
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮੁਨੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਕੁਟੇਸ਼ਵਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ‘ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ’ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਤਪੋਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ—ਉਹ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤਦ ‘ਅੰਧਕਘਾਤਿਨ’ (ਅੰਧਕ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਸ਼ੈਵ ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਫਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ—ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ-ਇੱਛੁਕ ਜੇ ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਕੁਟੇਸ਼ ਦਾ ਸਨਾਪਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮਨਚਾਹਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ, ਜਾਂ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦਾ ਦਾਨ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਤਾ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ ਉੱਚ ਪਦ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਥਾਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨਧਰਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਫਲ-ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र भृकुटेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो भृगुः परमकोपनः
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਉੱਤਮ ਭ੍ਰਿਕੁਟੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸਿੱਧ ਭ੍ਰਿਗੁ—ਤੀਖੇ ਕ੍ਰੋਧ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 2
तेन वर्षशतं साग्रं तपश्चीर्णं पुरानघ । पुत्रार्थं वरयामास पुत्रं पुत्रवतां वरः
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
Verse 3
वरो दत्तो महाभाग देवेनान्धकघातिना । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम्
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅੰਧਕ-ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…
Verse 4
अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् । भृकुटेशं तु यः कश्चिद्घृतेन मधुना सह
ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਸਮੇਤ ਭ੍ਰਿਕੁਟੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…
Verse 5
पुत्रार्थी स्नापयेद्भक्त्या स लभेत्पुत्रमीप्सितम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दद्याद्विप्राय काञ्चनम्
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਕੁਟੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ…
Verse 6
गोदानं वा महीं वापि तस्य पुण्यफलं शृणु
ਚਾਹੇ ਗੋਦਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ—ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨਫਲ ਸੁਣ।
Verse 7
ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । दत्ता पृथ्वी न सन्देहस्तेन सर्वा नृपोत्तम
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼-ਬਗੀਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 8
तेन दानेन स स्वर्गे क्रीडयित्वा यथासुखम् । मर्त्ये भवति राजेन्द्रो ब्राह्मणो वा सुपूजितः
ਉਸ ਦਾਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਤਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
Verse 128
। अध्याय
ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ।