैव तीर्थानां परात्परतरं महत्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਤੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

Verse 2

तत्र तीर्थे सुरश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकपितामहः । चतुर्णामपि वर्णानां नर्मदातटमाश्रितः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਨ-ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 3

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम् । तत्क्षालयति देवेशो दर्शनादेव पातकम्

ਬਾਣੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ—ਜੋ ਪਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣ—ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਦਾ ਦਾਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

श्रुतिस्मृत्युदितान्येव तत्र स्नात्वा द्विजर्षभाः । प्रायश्चित्तानि कुर्वन्ति तेषां वासस्त्रिविष्टपे

ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

ये पुनः शास्त्रमुत्सृज्य कामलोभप्रपीडिताः । प्रायश्चित्तं वदिष्यन्ति ते वै निरयगामिनः

ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਾਮ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਘੜ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕ-ਗਾਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

स्नात्वादौ पातकी ब्रह्मन्नत्वा तु कीर्तयेदघम् । तस्य तन्नश्यते क्षिप्रं तमः सूर्योदये यथा

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਪਾਪੀ ਭੀ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਪਰਾਧ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਕਰੇ; ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य स लभेत्फलमुत्तमम्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਉੱਤਮ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

तत्र तीर्थे तु यद्दानं ब्रह्मोद्दिश्य प्रयच्छति । तदक्षयफलं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਖੰਡ, ਅਕਸ਼ਯ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 9

गायत्रीसारमात्रोऽपि तत्र यः क्रियते जपः । ऋग्यजुःसामसहितः स भवेन्नात्र संशयः

ਉੱਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਾਰ-ਮਾਤ੍ਰ ਦਾ ਭੀ ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਪ ਰਿਗ, ਯਜੁਸ ਅਤੇ ਸਾਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 10

तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या त्यजेद्देहं सुदुस्त्यजम् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य ब्रह्मलोकान्न संशयः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੁਰਤਿਆਗ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਅਨਿਵਰਤਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

यावदस्थीनि तिष्ठन्ति ब्रह्मतीर्थे च देहिनाम् । तावद्वर्षसहस्राणि देवलोके महीयते

ਜਦ ਤੱਕ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਅਸਥੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

अवतीर्णस्ततो लोके ब्रह्मज्ञो जायते कुले । उत्तमः सर्ववर्णानां देवानामिव देवता

ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਜ੍ਞਾਨੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ।

Verse 13

विद्यास्थानानि सर्वाणि वेत्ति वेदाङ्गपारगः । जायते पूजितो लोके राजभिः स न संशयः

ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਰਗਾਮੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 14

पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं ब्रह्मतीर्थप्रभावतः

ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थं ज्ञानवतां वरम् । ये पश्यन्ति महात्मानो ह्यमृतत्वं प्रयान्ति ते

ਇਹ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰਦਾਨ ਹੈ; ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 129

। अध्याय

ਇਥੇ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।