Adhyaya 12

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्संहृष्टा ऋषयोऽभवन् । नर्मदां स्तोतुमारब्धाः कृताञ्जलिपुटा द्विजाः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦਵਿਜ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਸਤੁਤਿ-ਗਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 2

नमोऽस्तु ते पुण्यजले नमो मकरगामिनि । नमस्ते पापमोचिन्यै नमो देवि वरानने

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪੁੰਨ-ਜਲ ਵਾਲੀ; ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਮਕਰ-ਗਤਿ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ। ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪਾਪ-ਮੋਚਿਨੀ; ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।

Verse 3

नमोऽस्तु ते पुण्यजलाश्रये शुभे विशुद्धसत्त्वं सुरसिद्धसेविते । नमोऽस्तु ते तीर्थगणैर्निषेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਪੁੰਨ-ਜਲ ਦਾ ਆਸਰਾ; ਤੇਰਾ ਸਤ੍ਵ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਦੇਵ ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੇਵਦੇ ਹਨ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ।

Verse 4

नमोऽस्तु ते देवि समुद्रगामिनि नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमोऽस्तु लोकद्वयसौख्यदायिनि ह्यनेकभूतौघसमाश्रितेऽनघे

ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈ—ਹੇ ਨਿਰਪਾਪੇ।

Verse 5

सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते गन्धर्वयक्षोरगसेविताङ्गे । सनातनि प्राणिगणानुकम्पिनि मोक्षप्रदे देवि विधेहि शं नः

ਹੇ ਸਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲੀ, ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ—ਜਿਸ ਦੇ ਤਟ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗ ਸੇਵਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸਨਾਤਨੀ, ਜੀਵ-ਸਮੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਹੇ ਮੋਖਸ਼-ਪ੍ਰਦੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਵਿਧਾਨ ਕਰ।

Verse 6

महागजैर्घमहिषैर्वराहैः संसेविते देवि महोर्मिमाले । नताः स्म सर्वे वरदे सुखप्रदे विमोचयास्मान्पशुपाशबन्धात्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਮਹਾਗਜਾਂ, ਬਲਵਾਨ ਮਹਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਰਾਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ! ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਰਦਾਇਨੀ, ਸੁਖਦਾਇਨੀ, ਪਸ਼ੁ-ਪਾਸ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ।

Verse 7

पापैरनेकैरशुभैर्विबद्धा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महानिलोद्भूततरङ्गभूतं यावत्तवाम्भो हि न संस्पृशन्ति

ਜਦ ਤੱਕ ਮਰਤ ਲੋਕ ਅਨੇਕ ਅਸ਼ੁਭ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਜਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹੰਦੇ—ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਮਹਾਨ ਪਵਨਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

अनेकदुःखौघभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्रे द्वन्द्वैरनेकैरपि संवृतानाम्

ਅਨੇਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਭਯ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ—ਹੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ—ਤੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਗਤੀ ਹੈਂ।

Verse 9

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅਭਯ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੂੰ ਪੂਜਿਤ ਹੈਂ।

Verse 10

स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्च तदैव दद्यात्परमं पदं तु । यत्रोपलाः पुण्यजलाप्लुतास्ते शिवत्वमायान्ति किमत्र चित्रम्

ਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਛੁਹ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਪੁੰਨ-ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤੇ ਪੱਥਰ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਸਵਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ?

Verse 11

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या दुःखातुराः पापपरीतदेहाः । महानिलोद्भूततरङ्गभङ्गं यावत्तवाम्भो न हि संश्रयन्ति

ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਰਤਯ ਤੇਰੇ ਜਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਮਹਾਂ ਪਵਨਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ—ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 12

। अध्याय

ਅਧਿਆਇ—ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

Verse 13

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਘਟ ਕੇ ਮੈਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਲ-ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ—ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਰਾ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 14

तव प्रसादाद्वरदे वरिष्ठे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यामोऽथ रुद्रं तव सुप्रसादाद्वयं तथा त्वं कुरु वै प्रसादम्

ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੇ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਵਿਧਿ ਨਿਭਾ ਕੇ ਸੰਭਾਲੀਏ। ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਏ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।

Verse 15

गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रांस्त्वं पाहि नो यावदिमं युगान्तम् । कालं त्वनावृष्टिहतं सुघोरं यावत्तरामस्तव सुप्रसादात्

ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਹੈਂ—ਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਿਉ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ। ਇਸ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਇਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਈਏ।

Verse 16

पठन्ति ये स्तोत्रमिदं द्विजेन्द्राः शृण्वन्ति ये चापि नराः प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताश्च

ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼-ਯੁਕਤ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 17

ये स्तोत्रमेतत्सततं पठन्ति स्नात्वा तु तोये खलु नर्मदायाः । अन्ते हि तेषां सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

ਜੋ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸਰਿਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवं च । स मुक्तपापः सुविशुद्धदेहः समाश्रयं याति महेश्वरस्य

ਜੋ ਪ੍ਰਾਤਹ ਉਠ ਕੇ ਜਾਂ ਸ਼ਯਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਸਤਵ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤਿ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦੇਹ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।