Adhyaya 117
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਪਰਮ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਦੇਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਨਿਧ੍ਯ-ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਬਹੁਤ ਸੌਖੀ ਹੈ—ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਐਸਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਭਗਤ ਦੇਹ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਲਪ-ਖ਼ਯ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ, ਅਲਪ ਕਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ-ਫਲ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पुण्यं तीर्थं त्रिलोचनम् । तत्र तिष्ठति देवेशः सर्वलोकनमस्कृतः
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਨਾਮਕ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्त्यार्चयति शङ्करम् । रुद्रस्य भवनं याति मृतो नास्त्यत्र संशयः
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 3
कल्पक्षये ततः पूर्णे क्रीडित्वा च इहागतः । आवियोगेन तिष्ठेत पूज्यमानः शतं समाः
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਆ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉੱਥੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 117
। अध्याय
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।