Adhyaya 114
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਯੋਨਿਜ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਤੀਰਥ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਯਾਤਰਾ-ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਅਦਭੁਤ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ। ਉੱਥੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਰਮ ਇਹ ਹਨ: ਅਯੋਨਿਜ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਆਦਿ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ—ਜੋ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਯੋਨੀ-ਦੁਆਰ’ ਅਰਥਾਤ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ-ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਬੱਧ ਸਾਧਨਾ ਵਜੋਂ ਕਰਮਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । अयोनिजं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, ਉਸ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥ ਅਯੋਨਿਜਾ ਨੂੰ ਜਾਓ—ਮਹਾਂ ਪੁੰਨਦਾਇਕ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
Verse 2
अयोनिजे नरः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । पितृदेवार्चनं कृत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
ਅਯੋਨਿਜਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਕਿਲਬਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु विधिना प्राणत्यागं करोति यः । स कदाचिन्महाराज योनिद्वारं न पश्यति
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ‘ਯੋਨੀ-ਦੁਆਰ’ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ—ਅਰਥਾਤ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
Verse 114
। अध्याय
ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ — ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ।