Adhyaya 122

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल कोहनस्वेति विश्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं तीर्थं मृत्युविनाशनम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਕੋਹਨਸਵ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।'

Verse 2

पुरा तत्र द्विजः कश्चिद्वेदवेदाङ्गपारगः । पत्नीपुत्रसुहृद्वर्गैः स्वकर्मनिरतोऽवसत्

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । ब्राह्मणस्य तु यत्कर्म उत्पत्तिः क्षत्रियस्य तु । वैश्यस्यापि च शूद्रस्य तत्सर्वं कथयस्व मे

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਰਤੱਬ, ਅਤੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ (ਅਤੇ ਧਰਮ), ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਸ਼੍ਯ ਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਵੀ।”

Verse 4

धर्मस्यार्हस्य कामस्य मोक्षस्य च परं विधिम् । निखिलं ज्ञातुमिच्छामि नान्यो वेत्ता मतिर्मम

“ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਮ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਖਿਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਾਣਨਹਾਰ ਨਹੀਂ।”

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । उत्पत्तिकारणं ब्रह्मा देवदेवः प्रकीर्तितः । प्रथमं सर्वभूतानां चराचरजगद्गुरुः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ; ਇਸ ਚਲ-ਅਚਲ ਜਗਤ ਦੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਗੁਰੂ।”

Verse 6

द्विजातयो मुखाज्जाताः क्षत्रिया बाहुयन्त्रतः । ऊरुप्रदेशाद्वैश्यास्तु शूद्राः पादेष्वथाभवन्

ਦੁਇਜਾਤੀ ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ; ਵੈਸ਼੍ਯ ਜੰਘਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 7

ततस्त्वन्ये पृथग्वर्णाः पृथग्धर्मान् समाचरन् । पर्यायेण समुत्पन्ना ह्यनुलोमविलोमतः

ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਣ ਪ੍ਰਥਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਲੋਮ ਅਤੇ ਵਿਲੋਮ ਸੰਯੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਜਨਮੇ।

Verse 8

तेषां धर्मं प्रवक्ष्यामि श्रुतिस्मृत्यर्थचोदितम् । येन सम्यक्कृतेनैव सर्वे यान्ति परां गतिम्

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਪਾਲਨਾ ਨਾਲ ਸਭ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

गतिर्ध्यानं विना भक्तैर्ब्राह्मणैः प्राप्यते नृप । अध्यापयन्यतो वेदान्वेदं वापि यथाविधि

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਨਾਲ (ਉਹ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ)।

Verse 10

कुलजां रूपसम्पन्नां सर्वलक्षणलक्षिताम् । उद्वाहयेत्ततः पत्नीं गुरुणानुमते तदा

ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹੇ।

Verse 11

ततः स्मार्तं विवाहाग्निं श्रौतं वा पूजयेत्क्रमात् । प्रतिग्रहधनो भूत्वा दम्भलोभविवर्जितः

ਤਦੋਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਰਤ ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ-ਅਗਨਿ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੌਤ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਵੀ, ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜੇ; ਦਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਨਾਲ ਜੀਵੇ, ਪਰ ਦੰਭ ਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।

Verse 12

पञ्चयज्ञविधानानि कारयेद्वै यथाविधि । वनं गच्छेत्ततः पश्चाद्द्वितीयाश्रमसेवनात्

ਉਹ ਪੰਜ ਮਹਾਯਜਨਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਯਥਾਵਿਧਿ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ।

Verse 13

पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य सर्वसङ्गविवर्जितः । इष्टांल्लोकानवाप्नोति न चेह जायते पुनः

ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ, ਅਤੇ ਸਭ ਸੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 14

क्षत्रियस्तु स्थितो राज्ये पालयित्वा वसुंधराम् । शश्वद्धर्ममनाश्चैव प्राप्नोति परमां गतिम्

ਪਰ ਖੱਤਰੀ, ਰਾਜਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

वैश्यधर्मो न सन्देहः कृषिगोरक्षणे रतः । सत्यशौचसमोपेतो गच्छते स्वर्गमुत्तमम्

ਵੈਸ਼ਯ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਗੋ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ; ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

न शूद्रस्य पृथग्धर्मो विहितः परमेष्ठिना । न मन्त्रो न च संस्कारो न विद्यापरिसेवनम्

ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਧਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਨਾ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ, ਨਾ ਸੰਸਕਾਰ, ਨਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵਿਧਿਵਤ ਅਧਿਐਨ।

Verse 17

न शब्दविद्यासमयो देवताभ्यर्चनानि च । यथा जातेन सततं वर्तितव्यमहर्निशम्

ਨਾ ਸ਼ਬਦ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਵੇਦਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ; ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਦਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 18

स धर्मः सर्ववर्णानां पुरा सृष्टः स्वयम्भुवा । मन्त्रसंस्कारसम्पन्नास्त्रयो वर्णा द्विजातयः

ਉਹ ਧਰਮ, ਜੋ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਤਿੰਨ ਵਰਣ ‘ਦੁਜਾਤ’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 19

तेषां मतमनादृत्य यदि वर्तेत कामतः । स मृतो जायते श्वा वै गतिरूर्ध्वा न विद्यते

ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਕੇਵਲ ਕਾਮਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੇ, ਤਾਂ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਕੇ ਜੰਮਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਗਤੀ ਨਹੀਂ।

Verse 20

न तेषां प्रेषणं नित्यं तेषां मतमनुस्मरन् । यशोभागी स्वधर्मस्थः स्वर्गभागी स जायते

ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਤ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਯਸ਼ ਦਾ ਭਾਗੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 21

एवं गुणगणाकीर्णोऽवसद्विप्रः स भारत । हनस्वेति हनस्वेति शृणोति वाक्यमीदृशम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਸਾ ਬਚਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ: “ਮਾਰ! ਮਾਰ!”

Verse 22

ततो निरीक्षते चोर्ध्वमधश्चैव दिशो दश । वेपमानः स भीतश्च प्रस्खलंश्च पदे पदे

ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਪਰ ਵੀ ਤੱਕਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਵੀ, ਅਤੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ। ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ‘ਤੇ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

शृङ्खलायुधहस्तैश्च पाशैश्चैव सुदारुणैः । वेष्टितं महिषारूढं नरं पश्यति मन्मुखम्

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਿਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਚੇਨਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਪਾਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।

Verse 24

कृष्णांजनचयप्रख्यं कृष्णाम्बरविभूषितम् । रक्ताक्षमायतभुजं सर्वलक्षणलक्षितम्

ਉਹ ਕਾਲੇ ਅੰਜਨ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਸਿਆਹ ਹੈ, ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਭਿਆਨਕ ਲੱਛਣ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ।

Verse 25

दृष्ट्वा तं तु समायान्तं निरीक्ष्यात्मानमात्मना । जपञ्जाप्यं च परमं शतरुद्रीयसंस्तवम्

ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਪਰਖਿਆ; ਅਤੇ ਪਰਮ ਜਪਯੋਗ ਮੰਤ੍ਰ—ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਸਤਵ—ਦਾ ਜਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 26

ततः प्रोवाच भगवान्यमः संयमनो महान् । शृणु वाक्यमतो ब्रह्मन्यमोऽहं सर्वजन्तुषु

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਯਮ, ਮਹਾਨ ਸੰਯਮਨ, ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਸੁਣ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਯਮ ਹਾਂ—ਨਿਯਤ ਨਿਯੰਤਾ।”

Verse 27

संहरस्व महाभाग रुद्रजाप्यं सुदुर्भिदम् । येनाहं कालपाशैस्त्वां संयमामि गतव्यथः

“ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਸ ਅਤਿ ਅਦੁੱਭੇਦ ਰੁਦ੍ਰ-ਜਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈ; ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਾਲ ਦੇ ਪਾਸਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 28

तच्छ्रुत्वा निष्ठुरं वाक्यं यमस्य मुखनिर्गतम् । महाभयसमोपेतो ब्राह्मणः प्रपलायितः

ਯਮ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੱਜ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 29

तस्य मार्गे गताः सर्वे यमेन सह किंकराः । तिष्ठ तिष्ठेति तं विप्रमूचुस्ते सोऽप्यधावत

ਯਮ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿੰਕਰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, “ਠਹਿਰ! ਠਹਿਰ!” ਪਰ ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ।

Verse 30

त्वरमाणः परिश्रान्तो हा हतोऽहं दुरात्मभिः । रक्ष रक्ष महादेव शरणागतवत्सल

ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਚੀਕਿਆ, “ਹਾਏ, ਦੁਰਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ! ਬਚਾ ਬਚਾ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ!”

Verse 31

एवमुक्त्वापतद्भूमौ लिङ्गमालिङ्ग्य भारत । गतसत्त्वः स विप्रेन्द्रः समाश्रित्य सुरेश्वरम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਛੁੱਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।

Verse 32

तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ देवदेवो महेश्वरः । को हनिष्यति माभैस्त्वं हुङ्कारमकरोत्तदा

ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਵੇਗਾ? ਡਰ ਨਾ।” ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਗੱਜਦਾ ਹੁੰਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 33

तेन ते किंकराः सर्वे यमेन सह भारत । हुङ्कारेण गताः सर्वे मेघा वातहता यथा

ਉਸ ਹੁੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯਮ ਸਮੇਤ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਦੂਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਛਿਟਕ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 34

तदाप्रभृति तत्तीर्थं कोहनस्वेति विश्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ‘ਕੋਹਨਸਵੇ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਹੈ।

Verse 35

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोत्यनुत्तमम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਅਨੁੱਤਮ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र प्राणत्यागं करोति यः । न पश्यति यमं देवमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਇਉਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 37

अग्निप्रवेशं यः कुर्याज्जले वा नृपसत्तम । अग्निलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पशतत्रयम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ ਜਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਅਗਨੀਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 38

एवं वरुणलोकेऽपि वसित्वा कालमीप्सितम् । इह लोकमनुप्राप्तो महाधनपतिर्भवेत्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਛਿਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਸ ਕੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਧਨ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 122

। अध्याय

ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।