
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮārkaṇḍੇਯ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ-ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕੋṭਿਤੀਰਥ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ‘ਰਿਸ਼ਿਕੋṭੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨ-ਨਿਰਭਰ ਪੁੰਨ-ਉਪਾਅ ਗਿਣਾਏ ਗਏ ਹਨ—(1) ਤੀਰਥ-ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ; ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ‘ਕੋṭੀ’ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। (2) ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ/ਤਰਪਣ-ਸ਼ਰਾਧ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤ੍ਰ-ਧਰਮ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। (3) ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਜ਼ਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇ ਕੋṭਿਤੀਰਥ ਲਈ ਸਥਾਨ–ਕਰਮ–ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कोटितीर्थमनुत्तमम् । ऋषिकोटिर्गता तत्र परां सिद्धिमुपागता
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਅਨੁਪਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੋ। ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕੋਟੀ ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ—ਉੱਥੇ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋਟੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਜਿਤਨਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजिते तु महादेवे वाजपेयफलं लभेत्
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 113
। अध्याय
ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ — ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ।